Bản án 100/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án, Toà án cấp sơ thẩm đã xác định đúng thẩm quyền giải quyết vụ án, quan hệ pháp luật tranh chấp, người tham gia tố tụng, tiến hành thu thập, tiếp cận, công khai chứng cứ, hoà giải, trình tự thủ tục tại phiên toà sơ thẩm đúng quy định của pháp luật. Đơn kháng cáo của bị đơn làm đúng theo các quy định của pháp luật nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. Sau khi xét xử sơ thẩm bà Vũ Thị D chết nên hàng thừa kế thứ nhất của bà D tham gia tố tụng với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng cho bà D tham gia phiên tòa phúc thẩm theo quy định tại khoản 1 Điều 74 của Bộ luật tố tụng dân sự. Tại phiên toà phúc thẩm người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan UBND xã Đ, chi nhánh V2 đăng ký đất đai khu vực 8 vắng mặt tại phiên toà mặc dù đã được Toà án triệu tập hợp lệ. Tại phiên tòa các đương sự, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Thái Nguyên đề nghị Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án. Hội đồng xét xử thấy rằng người làm chứng vắng mặt đã có lời khai, bản tự khai có trong hồ sơ của vụ án, việc vắng mặt của họ không ảnh hưởng đến việc giải quyết, xét xử của Toà án nên Hội đồng xét xử căn cứ vào Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự vẫn tiến hành xét xử vắng mặt họ. 10

[2] Về nội dung: Xét toàn bộ yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Phan Đăng T, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 có nguồn gốc do ông Đoàn Hữu N2 (đã chết năm 2004) và bà Vũ Thị D khai phá, sử dụng từ trước năm 1987 - 1988. Sau đó, ông N2 và bà D đã giao cho ông Đoàn Hữu P quản lý, sử dụng ổn định, công khai, liên tục từ khoảng năm 1990 đến nay. Quá trình sử dụng đất, gia đình ông Đoàn Hữu P sử dụng ổn định, liên tục, không phát sinh tranh chấp với các hộ liền kề. Những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Đoàn Hữu N2 gồm bà Vũ Thị D, bà Đoàn Thị V, bà Đoàn Thị T1, bà Đoàn Thị H và bà Đoàn Thị L đều thống nhất xác định nguồn gốc thửa đất là của ông N2 và bà D, đã cho ông Đoàn Hữu P từ năm 1990; các thành viên trong gia đình đều đồng ý và không có quyền, lợi ích liên quan đối với thửa đất. [2.2] Kết quả xác minh tại địa phương và lời khai của các hộ sử dụng đất liền kề, người sử dụng đất gần khu vực đất tranh chấp gồm bà Lý Thị K1, bà Nguyễn Thị C, ông Nguyễn Hữu N1, ông Nguyễn Văn T3, ông Nguyễn Quang T4 và ông Bàn Văn G đều thống nhất xác định thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 do gia đình ông Đoàn Hữu P quản lý, sử dụng ổn định, công khai, liên tục trong thời gian dài; không thấy gia đình ông Phan Đăng T quản lý, sử dụng thửa đất này. Các lời khai trên được xác lập độc lập, phù hợp với kết quả xác minh của UBND xã Đ, phù hợp với hồ sơ địa chính và quá trình quản lý, sử dụng đất thực tế, nên có căn cứ xác định đây là nguồn chứng cứ khách quan để xem xét giải quyết vụ án. [2.3] Đối với ý kiến của ông Phan Đăng T cho rằng thửa đất có nguồn gốc do Hợp tác xã Bảo H2 giao cho ông Phan Đăng K3 (bố đẻ ông T) sử dụng và sau đó ông K3 cho ông Đoàn Hữu N2 mượn để canh tác, Hội đồng xét xử thấy không có căn cứ chấp nhận. Bởi lẽ, quá trình giải quyết vụ án không thu thập được tài liệu, chứng cứ nào thể hiện thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 có nguồn gốc là đất của Hợp tác xã, đã từng đưa vào sản xuất tập thể rồi giao lại cho hộ gia đình, cá nhân sử dụng. Ông T cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc Hợp tác xã giao đất cho ông Phan Đăng K3, cũng như không chứng minh được việc ông K3 cho ông Đoàn Hữu N2 mượn đất để canh tác. Đối với giấy xác nhận của ông Nguyễn Hữu S (nguyên là Phó Chủ nhiệm tài vụ kế hoạch Hợp tác xã B), đây là tài liệu do bị đơn cung cấp, không phải tài liệu lưu trữ của Hợp tác xã hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Ngoài giấy xác nhận này, bị đơn không xuất trình được tài liệu nào khác như hồ sơ giao đất, sổ mục kê, sổ quản lý đất hoặc chứng cứ khách quan khác để đối chiếu, kiểm chứng nội dung xác nhận. Đồng thời, nội dung giấy xác nhận cũng không phù hợp với lời khai của người làm chứng và kết quả xác minh của cơ quan chuyên môn.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận nội dung bị đơn trình bày về việc Hợp tác xã giao đất cho ông Phan Đăng K3. 11 Tại phiên tòa phúc thẩm ông Triệu Văn C1 là người làm chứng do bị đơn yêu cầu đưa vào tại phiên tòa phúc thẩm trình bày ông có được nghe bố mẹ người thân kể lại đất tranh chấp ở trên đồi ông C2 là của gia đình ông Phan Đăng T sử dụng, ông không được trực tiếp nhìn thấy gia đình ông T canh tác trên đất tranh chấp.

