Bản án 187aTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về tố tụng: [1.1] Về thẩm quyền giải quyết vụ án: Vụ án Dân sự về việc tranh chấp quyền sử dụng đất là loại tranh chấp thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định tại khoản 9 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Bị đơn có yêu cầu phản tố đề nghị Tòa án Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H 236648 do UBND huyện Quỳnh Lưu cấp ngày 20/3/1996 cho ông Nguyễn Đình B. Đây là quyết định cá biệt do cơ quan hành chính cấp huyện ban hành, căn cứ khoản 4 Điều 34 của Bộ luật Tố tụng dân sự và khoản 4 Điều 32 của Luật Tố tụng hành chính, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An. [1.2] Về việc vắng mặt của các đương sự: Tại phiên tòa, một số bị đơn là thành viên Hội đồng gia tộc họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 và một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt. Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 227, khoản 2 Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án vắng mặt họ. [1.3] Về việc xác định tư cách tham gia tố tụng của các bị đơn: Nguyên đơn tranh chấp quyền sử dụng đất với dòng họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 tại xã Quỳnh Châu, huyện Quỳnh Lưu. Quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đề nghị bị đơn cung cấp văn bản thể hiện các thành viên của dòng họ Nguyễn Bỉnh Chi

5. Trên cơ sở đề nghị của Tòa án, Chủ tịch Hội đồng gia tộc Nguyễn Bỉnh T trình bày: Họ Nguyễn Bỉnh có gần 600 đinh, riêng Chi 5 họ Nguyễn Bỉnh có 185 đinh (nhưng không có gia phả hay văn bản nào thể hiện các thành viên chi họ). Riêng Hội đồng gia tộc Chi 5 họ Nguyễn Bỉnh được thành lập từ lâu, khi thay đổi thành viên trong Hội đồng gia tộc Chi 5 thì xin ý kiến toàn họ (bằng biểu quyết) trong dịp làm lễ tế họ vào tháng giêng hằng năm. Do vậy, việc thành lập hội đồng gia tộc không có văn bản. Đồng thời với đơn trình bày, ông Nguyễn Bỉnh T gửi danh sách 12 thành viên Hội đồng gia tộc. Căn cứ Điều 2, Nghị quyết 01/2020/NQ-HĐTP ngày 05/3/2020 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về tài sản chung của dòng họ, Tòa án xác định 12 thành viên Hội đồng gia tộc Nguyễn Bỉnh Chi 5 (do đương sự cung cấp) là bị đơn và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan, bao gồm: ông Nguyễn Bỉnh T, ông Nguyễn Bỉnh D, ông N 7 Bỉnh T, ông Nguyễn Bỉnh T, ông Nguyễn Bỉnh C, ông Nguyễn Bỉnh L, ông Nguyễn Bỉnh D và những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn Bỉnh D, ông Nguyễn Bỉnh H, ông Nguyễn Bỉnh H, ông Nguyễn Bỉnh T, ông Nguyễn Bỉnh H. [1.4] Về yêu cầu phản tố của bị đơn: Hội đồng xét xử thấy rằng, theo quy định tại khoản 4 Điều 72; điểm c khoản 2, khoản 3 Điều 200 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 thì bị đơn ông Nguyễn Bỉnh T - Trưởng tộc, thay mặt Hội đồng gia tộc đưa ra yêu cầu phản tố trước thời điểm mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải nên được Hội đồng xét xử chấp nhận để xem xét, giải quyết trong vụ án.

