Bản án 576/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Qua nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa, lời trình bày của các đương sự và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến phát biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp.

[1]. Về tố tụng: Bà Nguyễn Thị Kim X nộp đơn kháng cáo và thực hiện các thủ tục kháng cáo theo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về nội dung kháng cáo:

Xét thấy, Toà án cấp sơ thẩm xác định quan hệ tranh chấp, đã tuyên xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn với nhận định như: Đối với khởi kiện của bà X về việc yêu cầu bên bà H trả lại phần đất tranh chấp có diện tích 865m2 (đo đạc thực tế 832,6m2) thuộc thửa 2042, tờ bản đồ số 5, do hộ gia đình bà H đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có căn cứ cho thấy: Theo bà X, phần đất tranh chấp có nguồn gốc của ông Nguyễn Quang Đ (cha bà X) quản lý và sử dụng. Thực tế, ông Đ chỉ sử dụng từ khoản năm 1960 đến năm 1967, vợ chồng ông Đ chết, các con ông Đ gồm: bà X, ông T4 và ông T5 được ông Quang A (cha ông P) cưu mang và đưa về tỉnh Bến Tre sinh sống, phần diện tích đất trên do ông Quang A và ông P (con ông Quang A) quản lý và sử dụng, cụ thể: Phần đất ông Quang Đ để lại là ao trủng, ông Quang A san lấp, ban đầu ông Quang A dùng làm vựa chứa lu, khạp để ủ nước mắm, đến khoảng năm 1980 thì giao lại cho vợ chồng ông P xây dựng nhà máy xay lúa, sau đó, dùng làm trại cưa máy trên phần đất này. Đến năm 1994, ông Quang A được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Năm 2001, ông Quang A lập thủ tục chuyển nhượng lại thửa đất trên cho vợ chồng ông P. Tại đơn khởi kiện ngày 07/9/2022 bà X trình bày “Năm 1979, anh tôi là Nguyễn Văn T5 sau khi đi bộ đội về và lập gia đình thì mới trao đổi với ông Quang A để lấy lại phần diện tích 743m2 của cha, mẹ tôi mà ông Quang A đã quản lý dùm khi cha, mẹ tôi qua đời.

Tuy nhiên, ông Quang A chỉ hứa là sẽ trả lại, nhưng sau đó vẫn không trả …”. Như vậy từ thời điểm năm 1979 (thời điểm này bà X, ông T5 và ông T4 con của ông Đ) đều đã hơn 20 tuổi và biết việc ông Quang A quản lý và sử dụng đất của cha, mẹ bà X, nhưng từ khi ông Quang A quản lý và sử dụng phần đất trên (theo nguyên đơn trình bày năm 1967) cho đến năm 2022, thì bên bà X không ai có ý hay tranh chấp gì đối với phần đất trên. Như vậy, bên ông Quang A (sau này là ông P) đã quản lý và sử dụng phần đất này liên tục, ổn định từ năm 1967 cho đến năm 2022 là trên 50 năm và bên ông 7 P đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định, nên không có căn cứ để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn. Trong quá trình thu thập chứng cứ và tại phiên tòa, bên bà X cho rằng vào năm 2001, ông P có lập Tờ cam kết thừa nhận phần đất trên là của bên ông Đ và đồng ý trả lại cho các con ông Đ. Cấp sơ thẩm nhận định: căn cứ vào Tờ cam kết ngày 10/7/2001 có nội dung: “Tôi tên Nguyễn Văn P …… tôi có đăng ký phần đất của ông Nguyễn Quang Đ (chết) còn con của bác tư tôi là Nguyễn Văn T5, khi nào anh năm T5 về thì tôi chuyển quyền sử dụng đất lại cho anh Năm T5. Nếu anh năm T5 bán thì tôi ưu tiên mua lại theo giá thị trường (743m2). Nếu anh năm T5 về ở thì anh N phải di chuyển toàn bộ hộ khẩu của gia đình và cất nhà, sau 6 tháng thì tôi sẽ vỡ máy cưa trên phần đất của anh năm T5”. Theo đơn khởi kiện ngày 07/9/2022, bà X trình bày: Sau khi biết ông P đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bà có khởi kiện tranh chấp tại Ủy ban nhân dân xã BT vào năm 2001 và ông P lập Tờ cam kết trả lại đất.

Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm bà D (đại diện theo ủy quyền của bà X) thừa nhận rằng thời điểm ông P lập Tờ cam kết nêu trên, không phải do bên bà X khởi kiện tranh chấp đất đai với ông P, mà Tờ cam kết này do ông K (em ông P) yêu cầu ông P viết. Tại phiên tòa sơ thẩm, ông K cũng trình bày, Tờ cam kết nêu trên là do ông K yêu cầu ông P viết, viết tại thời điểm thỏa thuận chia đất trong gia đình của ông K gồm: ông Quang A (cha), ông K, ông P (anh) và bà X (chị). Như vậy, có căn cứ xác định Tờ cam kết này ông P lập cam kết với ông K, chứ không phải cam kết với bên bà X. Mặt khác, theo nội dung Tờ cam kết cũng không thể hiện ông P cam kết trả lại cho ông T5 diện tích 743m2 thuộc thửa đất nào? Tờ bản đồ số mấy? vì tại thời điểm ông P lập Tờ cam kết thì ông P chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 2042, tờ bản đồ số

