Bản án 118/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Tòa án cấp sơ thẩm xác định thẩm quyền, người tham gia tố tụng đúng quy định. Bị đơn kháng cáo trong thời hạn và đúng thủ tục theo quy định của pháp luật nên được Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét.

[2] Xét nội dung kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Văn T: Bị đơn cho rằng Toà án cấp sơ thẩm xác định chưa đúng quan hệ pháp luật do nguyên đơn không có quyền đòi lại tài sản vì theo Quyết định số 283/QĐ-UBND ngày 19/4/2017 của UBND tỉnh Q thì Công ty D thuê đất theo hình thức trả tiền 8 thuê đất hằng năm không có quyền định đoạt đối với quyền sử dụng đất; tài sản có trên đất trong đó có căn nhà số 02 là của ông Nguyễn Văn T có trước khi UBND tỉnh thu hồi để cho Công ty D thuê chưa được UBND tỉnh bồi thường hỗ trợ cho người có tài sản trên đất, chỉ có UBND tỉnh Q mới có thẩm quyền yêu cầu ông T tháo dỡ, di dời nhưng Toà án cấp sơ thẩm căn cứ vào văn bản của Ngân hàng để cho rằng ông T phải di dời tháo dỡ công trình là sai sót nghiêm trọng trong đánh giá chứng cứ và sau khi Công ty D được thuê thửa đất thì ông T vẫn sử dụng, khai thác công trình trên đất, không có hành vi xâm phạm quyền lợi của nguyên đơn. Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Về quan hệ tranh chấp: Công ty TNHH Một thành viên D được UBND tỉnh Q cấp GCNQSDĐ đối với thửa 580, tờ bản đồ số 24, diện tích 5.635m2, theo nội dung đơn khởi kiện của nguyên đơn Công ty D yêu cầu Toà án giải quyết đối với bị đơn ông Nguyễn Văn T, có căn cứ xác định quan hệ tranh chấp là “Tranh chấp đòi lại tài sản là quyền sử dụng đất” theo khoản 9 Điều 26 BLTTDS nên Toà án nhân dân khu vực 3 thụ lý giải quyết, xác định đúng quan hệ tranh chấp. [2.2] Về nguồn gốc thửa đất số 580, tờ bản đồ số 24, diện tích 5.635m2, đất thương mại dịch vụ tại xã T, huyện S (cũ) trước đây được UBND tỉnh Q giao cho Nông trường 25/3 và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại Quyết định số 2449/QĐ-CT ngày 25/6/1999. Năm 1998 UBND tỉnh Q chuyển giao N tỉnh Quảng Ngãi cho Công ty Chế biến thực phẩm xuất khẩu tỉnh Đ theo Quyết định số 2260/QĐ-UB ngày 30/7/1998 (BL253). Do Công ty Chế biến thực phẩm xuất khẩu tỉnh Đ bị Toà án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi tuyên bố phá sản tại Quyết định số 01/2011/QĐ-TBPS ngày 10/02/2011 (BL254) và mở thủ tục thanh lý tài sản tại Quyết định số 01/2006/QĐ-TLTS ngày 19/12/2006, Ngân hàng TMCP N chi nhánh Q1 được nhận tài sản để thanh toán nợ có đảm bảo tại biên bản giao nhận tài sản ngày 22/5/2007 (BL69-68). Ngày 25/7/2013 tại Hợp đồng số 03/2013 và biên bản giao nhận tài sản ngày 07/9/2013 (BL60-57), Ngân hàng V2 bán và bàn giao toàn bộ tài sản trên cho ông Trần Văn Q (giám đốc Công ty D). Đến ngày 19/4/2017 UBND tỉnh Q ban hành Quyết định số 283/QĐ-UBND thu hồi đất của Nông trường 25/3 (đã chuyển giao cho Công ty Đ nhưng bị phá sản) và cho Công ty TNHH MTV D thuê đất theo Hợp đồng thuê đất số 65/HĐTĐ ngày 02/5/2018 (BL32-34). Công ty D được UBND tỉnh Q cấp GCNQSDĐ thuê đất trả tiền hàng năm thời hạn sử dụng đến ngày 19/4/2047 đối với thửa 580, tờ bản đồ số 24, diện tích 5.635m2, mục đích sử dụng: đất thương mại dịch vụ, tại xã T, huyện S, tỉnh Quảng Ngãi (BL27). [2.2]