[2] Xét nội dung yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, thấy rằng: [2.1] Xét nguồn gốc thửa đất thửa 63 tờ bản đồ số 8 (Bản đồ 299): Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số H 236648 cấp ngày 20/3/1996 mang tên ông Nguyễn Đình B ghi thửa đất số 72+63 tờ bản đồ số 8 (Bản đồ 299), diện tích 1030m2 (trong đó 300m2 đất ở và 730m2 đất vườn) tại xóm 1, xã Quỳnh Châu. Tại trang sổ địa chính lưu tại Uỷ ban nhân dân (UBND) xã mang tên Nguyễn Đình B, trang sổ cấp GCNQSDĐ số H 236648 ngày 20/3/1996 số vào sổ 002 được lưu tại UBND xã. Trích lục bản đồ 299 tờ số 8 có thửa số 63 diện tích 220m2. Sổ mục kê lưu tại UBND xã tại trang 93 tờ bản đồ số 8 (Bản đồ 299) số thứ tự số 63 mang tên Nguyễn Đình B. Theo kết quả xác minh thì tại GCNQSDĐ và sổ địa chính thể hiện ông B được quyền sử dụng thửa 72 và 63 diện tích 300m2 và 730m2, cụ thể trong đó đất ở là 300m2 và 730m2 đất vườn là ghi theo hạn mức đất ở được cấp là 300m2 đối với xã Quỳnh Châu (cũ) theo quy định của Luật đất đai 1993, còn lại là đất vườn. Tổng diện tích theo bản đồ 299 của hai thửa 72 và 63 so với tổng diện tích theo GCNQSDĐ tại hai thửa đất nói trên và hồ sơ sổ sách địa chính là không thay đổi. Phía nguyên đơn cho rằng nguồn gốc thửa đất số 63 của bố mẹ bà là ông B, bà T khai hoang và sinh sống. Đến năm 2003, khi ông B, bà T đều chết thì ông Nguyễn Đình S đến đó ở. Đến năm 2007, do nhà cửa mối mọt sụp nát nhiều nên ông S đã tháo dỡ ngôi nhà, chỉ trồng cây trên đất mà không ai ở. Bị đơn không đồng ý với ý kiến của nguyên đơn về nguồn gốc đất và cho rằng, nguồn gốc thửa đất 63 là thửa đất của tổ tiên để lại cho ông Nguyễn Bỉnh D, bà Vũ Thị Q; sau đó ông D bà Q để lại cho con gái là bà Nguyễn Thị L và ông Nguyễn Văn T (con rể). Một thời gian sau, bà L ông T cho ông Nguyễn Đình S mượn trồng cây. Thấy rằng, phía bị đơn cho rằng nguồn gốc thửa đất số 63 là của tổ tiên để lại cho ông D bà Q nhưng không xuất trình được tài liệu, chứng cứ chứng minh. Sổ sách lưu trữ tại UBND xã qua các thời kỳ đều thể hiện thửa đất 8 số 63 mang tên ông Nguyễn Đình B và trên thực tế gia đình ông Nguyễn Đình B có sử dụng thửa đất số 63 trong một thời gian dài, năm 1996 được cơ quan Nhà nước có thẩm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng mang tên Nguyễn Đình B. Thời điểm này, bà L ông T còn sống và ở gần thửa đất cũ nhưng cũng không có tranh chấp, khiếu nại gì. Đến thời điểm hiện tại, các đồng thừa kế của bà L, ông T cũng không tranh chấp gì đối với thửa đất đã được cấp cho ông B. Kết quả xác minh nguồn gốc của UBND xã Quỳnh Châu thể hiện, thửa số 63 trước đây do bà Nguyễn Thị L và ông Nguyễn Văn T sử dụng để ở, đến khoảng sau năm 1977 thì ông Nguyễn Văn T đi xuống thửa đất giáp đường xóm hiện nay (ông T con trai đang sử dụng) sau đó có thấy bà cố L đến sử dụng khoảng 4 đến 7 năm sau đó bà cố L mất, từ đó trở đi ông Nguyễn Đình B tiếp nhận và sử dụng. Sau khi ông B chết con trai là ông Nguyễn Đình S sử dụng, đến khoảng năm 2014 - 2015 thì họ Nguyễn Bỉnh xây dựng nhà thờ sử dụng một phần thửa đất cho đến nay. Như vậy, trước đây thửa số 63 có một số người sử dụng, nhưng không được Nhà nước công nhận. Ông B, bà T có một thời gian dài sinh sống trên đất và được Nhà nước cấp GCNQSDĐ.

