Bản án 347/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra, tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Về thủ tục tố tụng: bà Đào Thị L làm đơn kháng cáo trong thời hạn luật định và được miễn nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm, nên vụ án được giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của bà Đào Thị L đối với toàn bộ bản án sơ thẩm. [2.1] Về nguồn gốc đất diện tích đất tranh chấp: - Thửa đất bà L quản lý, sử dụng: Năm 1998 bà L được được điều động vào công tác tại trường Mầm non xã C. Vào khoảng năm 2000 bà được UBND xã C cấp cho 01 thửa đất để làm nhà ở với diện tích khoảng 1.250 m2. Diện tích này đến ngày 09/6/2006 bà L được UBND huyện E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 22A tờ bản đồ số 15, xã C, huyện E với diện tích là 1.380 m2 cho hộ ông Nguyễn Xuân T4, bà Đào Thị L. Ngoài ra, bà L trình bày có khai hoang thêm diện tích đất hoang, sình lầy vô chủ để làm nông nghiệp bên cạnh thửa đất số 22A, tờ bản đồ số 15, xã C, huyện E vào năm 2000 và đến năm 2002 bà có dựng một căn nhà gỗ và công trình phụ trên mảnh đất khai hoang. Bà L trình bày thời điểm bà khai hoang chỉ có bà và chồng bà là ông Nguyễn Xuân T4, các con của bà lúc đó đang còn nhỏ không có công sức đóng góp gì, còn ông T4 đã chết năm 2014 và đã để thừa kế quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 22A cho bà L, đã được chỉnh lý biến động ngày 13/02/2015. Các con của bà và ông T4 gồm có: Nguyễn Thị Ngọc Á – sinh năm 1986, Nguyễn Anh T5 - sinh năm 1994, Nguyễn Hùng M2 – sinh năm 1994. Tại cấp sơ thẩm không xác minh làm rõ hộ gia đình của bà L gồm những ai, không làm rõ những ai có công sức đóng góp trong việc khai hoang và tạo lập tài sản là thiếu xót.

Tuy nhiên, xét thấy, tại tại thời điểm bà L khai hoang như trình bày là năm 2000, con lớn nhất của bà chưa đủ 18 tuổi; vì vậy, bà trình bày các con không có công sức đóng góp là có căn cứ; bên cạnh đó, thửa đất số 22A do vợ chồng bà được cấp thì ông T4 cũng đã để thừa kế lại phần tài sản chung của ông T4 cho bà L.