Xét thấy, về nguồn gốc thửa đất tranh chấp trong quá trình giải quyết vụ án các đương sự đều thừa nhận thửa đất số 580 có nguồn gốc của Nông trường 25/3, sau là Công ty Đ. Việc Công ty D được UBND tỉnh Q cho thuê đất và được cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất số 580 là trên cơ sở Công ty Đ bị Toà án tuyên bố phá sản và Ngân hàng V2 được nhận thanh lý tài sản bảo đảm thu hồi nợ bán lại cho ông Trần Văn Q là người mua tài sản hợp pháp theo biên bản giao nhận tài sản ngày 07/9/2013 gồm: “nhà làm việc cấp 4A, diện tích xây dựng 226m2 được xây dựng trên diện tích đất 5940m2 thuộc thửa đất 183, tờ bản đồ số 05 xã T, huyện S (đất được nhà nước cho thuê, trả tiền thuê đất hàng năm, thời hạn sử dụng đến 9 01/01/2015) (Thửa đất này được chỉnh lý thành thửa đất số 580, tờ bản đồ địa chính số 24, có diện tích 5.635m2 theo Trích lục bản đồ địa chính do Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất tỉnh Quảng Ngãi lập ngày 26/5/2008) thuộc Nhà làm việc mới, cấp 4A, xây dựng năm 1997 theo Biên bản giao nhận tài sản để thanh toán nợ có bảo đảm ngày 22/05/2007)”. Việc ông Trần Văn Q đứng tên giám đốc người đại diện theo pháp luật đăng ký thành lập Công ty TNHH MTV D được Sở kế hoạch đầu tư tỉnh Q cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp năm 2014, lập hồ sơ đăng ký cấp GCNQSDĐ cho Công ty D và được UBND tỉnh Q cấp GCN công nhận quyền sử dụng đất cho Công ty D đối với thửa đất 580 là đúng quy định tại Điều 168, Điều 188, Điều 189 Luật đất đai năm 2013. Mặc dù, năm 2001 giữa bị đơn ông Nguyễn Văn T và N Quảng Ngãi có thoả thuận ký kết Hợp đồng liên kết mở xưởng cưa ngày 01/01/2001 (BL793), nhưng theo nội dung hợp đồng này, biên bản làm việc ngày 07/3/2006 (BL235) và đơn xin thuê mặt bằng ngày 05/3/2006 (BL234) chỉ thể hiện ông Nguyễn Văn T thuê mặt bằng là một phần diện tích thửa đất số 580 của Nông trường 25/3 để kinh doanh mở xưởng cưa, không có tài liệu nào thể hiện công trình trên đất gồm nhà làm việc cấp 4A diện tích 226m2 và tài sản gắn liền với đất làm cơ sở sản xuất cây giống là thuộc quyền sở hữu của ông Nguyễn Văn T tại thời điểm ký kết hợp đồng liên kết và tại thời điểm nhà nước thu hồi thửa đất 580 của N cho Công ty D thuê vào năm 2017 thì tài sản thuộc quản lý, sử dụng của Ngân hàng V2 bán cho Công ty D, nên không có cơ sở để UBND tỉnh Q phải thực hiện việc bồi thường hỗ trợ cho ông Nguyễn Văn T khi ban hành Quyết định số 283/QĐ-UBND ngày 19/4/2017 thu hồi đất của Nông trường 25/3 (đã chuyển giao cho Công ty Đ nhưng bị phá sản) và cho Công ty D thuê như nội dung kháng cáo của ông T. Hơn nữa, quá trình giải quyết vụ án, ông Nguyễn Văn T đã rút đơn khởi kiện quyết định hành chính đối với Quyết định số 283 của UBND tỉnh Q về việc thu hồi đất của Nông trường 25/3 và Toà án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi cũng đã ra Quyết định đình chỉ giải quyết vụ án số 14/2025/QĐST-HC ngày 24/6/2025 (BL220). [2.3] Mặt khác, căn cứ vào các hợp đồng thuê khoán tài sản số 02/10/HĐTS ngày 13/6/2010 (BL97-98) và Hợp đồng thuê cho thuê tài sản số 01/13/HĐCTTS ngày 05/3/2013 (BL85-84) giữa Ngân hàng V2 với bị đơn ông Nguyễn Văn T thì ông T thuê phần diện tích 1.775m2 thuộc một phần thửa đất số 580, tờ bản đồ số 24, diện tích 5.635m2 tại thời điểm Ngân hàng V2 là chủ sử dụng hợp pháp đối với thửa đất 580. Tại Văn bản số 273/TB-QNg.KH ngày 29/8/2013 (BL82) và Văn bản số 217/TB-QNg.KH ngày 26/7/2013 Ngân hàng V2 đã chấm dứt việc cho ông T thuê tài sản và yêu cầu ông Nguyễn Văn T phải dỡ dọn toàn bộ máy móc, thiết bị, nhà xưởng và một số cây trồng trên đất ra khỏi khu vực thuê để bàn giao lại mặt bằng cho Ngân hàng V2 nhưng đến nay ông T vẫn chưa thực hiện mà đề nghị Công ty D tạo điều kiện để tiếp tục thuê phần diện tích đất đang sử dụng tại biên bản làm việc ngày 15/02/2023 (BL24). Tại phiếu thu ngày 10 tháng 11 năm 2004 (bút lục 110) ông T mua đấu giá nhà làm việc số 2 của N là mua giá trị của nhà trên đất, còn đối với diện tích đất xây dựng nhà làm việc số 2 (kí hiệu g1 trên bản vẽ) thuộc đất của Nông trường thuê của Ủy ban nhân dân tỉnh Q đã được chuyển giao Công ty Đ sau đó đã bị 10 tuyên bố phá sản, thanh lý tài sản.