Do đó, sau khi ông B bà T chết thì thửa đất trở thành di sản thừa kế để lại cho các đồng thừa kế thuộc hàng thừa kế thứ nhất và họ là những người có quyền quyết định đối với thửa đất số

63. Năm 2011, ông S tự ý giao thửa đất cho bị đơn làm nhà thờ khi chưa có văn bản thống nhất của các đồng thừa kế là không đúng pháp luật.

Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại thửa đất là có căn cứ. [2.2] Đối với yêu cầu của nguyên đơn về việc tháo dỡ công trình trái phép (nhà thờ họ Nguyễn Bỉnh Chi 5) trên đất: Tại kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 16/9/2023 thể hiện: Phần diện tích nguyên đơn xác định được giới hạn bởi các điểm B1, B2, B3, B4, B5, B6 diện tích 328,4m2. Bị đơn xác định, diện tích thửa 63 hiện nay được giới hạn bởi các điểm A3, A4, C2, C3, A5, C1, B6, B3 có diện tích 205,9m2. Phần diện tích các bên xác định không thống nhất, diện tích chênh lệch lớn. Trên thực tế, việc dòng họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 xây dựng nhà thờ được tiến hành trong thời gian dài, thời điểm này bà L, ông T, ông S và những người thừa kế hàng thứ nhất của ông B bà T cùng sinh sống tại địa phương nhưng không có ý kiến hay phản đối gì dẫn đến việc để họ Nguyễn Bỉnh xây dựng công trình nhà thờ kiên cố trên đất. Nhà thờ họ là nơi thiêng liêng để con cháu bày tỏ lòng thành kính, biết ơn đối với ông bà, tổ tiên, cội nguồn và là biểu tượng cho sự gắn kết, đoàn kết của các thành viên trong dòng họ, nếu phải tháo dỡ sẽ ảnh hưởng rất lớn đến giá trị văn hoá, tâm linh và giá trị sử dụng của tài sản. Mặt khác, thửa đất số 63 đã được đo gộp vào thửa đất 61, 62, 64 thành thửa 19 nên không thể xác định được ranh giới, tứ cận thửa đất 9 63 và thửa đất 63 đã nằm trong khuôn viên nhà thờ chi họ Nguyễn Bỉnh Chi

5.

Vì vậy, để đảm bảo công năng sử dụng, cần buộc bị đơn đền bù giá trị bằng tiền theo diện tích đã được cấp GCNQSDĐ. Quá trình giải quyết vụ án, đại diện dòng họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 đề nghị Toà án xem xét thẩm định, định giá lại thửa đất tranh chấp. Ngày 07/01/2025 và ngày 25/3/2025, Toà án đã ban hành Quyết định yêu cầu cung cấp tài liệu, chứng cứ, yêu cầu bị đơn phải có đơn đề nghị Toà án định giá lại tài sản thì Toà án mới xem xét nhưng bị đơn không thực hiện và tại phiên toà cũng không có ý kiến nên Hội đồng xét xử căn cứ kết quả định giá ngày 16/9/2023 để giải quyết vụ án. Theo kết quả định giá, diện tích đất có giá 1.200.000 đồng/m2, nguyên đơn buộc bị đơn trả lại 230m2 đất, tuy nhiên, kết quả đo đạc thực tế là 205,9m2 tương đương số tiền 1.200.000 đồng x 205,9m2 = 247.080.000 đồng. [2.3] Về công sức quản lý, tôn tạo thửa đất: Chi họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 đã tiến hành xây dựng các hạng mục của nhà thờ từ năm 2011, mặc dù sinh sống cùng địa phương nhưng quá trình xây dựng và từ đó đến nay phía nguyên đơn không ai có ý kiến phản đối gì. Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên toà, ông Nguyễn Bỉnh L và những người trong Hội đồng gia tộc có mặt đề nghị trường hợp phải trả lại đất thì yêu cầu tính công sức quản lý, tôn tạo thửa đất từ năm 2011 đến nay.