5. Hơn nữa, theo nội dung Tờ cam kết thì ông P chỉ cam kết trả lại đất cho ông T5 (không có cam kết trả lại đất cho bà X hoặc các con ông Đ) và khi nào ông T5 về phần đất trên cất nhà ở, thì ông P mới có nghĩa vụ dỡ máy cưa trả đất, nhưng từ khi ông P lập Tờ cam kết (2001) cho đến nay, ông T5 cũng không có yêu cầu bên ông P giao trả đất và ông T5 cũng không về cất nhà trên phần đất trên như nội dung ông P cam kết. Tại phiên tòa sơ thẩm, ông T2 (đại diện theo ủy quyền của ông T) trình bày: phần đất trên là cấp cho hộ ông P, tại thời điểm ông P lập cam kết thì hộ ông P có vợ và các con là bà H, ông T, bà C và bà L nên việc ông P tự ý định đoạt phần đất trên là chưa đúng theo quy định, nên chưa có căn cứ để chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn. Qua các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm, có căn cứ cho thấy: Từ năm 1960, gia đình ông Quang Đ có quản lý sử dụng phần đất hiện đang tranh chấp. Tuy nhiên đến năm 1967, vợ chồng ông Quang Đ chết, 03 người con của ông Quang Đ còn rất nhỏ được ông Quang A (là Chú ruột) cưu mang nuôi dưỡng. Do không thể dựa vào tài sản là phần đất trên 800m2 trên để sinh sống, ông Quang A đưa các con ông Quang Đ về tỉnh Bến Tre buôn bán để có điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng chị em bà X. Hiện tại 03 chị em bà X đều có nơi sinh sống ổn định tại tỉnh Bến Tre. Đối với phần đất do ông Quang Đ chết để lại ông Quang A san lấp từ đất ao trủng, quản lý sử dụng với nhiều ngành nghề, sau đó ông giao lại cho ông P quản lý, sử dụng. Theo các tài liệu có trong hồ sơ 8 thể hiện, khi giao đất cho ông P ông Quang A có nhận tiền, vàng với mục đích cũng là để có điều kiện chăm lo cho chị em bà X. Trong suốt khoảng thời gian từ năm 1967 đến năm 2022, không ai đặt vấn đề tranh chấp về phần đất này. Thực hiện chính sách về đất đai, căn cứ vào pháp luật về đất đai qua các thời kỳ, căn cứ vào nhu cầu sử dụng đất, điều kiện sử dụng đất, … Nhà nước đã công nhận quyền sử dụng đất cho ông Quang Đ, sau đó là ông P và gia đình ông như hiện tại. Xác định việc cấp đất như trên là đúng quy định của pháp luật. Năm 2022, phần đất tranh chấp Nhà nước thu hồi, giải tỏa có đền bù đồng thời cấp lại 02 nền tái định cư. Trong 03 người con của ông Quang A, ông T5, ông T4 không có ý kiến hoặc tranh chấp gì. Riêng bà X khởi kiện và yêu cầu như nêu trên. Thấy rằng, ông T5, ông T4 và bà X là ba người mồ côi cha mẹ khi còn rất nhỏ. Tài sản cha mẹ để lại chỉ là phần đất nhỏ, khi đó không có giá trị, không thể làm điều kiện để nuôi sống 03 chị em. Ông Quang Đ đã đứng ra quản lý cải tao, sử dụng làm đủ ngành nghề để nuôi sống 03 chị em bà X, công sức của ông không thể tính được bằng giá trị vật chất. Việc quản lý, sử dụng, chuyển dịch tài sản này mục đích cũng là để chăm lo cho chị em bà X. Nay 03 chị em bà X từ việc chăm sóc, nuôi dưỡng, gây dựng… của ông Quang Đ họ đã có cuộc sống ổn định nơi khác. Nay ông Quang Đ, kể cả ông P cũng đã qua đời, vì lợi ích vật chất nên phát sinh vụ kiện. Với chỉ đạo xuyên suốt và quan điểm Nhà nước không chấp nhận việc đòi lại đất đã được thực hiện chính sách pháp luật về đất đai qua các thời kỳ, án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện là phù hợp với quy định của pháp luật, phù hợp với đạo đức xã hội. Bà X kháng cáo là không có căn cứ nên không được chấp nhận, cần thiết giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3]. Xét ý kiến và đề nghị không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với quy định của pháp luật. Riêng việc đề nghị xem xét chia một phần tiền mà Nhà nước đền bù khi thu hồi đất Hội đồng xét xử có xem xét khi nghị án nhưng không có căn cứ để chấp nhận.

[4]. Xét ý kiến và đề nghị của Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn, như đã nhận định ở trên, án sơ thẩm đã tuyên xử là phù hợp với quy định của pháp luật nên không được chấp nhận.

[5]. Những phần quyết định khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị nên có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[6]. Về án phí: Bà Nguyễn Thị Kim X được miễn tiền án phí dân sự phúc thẩm.