Do đó, có cơ sở để xác định Công ty D được quyền quản lý, sử dụng đối với thửa đất 580, tờ bản đồ số 24, diện tích 5.635m2, mục đích sử dụng đất: Đất thương mại, dịch vụ. [2.4] Về tài sản trên đất thửa 580, hiện trạng đo đạc phần diện tích 1.775,7m2 thuộc một phần thửa đất 580 như biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 22/4/2024 gồm nhà cấp 4 kết cấu móng đá, tường xây gạch, mái ngói, cửa gỗ, diện tích xây dựng 135m2, nhà tạm kết cấu trụ bê tông, đà gồ, mái lợp tôn, diện tích xây dựng là 91,6m2; nhà bếp móng đá, tường xây gạch tô trác, không quét vôi, mái lợp tôn, nền xi măng, diện tích xây dựng 21,6m2; nhà tắm vách bằng ván gỗ, mái lợp tôn, nền xi măng, diện tích xây dựng 6,9m2; nhà vệ sinh vách bằng ván gỗ, mái lợp tôn, diện tích xây dựng 4,5m2; xưởng cưa trụ bê tông, đà gỗ, mái lợp tôn, nền đất, diện tích xây dựng 186,9m2, trong xưởng cưa có 06 máy cưa; trại kết cấu trụ bê tông, đà gỗ, mái lợp tôn, nền xi măng, diện tích xây dựng 51,9m2, 01 giếng đóng, tường rào phía Đông lưới B40 không trụ dài 41,98m, tường rào phía Tây lưới B40 có trụ bê tông dài 41,09m, 02 cây sầu đông, 03 cây lồng mức, 02 cây quăng, 01 cây bùi, 01 cây trám, 02 cây đinh lăng, 01 cây chanh, 02 cây nhàu, 01 cây đu đủ, 01 cây mít, 05 cây keo, 10 cây chuối chưa cho buồng, 20 cây cho buồng chuối, tổng giá trị là 131.836.020 đồng. Đây là tài sản của gia đình ông Nguyễn Văn T, tuy nhiên trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm và tại phiên toà ông Trần Văn Q, người đại diện theo pháp luật của Công ty D không đồng ý thanh toán lại giá trị cho ông Nguyễn Văn T vì tài sản đã xuống cấp và không có nhu cầu sử dụng tài sản trên.

Vì vậy, khi Ủy ban nhân dân tỉnh Q có quyết định thu hồi đất và ông T không được cho thuê lại đất thì ông T phải có trách nhiệm tháo dỡ, thu dọn toàn bộ tài sản của ông trên diện tích đất để trả lại đất cho Công ty D được Ủy ban nhân dân tỉnh C1 thuê đất. Bản án dân sự sơ thẩm của Tòa án nhân dân khu vực 3- Quảng Ngãi tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên D. Buộc bị đơn ông Nguyễn Văn T cùng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lê Thị L, anh Nguyễn Đức T1 và anh Nguyễn Văn T2 là vợ và các con của ông T có trách nhiệm tháo dỡ và thu dọn các tài sản trên là có cơ sở, đúng pháp luật. Bị đơn kháng cáo nhưng không cung cấp thêm được chứng cứ để cấp phúc thẩm xem xét giải quyết nên kháng cáo của bị đơn là không có căn cứ chấp nhận. nên giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ngãi được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự: Do kháng cáo của bị đơn là ông Nguyễn Văn T không được chấp nhận nên ông T phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Ông T là người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên được miễn tiền án phí phúc thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 11 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.