Do đó, lời khai của ông Triệu Văn C1 không đủ cơ sở để chứng minh nguồn gốc thửa đất tranh chấp thuộc quyền quản lý, sử dụng của gia đình ông Phan Đăng T. [2.4] Hội đồng xét xử thấy rằng Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số D0874881, số vào sổ 0004/QSDĐ do UBND xã Đ cấp ngày 30/5/1995 cho ông Phan Đăng K3 thể hiện thửa đất tại địa danh Đồi Ông C3 có diện tích 240 m².

Tuy nhiên, khi cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Phan Đăng T thì lại xác định là thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46, diện tích 1.169,2 m², tăng thêm 929,2 m² so với diện tích ban đầu. Mặt khác, kết quả xác minh còn xác định khu vực đất tranh chấp được người dân gọi là Đồi Ông C2, không phải Đồi Ông C3. Theo biên bản làm việc ngày 02/12/2025, đại diện UBND xã Đ xác định tại địa phương có vị trí được gọi là Đồi Ông C3 tương ứng với thửa đất số 226, tờ bản đồ số 47 trước đây (nay là thửa số 157), diện tích 573,4 m², đứng tên bà Nguyễn Thị K2 trên bản đồ địa chính và sổ mục kê đất đai.

Do đó, không có căn cứ để đồng nhất thửa đất Đồi Ông C3 của ông Phan Đăng K3 với thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 đang tranh chấp. [2.5] Chủ tịch UBND xã Đ và Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai đều xác định việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP 848802, số vào sổ CH 02903 do UBND huyện Đ cấp ngày 07/8/2013 cho anh Phan Đăng T đối với thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 là không đúng nguồn gốc và không đúng đối tượng sử dụng đất. Theo quy định tại khoản 1 Điều 50 Luật Đất đai năm 2003; Điều 98 và Điều 100 Luật Đất đai năm 2013, việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phải căn cứ vào nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng đất thực tế và đúng đối tượng sử dụng đất. Trong vụ án này, tài liệu, chứng cứ đã thu thập đều xác định gia đình ông Phan Đăng T không phải là người quản lý, sử dụng hợp pháp thửa đất số 226, tờ bản đồ số

46.

Do đó, việc UBND huyện Đ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP 848802 ngày 07/8/2013 cho ông Phan Đăng T đối với thửa đất này là không đúng nguồn gốc và không đúng đối tượng sử dụng đất, làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người đang trực tiếp quản lý, sử dụng đất. [2.6] Đối với ý kiến bị đơn cho rằng lời khai của bà D, bà H và ông P về nguồn gốc thửa đất là không đúng, Hội đồng xét xử xét thấy đây chỉ là ý kiến phản bác của bị đơn. Bị đơn không xuất trình được tài liệu, chứng cứ có giá trị chứng minh lời khai của những người này là sai sự thật hoặc mâu thuẫn với các chứng cứ khác trong hồ sơ.

