Bản án 63/2026/DSTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh luận tại phiên tòa, trên cơ sở xem xét toàn diện tài liệu, chứng cứ, ý kiến của Kiểm sát viên và ý kiến của các đương sự có mặt tại phiên tòa. Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của nguyên đơn ông Đặng Đình B kháng cáo đúng hạn, ông B thuộc trường hợp được miễn nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên Tòa án nhân dân tỉnh Nghệ An thụ L và được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan anh Nguyễn Văn L, chị Nguyễn Thị L và Chủ tịch Ủy ban nhân xã S, tỉnh Nghệ 8 An vắng mặt và có đơn xin xét xử vắng mặt. Người làm chứng ông Trần Văn T và ông Đặng Đình L đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt tại phiên tòa tuy nhiên ông T và ông Liên đã có đầy đủ lời khai tại cấp sơ thẩm. Hội đồng xét xử xét xử tiếp tục xét xử theo quy định tại Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Xét nội dung kháng cáo của nguyên đơn ông Đặng Đình B thấy rằng: [2.1]. Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Đặng Đình B về việc yêu cầu Tòa án buộc ông Nguyễn Văn L phải trả lại diện tích 887,4m 2 đất thuộc thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (Nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An: [2.1.1]. Xét tài liệu nguyên đơn cung cấp gồm Giấy cấp đất ở ngày 20/12/1992 cấp cho ông Đặng Đình B và phiếu thu lệ phí đất ở ngày 21/12/1992: Tại Giấy cấp đất ở ngày 20/12/1992 cấp cho ông Đặng Đình B với nội dung: “Ủy ban nhân dân xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An căn cứ vào đơn xin đất của ông Đặng Đình B, xóm mười hai, xã P; Căn cứ đề nghị Ban quản L ruộng đất xét đủ điều kiện, thủ tục hồ sơ xin giao đất. Ủy ban xã cấp cho ông Đặng Đình B xóm mười lăm xã P số diện tích là 825m2. Bằng chữ: Tám trăm hai mươi lăm mét vuông. Gia đình phải thực hiện nội quy và quy định của pháp luật đất đai”. Ngoài ra Giấy cấp đất không có các thông tin xác định thửa đất: không có số thửa, tờ bản đồ và vị trí, ranh giới cụ thể. Phiếu thu lệ phí đất ở ngày 21/12/1992 cũng không thể hiệp nộp lệ phí đất cho thửa đất nào và vị trí của thửa đất được cấp. Theo lời khai của ông Đặng Đình B tại cấp sơ thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm thì thực hiện chủ trương dãn dân của Nhà nước, năm 1992 ông Đặng Đình B đã làm đơn lên UBND xã P, huyện S xin cấp đất và được UBND xã P cấp cho diện tích đất tại xóm 15 (Nay là thôn 9), xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An, việc cấp đất có Giấy cấp đất ở ngày 20/12/1992 và phiếu thu lệ phí đất ở ngày 21/12/1992. Tuy nhiên tại Công văn số 329/UBND ngày 17/6/2024 của UBND xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An với nội dung: Tại thời điểm năm 1992, về các quy trình giao đất qua kiểm tra hồ sơ lưu tại UBND xã không có tài liệu thể hiện quy trình cấp 825m2 đất cho ông Đặng Đình B vào năm 1992. Hiện tại UBND xã không có hồ sơ lưu về việc cấp đất cho ông Đặng Đình B nên không biết được vị trí số thửa và tờ bản đồ. Về quá trình quản L, sử dụng phần đất cấp cho ông B trước đó ai đang quản L, sử dụng UBND xã P không nắm được. Đối với biên lai thu tiền lệ phí đất ở với số tiền 50.000 đồng ngày thu 21/12/1992, số tiền thu sử dụng vào mục đích gì thì hiện tại UBND xã không biết. Quá trình giải quyết tại vụ án tại cấp sơ thẩm theo lời khai của người làm chứng ông Trần Văn T nguyên là chủ tịch UBND xã P thì có quyết định giao đất và thu tiền lệ phí đất ở, diện tích ông B được giao là 825m2, tuy nhiên việc giao đất không thể hiện rõ số thửa, tờ bản đồ, mà trong quyết định giao đất chỉ thể hiện vị trí tiếp giáp thửa đất, phần đất cấp cho ông B trước đó. Ngoài ra ông T 9 thừa nhận khi cấp thì đang do ông Nguyễn Văn L trực tiếp quản L, sử dụng. Như vậy việc giao đất cho ông B tại thời điểm giao đất năm 1992 đã vi phạm quy định luật đất đai 1987. Theo quy định tại khoản 4 điều 12 Luật đất đai năm 1987 “Việc giao đất đang sử dụng cho người khác chỉ được tiến hành sau khi có quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, quy định tại điều 15 của Luật này”. Việc xác định ông L là người đang quản L, sử dụng trực tiếp trên đất nhưng UBND xã vẫn có Quyết đinh cấp đất ngày 20/12/1992 cho ông B khi chưa có Quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là không đúng.