Do đó, không cần thiết phải đưa những người con của bà L vào tham gia tố tụng; cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm. 10 - Thửa đất ông Đ sử dụng: thửa đất số 45, tờ bản đồ số 15, diện tích 1.846,7m2, được UBND huyện E, tỉnh Đắk Lắk cấp Giấy CNQSD đất số BB 113557 ngày 12/02/2011. Nguồn gốc diện tích đất này là do vợ chồng ông Lục Văn D1 và bà Vương Thị P khai hoang từ năm 1996 đến ngày 21/11/2002 ông D1 và bà Vương Thị P có đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất đối với toàn bộ diện tích đất ông D1 đã khai hoang trước đó. Ngày 09/6/2006 được UBND huyện E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa số 45 tờ bản đồ số 15 với diện tích là 9.024m2 tại xã C, huyện E. Đến năm 2011, ông D1 và bà P tách thửa 45 thành nhiều thửa gồm thửa 45 (1.846,7 m2) + 245 (2.414,3 m2) + 246 (1,019,4 m2) + 247 (1.724 m2) + 248 (1.009,8 m2) + 249 (1.009,8 m2). Năm 2015, ông D1, bà P chuyển nhượng thửa 45 (1.846,7 m2) cho ông Đàm Quang Đ nhưng chưa làm thủ tục đăng ký biến động, đến ngày 28/02/2022 mới đăng ký biến động cho ông Đ và ông Đ đã nhận đất và sử dụng ổn định từ năm 2015 cho đến nay. [2.2] Xét diện tích đất tranh chấp: Theo kết quả lồng ghép hiện trạng sử dụng với diện tích theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 28/3/2025 thì thấy: - Bà L cho rằng ông Đ lấn chiếm diện tích đất của bà là 412.2 m2, diện tích này nằm trong thửa đất số 45 tờ bản đồ số 15 xã C, huyện E, tỉnh Đắk Lắk (nay là xã E, tỉnh Đắk Lắk). Có các cạnh: Phía Đông giáp đất ông Đ cạnh 2 – k dài 13,43m, Phía Tây giáp đường liên huyện cạnh G-13 dài 17,78m, Phía Nam giáp đất anh Đ cạnh 13-2 dài 27,41m, Phía Bắc giáp đất của bà L cạnh K dài 26,32m. - Ông Đ có Đơn phản tố cho rằng bà L đã lấn chiếm đất của ông là 30,2 m2; hình hình tam giác; diện tích này nằm trong thửa đất số 45 tờ bản đồ số 15 xã C, huyện E, tỉnh Đắk Lắk (nay là xã E, tỉnh Đắk Lắk). Có các cạnh: Phía Đông giáp đất của ông Đ; Phía Tây giáp đường rộng 3m; Phía Bắc giáp đất bà L dài 20,52m; Phía Nam giáp đất của ông Đ dài 19,45m. Được thể hiện trên sơ đồ lồng ghép kết quả có ký hiệu là: (G – H – 11 về G). Tại cấp sơ thẩm, bà L thừa nhận diện tích thửa đất số 22A, tờ bản đồ số 15 mà bà đang sử dụng thực tế là đủ diện tích so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho bà, diện tích thửa đất số 22A và thửa đất số 45 tờ bản đồ số 15 đều không có sự chồng lấn. Về nguồn gốc thửa đất số 45 là do vợ chồng ông D1, bà P khai hoang từ năm 1996 và sử dụng đất đã được UBND huyện E cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 2006, việc cấp đất này là đúng quy định của pháp luật về đất đai. Việc vợ chồng ông D1, bà P thực hiện việc tách thửa và sau đó chuyển nhượng lại thửa 45, tờ bản đồ số 15, diện tích 1846.7 m2 cho ông Đàm Quang Đ cũng tuân theo đúng quy định của pháp luật về việc chuyển nhượng đất. Do vậy ông Đ được sử 11 dụng thửa đất đã nhận chuyển nhượng của vợ chồng ông D1, bà P. Bà L cho rằng vợ chồng bà đã khai hoang diện tích đất bên cạnh thửa đất số 22A (nằm trong thửa đất số 45) từ năm 2000 nhưng quá trình xác minh và thu thập tài liệu, chứng cứ xác định thửa đất bên cạnh thửa đất số 22A không được bà L kê khai với chính quyền địa phương mà do vợ chồng ông Lục Văn D1, bà Vương Thị P khai hoang vào năm 1996. Bên cạnh đó, năm 2006 bà L kê khai để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 22A nhưng lại không kê khai diện tích khai hoang thêm như bà đã trình bày là có mâu thuẫn. Quá trình giải quyết vụ án, những người làm chứng có đến Tòa án cấp sơ thẩm để trình bày lời khai; nhưng bản án sơ thẩm không thể hiện lời khai của những người làm chứng trong bản án sơ thẩm là thiếu sót.

