Bản án 927/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, ý kiến tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Tính hợp lệ của kháng cáo: Đơn kháng cáo của bà Huỳnh Thị T làm đúng theo quy định tại các 271, 272, Điều 273 và 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. [1.2] Việc vắng mặt của các đương sự: Tại phiên tòa phúc thẩm, vắng mặt người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ông Phạm Văn S nhưng đã được tống đạt hợp 5 lệ và có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Toà án tiến hành xét xử vắng mặt bị đơn. [1.3] Phạm vi xét xử phúc thẩm: Căn cứ nội dung đơn kháng cáo của bà Huỳnh Thị T, cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm của Toà án nhân dân khu vực 11 – Tây Ninh bị kháng cáo, theo quy định tại Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của bà Huỳnh Thị T, thấy rằng: [2.1] Nguyên đơn bà Huỳnh Thị T khởi kiện yêu cầu ông Phạm Văn T1 và bà Tô Thị V trả lại phần đất có tổng diện tích 922,1m², gồm diện tích 919,3m², 0,5m² và 2,3m², thuộc thửa đất số 84, tờ bản đồ số 6, tọa lạc tại xã L, tỉnh Tây Ninh, đồng thời yêu cầu tháo dỡ hàng rào lưới B40 và công nhận quyền sở hữu đối với cây trồng trên đất. Bị đơn ông Phạm Văn T1 và bà Tô Thị V cho rằng phần đất tranh chấp thuộc phạm vi đất ông nhận chuyển nhượng từ ông Lê Văn L1 và bà Nguyễn Thị C, đã được Nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2006, ông là người trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định nhiều năm, đã cải tạo đất, xây dựng hàng rào, trồng cây trên đất. Ông yêu cầu phản tố đề nghị công nhận quyền sử dụng đối với diện tích 919,8m² (gồm 919,3m² và 0,5m²) và công nhận quyền sở hữu đối với tài sản trên đất. Đối với diện tích 2,3m², ông tự nguyện trả lại để điều chỉnh ranh giới theo bản đồ địa chính. [2.2] Theo hồ sơ địa chính và hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phần đất của cha mẹ bà T là ông Huỳnh Văn N và bà Nguyễn Thị M có nguồn gốc khai phá từ năm 1989, được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2010. Năm 2014 ông N, bà M thực hiện thủ tục tặng cho bà T và bà T được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 25/02/2015. Đối với ông Phạm Văn T1 và bà Tô Thị V, hồ sơ thể hiện hai ông bà nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất của bà Nguyễn Thị C từ năm 2002 và được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 22/12/2006. Như vậy, cả nguyên đơn và bị đơn đều có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với các thửa đất liền kề. Do đó việc giải quyết tranh chấp không thể chỉ căn cứ vào Giấy chứng nhận mà phải xem xét nguồn gốc hình thành quyền sử dụng đất, hồ sơ địa chính, hiện trạng sử dụng và các chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án. [2.3] Nguyên đơn cho rằng gia đình mình quản lý, sử dụng toàn bộ diện tích đất tranh chấp từ năm 1989 đến năm 2021 thì bị ông T1 lấn chiếm.

Tuy nhiên, ngoài lời trình bày của mình, nguyên đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh quá trình trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định đối với diện tích đất đang tranh chấp. Ngược lại, các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án thể hiện: Theo lời khai của bà Nguyễn Thị C (là người chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho ông Phạm Văn T1), kết quả xác minh đối với những người sinh sống lâu năm tại địa phương gồm ông Nguyễn Văn A, ông Nguyễn Văn H và bà Nguyễn Thị M, biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 15/8/2025 và các tài liệu do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai khu vực D cung cấp đều thể hiện phần đất tranh chấp trước đây là đất bàu 6 sen, sau khi ông T1 nhận chuyển nhượng đã tiến hành cải tạo thành đất hầm, xây dựng hàng rào lưới B40, trồng cây và trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định từ năm 2006 đến nay. Gia đình bà T biết việc ông T1 cải tạo đất, xây dựng hàng rào nhưng không có ý kiến phản đối hoặc yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong nhiều năm. Mặt khác, mặc dù nguyên đơn cho rằng đường bờ không phải là ranh giới giữa hai thửa đất, nhưng kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và lời khai của bà Nguyễn Thị M đều thể hiện khi ông T1 xây dựng hàng rào theo đường bờ thì gia đình bà T biết nhưng không phản đối.