Căn cứ vào Điều 13 Luật đất đai năm 1987 quy định thẩm quyền giao đất cho cá nhân thuộc Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố nên năm 1992 Ủy ban nhân dân xã P , huyện S giao đất cho ông Đặng Đình B tại thời điểm luật đất đai 1987 có hiệu lực là không đúng thẩm quyền. Do đó Giấy cấp đất ngày 20/12/1992 và Phiếu thu lệ phí đất ở ngày 21/12/1992 do ông Đặng Đình B cung cấp không có giá trị pháp L để xác định quyền sử dụng đất đối với diện tích 887,4m 2 đất thuộc thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (Nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An. Tại phiên tòa nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đều thống nhất trình bày sau khi được cấp đất, ông B có sử dụng diện tích đất nói trên vào năm 1992 vào việc trồng khoai, sau đó không sử dụng nên cho ông L mượn để canh tác, trồng ngô, khoai. Việc cho mượn bằng miệng, thời gian cho mượn hai bên không xác định. Theo lời khai của người làm chứng ông Trần Văn T thì tại thời điểm 1992 cấp cho ông B thì đang do ông Nguyễn Văn L trực tiếp quản L, sử dụng; Tại hồ sơ cấp đất của gia đình ông L thì Giấy xác nhận nguồn gốc và quá trình sử dụng đất ngày 07/10/2017 đã xác nhận về nguồn gốc thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (Nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại xóm 15 (Nay là thôn 9), xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An do gia đình ông L khai hoang sử dụng đất năm 1990 đến nay, tình trạng đất không có tranh chấp, không lấn chiếm. Thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đất ở sau ngày 18/12/1980. Vì vậy có cơ sở xác định lời khai của phía nguyên đơn về việc sử dụng đất là không có căn cứ. Ngoài Giấy cấp đất ngày 20/12/1992 và phiếu thu lệ phí đất ở ngày 21/12/1992 thì ông B không xuất trình thêm tài liệu, chứng cứ khác chứng minh cho việc ông được giao đất hợp pháp, sử dụng đất trên thực tế ổn định, lâu dài và không có tài liệu chứng minh việc ông B cho gia đình ông L mượn đất canh tác diện tích 825m2 thuộc thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại xóm 15 (Nay là thôn 9), xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An. [2.1.2]. Về nguồn gốc thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An:

Căn cứ vào hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và các tài liệu chứng cứ có tại hồ sơ thấy rằng: Thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 tại thôn 9, xã P, huyện S tỉnh Nghệ An đã được Ủy ban nhân dân huyện S, tỉnh Nghệ An cấp Giấy chứng nhận quyền sử 10 dụng đất số I 258284 ngày 01/10/2000 cho ông Nguyễn Văn L, được cấp đổi năm 2018 thành thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM 242843 ngày 31/5/2018 mang tên Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T. Tại Hồ sơ cấp đất thể hiện: Giấy xác nhận nguồn gốc và quá trình sử dụng đất ngày 07/10/2017 đã xác nhận về nguồn gốc do gia đình ông L khai hoang sử dụng đất năm 1990 đến nay, tình trạng đất không có tranh chấp, không lấn chiếm. Thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đất ở sau ngày 18/12/1980. Tại Sổ mục kê thể hiện thể hiện thửa đất số 43 chủ chủ sử dụng đất là ông Nguyễn Văn L, diện tích 2736m2 gồm 300m2 đất ở và 2736m2 đất vườn; Tại Bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất ngày 06/12/2012 đã tiến hành xác định ranh giới, mốc giới thửa đất tại thực địa của ông Nguyễn Văn L đang sử dụng tại xóm 15, xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An đã mô tả sơ họa ranh giới mốc giới thửa đất thì thửa đất của ông L chỉ giáp thửa đất của ông Nguyễn Văn H, giáp thửa đất ông Đặng Đình Đ; giáp thửa đất ông Nguyễn Văn S, bà Nguyễn Thị H và giáp đường đất. Các hộ liền kề đều ký xác nhận ranh giới, mốc giới. Tại Kết quả đo đạc địa chính năm 2014 đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 thể hiện chủ sử dụng là Nguyễn Văn L, diện tích 3038,2m2 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không có tranh chấp. Tại Biên bản xác minh ngày 10/7/2024 của Tòa án nhân dân huyện S, tỉnh Nghệ An đã được Ủy ban nhân dân xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An cung cấp thông tin về nguồn gốc thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại Thôn 9 (thôn 15 cũ), xã P, huyện S, tỉnh Nghệ An được vợ chồng ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T khai hoang và sử dụng vào mục đích đất ở năm 1990 (là thửa đất 43, tờ bản đồ số 10). Đến năm 2000 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông L, đến năm 2018 theo chủ trương của Nhà nước thì được cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thành thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 mang tên ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T. Thửa đất này hiện đang do ông L và Trường sử dụng, đã xây dựng nhà ở và các công trình khác. Đối với diện tích đất đang tranh chấp thì diện tích đất theo Giấy cấp đất ở ngày 20/12/1992 cho ông Đặng Đình B là 825m2. Tuy nhiên theo đo đạc thực tế hiện tại của thửa đất có diện tích là 887.4m2 thuộc thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An. Theo hồ sơ cấp đất thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số I 258284 ngày 01/10/2000 mang tên Nguyễn Văn L có diện tích 2736m2, bao gồm 300m2 đất ở và 2786m2 đất vườn. Tại bản đồ địa chính chính quy, thửa đất T43 có diện tích 9.740m2. Theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM 242843 ngày 31/5/2018 thửa đất có diện tích 3038,2m2. Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ của Tòa án ngày 31/7/2024 thì thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An có diện tích 3037,7m2. Chênh lệch diện tích đo đạc thực tế với diện tích trong Giấy CNQSDĐ là do sai số trong quá trình đo đạc. Căn cứ Hồ sơ cấp đất và tài liệu thu thập tại hồ sơ vụ án phù hợp với lời khai của ông L và người thừa kế quyền và nghĩa vụ tố tụng của bà Trường, kết 11 quả xác minh và Kết quả xem xét thẩm định tại chỗ có đủ cơ sở xác định đối với nguồn gốc và quá trình sử dụng thửa đất 43, tờ bản đồ số 10 (Nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78) tại thôn 9, xá P, huyện S, tỉnh Nghệ An có nguồn gốc của gia đình ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T khai hoang, sử dụng ổn định từ năm 1990 và được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là chứng cứ có giá trị pháp L công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp theo quy định Luật Đất đai. Vì vậy không có cơ sở để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc buộc ông Nguyễn Văn L phải trả lại diện tích đất là 887,4m2 thuộc thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn 9, xã P, huyện S (nay là xã S), tỉnh Nghệ An. [2.2]. Đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu Tòa án hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số seri I 258284 ngày 01/10/2000 do UBND huyện S cấp cho ông Nguyễn Văn L, năm 2018 cấp đổi thành Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM242843 ngày 31/5/2018 đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An cho chủ sử dụng Nguyễn Văn L – Lâm Thị T: Tại Công văn số 497/UBNT-KT ngày 30/9/2025 của UBND xã S, tỉnh Nghệ An về việc “Cung cấp thông tin về căn cứ cấp GCN và xác định tính hợp pháp của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” đối với thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An với nội dung: Hồ sơ cấp GCN QSDĐ số seri CM 242843 ngày 31/5/2018 mang tên ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, gồm các văn bản sau: Đơn đề nghị cấp đổi GCNQSDĐ theo mẫu số 10/ĐK đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 mang tên ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T, được UBND xã P xác nhận ngày 11/4/2018, Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất xác nhận ngày 09/5/2018; Giấy xác nhận nguồn gốc sử dụng đất được UBND xã P xác nhận ngày 07/10/2017 thể hiện nguồn gốc thửa đất số 43, tờ bản đồ 10, diện tích 2736 m2, nay được đo đạc lại theo Bản đồ địa chính chính quy là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, diện tích 3038,2m2 do ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T khai hoang sử dụng đất từ năm 1990 đến nay. Diện tích chênh lệch tăng 302,2 m2 do sai số đo đạc, ranh giới, mốc giới thửa đất sử dụng ổn định, không tranh chấp; Bản mô tả ranh giới, mốc giới thửa đất của ông Nguyễn Văn L có đầy đủ chữ ký của hộ liền kề, người dẫn đạc và cán bộ đo đạc; Kết quả đo đạc địa chính thửa đất thể hiện thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, diện tích 3038,2m2; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số seri I 258284, cấp ngày 01/10/2000, chủ sử dụng đất ông Nguyễn Văn L, trong đó có thửa đất số 43, tờ bản đồ 10, diện tích 2736m2.