Tuy nhiên, Tòa án cấp phúc thẩm đã bổ sung lời khai của những người làm chứng, cấp sơ thẩm cần rút kinh nghiệm. Đối với một số người làm chứng bà L cung cấp cho Tòa án để chứng minh bà khai phá thêm diện tích đất đang tranh chấp từ năm 2000, quá trình xác minh lấy lời khai xác định những người này đều vào sau năm 2000 và cũng không ai biết việc bà khai phá, việc họ ký vào Giấy xác nhận về việc khai hoang và sử dụng đất thì do bà L mang qua nhờ họ ký chứ họ không biết gì, nên không đủ căn cứ để xem xét. Qua xác minh tại chính quyền địa phương đều xác định: việc cấp Giấy CNQSDĐ cho hộ Lục Văn D1 và bà Vương Thị P ở thôn C, xã C, huyện E vào năm 2006 và cho phép ông Lục Văn D1 tách thửa số 45, tờ bản đồ số 15 thành 06 thửa đất năm 2011 là đúng quy định của pháp luật. Việc bà L khai hoang thêm ra cạnh thửa 22A (nằm trong một phần thửa đất số 45) thì chính quyền địa phương không biết, khi khai phá, đổ đất, xây dựng trên đất bà L không xin phép, thông báo với chính quyền địa phương, việc bà L tự ý sử dụng đất không được cấp có thẩm quyền cho phép là trái quy định của pháp luật, đây là hành vi chiếm đất. Như vậy, bà L cho rằng ông Đ lấn chiếm diện tích đất 412.2 m2 là không có căn cứ, án sơ thẩm tuyên bác yêu cầu khởi kiện của bà L là phù hợp. Đối với diện tích tích theo đơn phản tố của bị đơn ông Đ: diện tích ông Đ đang sử dụng đã được sự xác nhận của chủ đất cũ là vợ chồng ông D1, bà P và của chính quyền đại phương. Ngày 28/02/2022, ông D1, bà P đã đăng ký biến động cho ông Đ và ông Đ đã nhận đất và sử dụng ổn định từ năm 2015 cho đến nay. Theo kết quả lồng ghép hiện trạng sử dụng với diện tích theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên thì có căn cứ xác định bà L đã sử dụng lấn qua thửa đất số 45 của ông Đ diện tích là 30,2 m2.

Do đó, án sơ thẩm tuyên buộc bà L phải trả lại diện tích đất mà bà L đã lấn chiếm của ông là 30,2 m2 thuộc thửa đất số 45, tờ bản đồ số 15 xã C, huyện E, tỉnh Đắk Lắk (nay là xã E, tỉnh Đắk Lắk), là có cơ sở. [2.2] Xét việc xử lý các tài sản trên diện tích đất lấn chiếm: 12 Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản thì trên diện tích đất 30,2 m2 bà L lấn chiếm của ông Đ có: 01 phần ngôi nhà gỗ + nền nhà nằm tòan bộ trên diện tích 30,2 m2 hiện tại hư hỏng không còn giá trị và 01 giếng khoan sâu khoảng 30m khoan năm 2000 trị giá hiện tại 12.000.000đ; 01 cây Si không có giá trị. Ông Đ chỉ yêu cầu buộc bà L tháo dỡ 01 ngôi nhà, xung quanh Thưng ván, mái lợp tôn nằm trên diện tích đất lấn chiếm; do đó, án sơ thẩm tuyên buộc bà L phải tháo dỡ 01 mái nhà + Nhà gỗ mà bà L đã làm trên diện tích đất lấn chiếm của ông Đ là 30,2 m2 để trả lại hiện trạng đất cho ông Đ là phù hợp. Đối với các tài sản nằm trên phần đất bà L cho rằng ông Đ lấn chiếm 412,2m2: khối lượng đất bà L đã đổ trên phần diện tích đất tranh chấp trị giá 5.609.000đ; 06 cây dừa = 4.597.200đ, 01 cây điều = 373.500đ, 01 cây keo = 88.800đ; Chuối đã có buồng 08 bụi 48 cây = 3.360.000đ; 01 giếng khoan sâu 30m = 12.000.000đ. Tổng giá trị đổ đất và cây cối: 26.028.500đ. Do có sự thỏa thuận của các bên đương sự về việc ông Đ đồng ý trả lại cho bà L giá trị các tài sản trên nên án sơ thẩm tuyên ghi nhận ý kiến thỏa thuận của các bên đương sự về việc ông Đàm Quang Đ phải trả cho bà L giá trị tiền đổ đất, 01 Giếng khoan và các cây trồng trên đất tổng cộng là: 26.028.500 đồng; đồng thời, ông Đ được quyền sở hữu các tài sản trên; là phù hợp.

Từ những phân tích nêu trên, HĐXX xét thấy kháng cáo của nguyên đơn đối với toàn bộ bản án sơ thẩm là không có căn cứ để chấp nhận.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bà Đào Thị L phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định.

Tuy nhiên, bà L được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án.