Vì vậy, cấp sơ thẩm xác định đường bờ là ranh giới sử dụng đất thực tế giữa các bên theo quy định tại các Điều 175 và 176 Bộ luật Dân sự là có căn cứ. [2.4] Kháng cáo cho rằng bà T được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đúng trình tự, thủ tục nên toàn bộ diện tích ghi trong Giấy chứng nhận đều thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà. Hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hồ sơ chỉnh lý địa chính năm 2014 và Văn bản số 812/CNKVDMC ngày 27/2/2026 của Văn phòng đăng ký đất đai khu vực D đều thể hiện khi chỉnh lý tăng diện tích thửa đất cho ông N, bà M và sau đó cấp đổi cho bà T đã xác định chưa đúng vị trí, tứ cận, ranh giới sử dụng thực tế giữa hai thửa đất, hồ sơ cũng không có bản mô tả ranh giới thửa đất theo hiện trạng sử dụng. Việc chỉnh lý tăng diện tích chủ yếu dựa trên hồ sơ đo đạc năm 2014 mà chưa đối chiếu đầy đủ với hiện trạng quản lý, sử dụng đất thực tế của các hộ liền kề, dẫn đến phần diện tích do ông T1 đang quản lý, sử dụng được đưa vào Giấy chứng nhận cấp cho bà T.

Vì vậy, cấp sơ thẩm xác định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích tranh chấp chưa phù hợp với hiện trạng sử dụng đất là có căn cứ. Mặt khác, theo quy định tại Điều 97 và Điều 98 Luật Đất đai năm 2013, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng cứ chứng minh quyền sử dụng đất nhưng không phải là chứng cứ duy nhất để giải quyết tranh chấp. Khi có căn cứ xác định việc cấp giấy không phù hợp với hiện trạng quản lý, sử dụng đất thì Tòa án phải xem xét các chứng cứ khác để bảo đảm việc giải quyết vụ án đúng pháp luật, khách quan. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ mới làm thay đổi nội dung vụ án. [2.5] Về yêu cầu phản tố của ông Phạm Văn T1: Như đã phân tích các mục [2.2],[2.3],[2.4], có đủ căn cứ xác định yêu cầu phản tố của ông Phạm Văn T1 là có cơ sở. Việc Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu phản tố, công nhận ông Phạm Văn T1 và bà Tô Thị V được quyền sử dụng phần đất diện tích 919,8m² và ghi nhận việc tự nguyện trả lại diện tích 2,3m² cho bà Huỳnh Thị T là phù hợp với hiện trạng sử dụng đất, đúng quy định của pháp luật và có căn cứ chấp nhận. [2.6] Đối với phần diện tích 2,3m²: Ông Phạm Văn T1 và bà Tô Thị V tự nguyện trả lại cho bà Huỳnh Thị T phần đất diện tích 2,3m² thuộc thửa đất số 84, tờ bản đồ số 6 và di dời trụ rào, lưới B40 để điều chỉnh ranh giới theo bản đồ địa chính. Việc Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận sự tự nguyện của ông T1 và bà V là phù hợp với ý chí của các đương sự là có căn cứ, phù hợp. 7

[3]

Từ những phân tích nêu trên, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn, giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 137/2026/DS-ST ngày 13/5/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 11 - Tây Ninh.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà Huỳnh Thị T phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

[5] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.