Vì vậy, không có căn cứ để chấp nhận. [2.7] Đối với ý kiến cho rằng Công văn số 604 ngày 14/8/2025 của UBND xã Đ được ban hành trên cơ sở xác minh không khách quan, không đúng trình tự, thủ tục và Công văn số 222 ngày 15/9/2025 của Chi nhánh Văn phòng 12 Đăng ký đất đai khu vực 8 cũng không khách quan vì dựa trên kết quả xác minh của UBND xã, Hội đồng xét xử thấy rằng bị đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc xác minh có vi phạm trình tự, thủ tục hoặc nội dung xác minh không đúng sự thật. Các công văn nêu trên chỉ là một trong những nguồn tài liệu được Tòa án xem xét cùng với các chứng cứ khác trong hồ sơ vụ án, không phải là căn cứ duy nhất để giải quyết vụ án.

Do đó, không có căn cứ xác định các tài liệu này không có giá trị chứng minh. [2.8] Đối với ý kiến cho rằng bà K1 không phải là người sử dụng đất liền kề nên không có căn cứ xác định ranh giới thửa đất, Hội đồng xét xử nhận thấy lời khai của bà Kim C4 là một trong các nguồn chứng cứ được Tòa án đánh giá cùng với lời khai của các đương sự, người làm chứng khác, kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ. Việc bà K1 có hay không có đất giáp ranh không làm mất giá trị chứng minh của lời khai nếu lời khai đó phù hợp với các chứng cứ khác đã được thu thập hợp pháp. [2.9] Đối với diện tích 266,9 m² thuộc diện tích thu hồi để thực hiện Dự án đường H đoạn Chợ C - Ngã ba T, các đương sự đều thống nhất đã bàn giao mặt bằng theo phương án được phê duyệt, xác định tài sản trên đất thuộc quyền sở hữu của ông Đoàn Hữu P. Xác định diện tích đất bị thu hồi thuộc quyền sử dụng của ông Đoàn Hữu P và bà Nguyễn Thị K. Do quyền sử dụng diện tích đất bị thu hồi được xác định thuộc ông Đoàn Hữu P và bà Nguyễn Thị K, nên ông Đoàn Hữu P và bà Nguyễn Thị K được hưởng toàn bộ số tiền bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích đất đã thu hồi theo phương án bồi thường đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt là có căn cứ pháp luật. [2.10]

Từ những phân tích trên có đủ căn cứ xác định gia đình ông Đoàn Hữu P là người khai phá, quản lý, sử dụng ổn định, công khai và liên tục đối với thửa đất số 226, tờ bản đồ số

46. Kết luận này được xác lập trên cơ sở thống nhất giữa lời khai của các đương sự, người làm chứng, kết quả xác minh của UBND xã Đ, hồ sơ địa chính và quá trình quản lý, sử dụng đất thực tế; các chứng cứ này phù hợp với nhau và không bị tài liệu, chứng cứ nào khác bác bỏ.

Do đó, Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông Đoàn Hữu P và bà Nguyễn Thị K, buộc ông Phan Đăng T trả lại toàn bộ diện tích 870,2 m2 thuộc thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46, công nhận ông Đoàn Hữu P và bà Nguyễn Thị K được sử dụng diện tích 870,2 m² đất; đồng thời tuyên hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BP848802, số vào sổ CH02903 do UBND huyện Đ cấp ngày 07/8/2013 mang tên ông Phan Đăng T đối với thửa đất số 226, tờ bản đồ số 46 là có căn cứ, đúng quy định pháp luật. [2.11] Ngày 30/6/2026 ông Phan Đăng T có đơn đề nghị làm rõ việc xác minh nguồn gốc đất gửi cho Tòa án.

Tuy nhiên, nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất đã được làm rõ tại Tòa án cấp sơ thẩm như đã phân tích ở trên. [2.12] Như vậy, Toà án cấp sơ thẩm đã xem xét, nhận định đầy đủ, toàn diện, khách quan toàn bộ các chứng cứ để giải quyết vụ án theo quy định của pháp luật. Bị đơn kháng cáo nhưng không cung cấp được thêm tài liệu, chứng cứ gì mới để chứng minh yêu cầu kháng cáo là có căn cứ pháp luật. Do vậy, yêu 13 cầu kháng cáo của bị đơn không được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận, cần giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3] Về án phí: Yêu cầu kháng cáo của bị đơn không được Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận nên bị đơn phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.