Do đó, cần buộc nguyên đơn phải trích một khoản tiền tương ứng với công sức đóng góp của chi họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 trong việc quản lý, duy trì và tôn tạo đất bằng 1/4 giá trị thửa đất tương ứng với số tiền 61.770.000 đồng. Như vậy, giá trị thửa đất là 247.080.000 đồng - 61.770.000 đồng (công sức quản lý, tôn tạo) = 185.310.000 đồng. Cần buộc bị đơn phải thanh toán cho nguyên đơn số tiền trên. Những người có quyền lợi liên quan bà Nguyễn Thị T, bà Nguyễn Thị N, Nguyễn Thị , Nguyễn Thị N (con đẻ ông B bà T); bà Nguyễn Thị C (vợ ông S), chị Nguyễn Thị L, Nguyễn Thị T, Nguyễn Thị T, anh Nguyễn Đình P, Nguyễn Đình P, Nguyễn Đình T (con đẻ ông S bà C); bà Nguyễn Thị L (vợ ông K), chị Nguyễn Thị N (con ông K bà L) có văn bản thống nhất giao quyền định đoạt tài sản là quyền sử dụng đất của ông B và bà T cho bà Nguyễn Thị N được toàn quyền sử dụng và định đoạt. Căn cứ Điều 5 Bộ luật tố tụng dân sự 2015, Hội đồng xét xử nghi nhận sự thỏa thuận của các đương sự về việc giao toàn quyền sử dụng và định đoạt thửa đất số 63 cho bà Nguyễn Thị N. Quyền và nghĩa vụ của các thành viên khác của họ Nguyễn Bỉnh Chi 5 chưa tham gia tố tụng sẽ được giải quyết bằng vụ kiện khác khi có yêu cầu. [2.4] Đối với yêu cầu của nguyên đơn về việc đề nghị bị đơn bồi thường số tiền do chặt phá cây để làm nhà thờ là 1.300.000 đồng. Nguyên đơn yêu cầu nhưng không cung cấp được căn cứ chứng minh bị đơn đã chặt cây bao gồm loại cây gì, 10 số lượng, kích thước, giá trị của các loại cây đó bao nhiêu. Phía bị đơn không đồng ý với yêu cầu này của nguyên đơn nên Hội đồng xét xử không có căn cứ để chấp nhận.

[3] Đối với yêu cầu phản tố của bị đơn về việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số H 236648 do UBND huyện Quỳnh Lưu cấp ngày 20/3/1996 cho ông Nguyễn Đình B. Hội đồng xét xử thấy rằng, qua xác minh tại địa phương thì những người lập sổ mục kê, sổ địa chính, thủ tục cấp giấy thời kỳ đó không còn ai. Giấy CNQSDĐ được cấp cho ông B trước thời điểm bị đơn xây dựng nhà thờ; các tài liệu, chứng cứ được thu thập có trong hồ sơ vụ án phù hợp với sổ sách theo dõi tại địa phương. Theo xác nhận của UBND huyện Quỳnh Lưu thì việc cấp GCNQSDĐ này là đúng trình tự, thủ tục và đúng quy định pháp luật, tài sản thuộc quyền sử dụng của ông B.

Do đó, không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn.

[4] Về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản: Nguyên đơn tự nguyện chịu chi phí tố tụng nên Tòa án không xem xét.

[5] Về án phí: Các đương sự là người cao tuổi nên được miễn án phí theo quy định tại Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.

[6]. Các đề nghị của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa về việc giải quyết toàn bộ vụ án là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên cần chấp nhận.