Căn cứ vào hồ sơ cấp đất đối với thửa đất số 43, tờ bản đồ số 10 (nay là thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An) của gia đình ông L về nguồn gốc đất, trình tự thủ tục và thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đúng quy định tại Điều 76 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 và Khoản 20 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/1/2017 của Chính phủ; Khoản 5 Điều 98 Luật Đất đai năm 2013 thì việc UBND huyện S (cũ) cấp GCNQSDĐ số seri CM 242843 ngày 31/5/2018 mang tên ông Nguyễn Văn L 12 và bà Lâm Thị T đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An là đúng thẩm quyền theo quy định của pháp luật đất đai.

Do đó, cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số seri CM 242843 ngày 31/5/2018 mang tên ông Nguyễn Văn L và bà Lâm Thị T đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78, tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An của nguyên đơn là có cơ sở.

Từ những phân tích nêu trên cho thấy không có tài liệu chứng cứ hợp pháp thể hiện ông Đặng Đình B là chủ sử dụng hợp pháp của diện tích đất (887,4m2) thuộc thửa 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An nên Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông B về việc buộc ông Nguyễn Văn L trả lại cho ông B diện tích 887,4m2 và hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số seri 1 258284 ngày 01/10/2000 do UBND huyện S cấp cho ông Nguyễn Văn L, năm 2018 cấp đổi thành Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CM242843 ngày 31/5/2018 đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ số 78 tại thôn P 9, xã S, tỉnh Nghệ An cho chủ sử dụng Nguyễn Văn L - Lâm Thị T là có căn cứ. Vì vậy không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn.

[3] Về chi phí tố tụng: Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn yêu cầu Tòa án xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản. Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản. Tổng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản là 3.000.000 đồng. Nguyên đơn đã nộp tạm ứng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản là 3.000.000 đồng. Do yêu cầu của nguyên đơn không được chấp nhận nên cấp sơ thẩm xác định nguyên đơn ông Đặng Đình B phải chịu toàn bộ chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, định giá tài sản là có cơ sở. Ông B đã nộp đủ trong quá trình giải quyết vụ án.

[4] Về án phí sơ thẩm: Ông Đặng Đình B là người cao tuổi có đơn đề nghị miễn nộp tạm ứng án phí nên Tòa án cấp sơ thẩm miễn án phí cho ông B là có căn cứ. Về án phí phúc thẩm: Miễn án phí cho ông Đặng Đình B.

[5]. Các quyết định khác của bản án không có kháng cáo có hiệu lực kể từ thời hạn hết kháng cáo, kháng nghị.