Bản án 684/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét, thẩm tra công khai tại phiên tòa; căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của Kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của nguyên đơn, đơn kháng cáo của các bị đơn cũng như Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long được thực hiện đúng thời hạn, đúng thẩm quyền và hình thức theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên được chấp nhận để xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về nội dung vụ án: Bà Kim Thị C khởi kiện yêu cầu ông Lê Văn X di dời tài sản trả lại thửa đất số 357, tờ bản đồ số 79, diện tích 287,8m². Ông Lê Văn X cho rằng diện tích 287,8 m2 đang tranh chấp là nằm trong diện tích 4.156m² ông X nhận chuyển nhượng của bà C năm 2000. Bà C đã bàn giao đất cho ông X sử dụng và đưa cho ông X 03 giấy 4 chứng nhận quyền sử dụng đất gồm thửa 770, 771 và 781 cho ông X sang tên, cùng thời điểm này ông Thạch T1 có sang đổi đất với bà Kim Thị C, ông Thạch T1 và ông phát hiện thửa đất 781 ông đứng tên nhưng ông Thạch T1 sử dụng, thửa đất 769 ông sử dụng nhưng bà Thạch Thị C1 đang đứng tên. Ông Lê Văn X làm đơn phản tố yêu cầu công nhận hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa bà C1 và ông X. Tòa án cấp sơ thẩm thụ lý vụ án nhưng không thu thập chứng cứ yêu cầu phản tố của ông X. Để làm rõ bản chất vụ án, Tòa án cấp phúc thẩm đã tiến hành xem xét, thẩm định và đo đạc lại toàn bộ thực địa khuôn viên đất do ông Lê Văn X đang quản lý, sử dụng. Kết quả đo đạc thực tế xác định tổng diện tích ông X đang quản lý, sử dụng là 4.619m², bao gồm: - Thửa 769 (nay là thửa 357 đang tranh chấp): Diện tích 271,5m²; - Thửa 769 phần còn lại (không tranh chấp): Diện tích 16,3m²; - Thửa 771: Diện tích 1.590,7m²; - Thửa 770: Diện tích 630,3m²; - Thửa 816: Diện tích 240m² (do bà Kim Thị C kê khai trong sổ mục kê năm 1992); - Phần đất thuộc kênh công cộng do ông Xuân L5 và tôn tạo: Diện tích 1.870,2m².

[3] Căn cử bản đồ địa chính năm 1991 và Kết quả thẩm định tại cấp phúc thẩm thể hiện: Khi chuyển nhượng năm 2000, bà C đưa giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 781 (diện tích 450m²) cho ông X làm thủ tục sang tên, tuy nhiên trên thực tế thực địa, thửa đất 781 này lại nằm cách biệt hẳn so với khuôn viên đất ông X nhận chuyển nhượng (ngăn cách bởi một con kênh công cộng) và hiện do ông Thạch T1 đang trực tiếp quản lý, sử dụng. Trong khi đó, thửa đất số 357 (thửa cũ 769) diện tích 271,5m² và thửa 816 diện tích 240m² do bà C đứng tên kê khai lại nằm trọn vẹn bên trong ranh giới, khuôn viên đất mà bà C đã giao cho ông X quản lý, cất nhà ở và trồng cây từ năm 2000. Lời khai của các nhân chứng sinh sống lâu năm tại địa phương cũng khẳng định ông X đã làm hàng rào lưới B40 và sử dụng ổn định, liên tục đúng theo ranh giới đã mua của bà C từ năm 2000 đến nay. Tòa án cấp sơ thẩm chỉ tiến hành đo đạc phần đất tranh chấp tại thửa 357 mà không đo đạc tổng thể toàn bộ diện tích thực tế bị đơn đang sử dụng so với hợp đồng mua bán năm 2000, dẫn đến việc đánh giá chứng cứ không khách quan, công nhận thửa 357 cho nguyên đơn là hoàn toàn không đúng với thực tế giao dịch và quá trình sử dụng đất của các bên.

[4] Tòa án cấp sơ thẩm đã ban hành Thông báo thụ lý số 103/TB-TLVA đối với yêu cầu phản tố của bị đơn.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết và tại Bản án 5 sơ thẩm số 146/2025/DS-ST ngày 30/9/2025, Tòa án cấp sơ thẩm không tiến hành thu thập, xác minh chứng cứ để làm rõ yêu cầu phản tố, không xác định đúng quan hệ pháp luật tranh chấp; đồng thời, đối với việc bị đơn có văn bản rút yêu cầu phản tố trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thẩm cũng không xem xét, ra quyết định đình chỉ hay nhận định chấp nhận hay không chấp nhận việc rút đơn này. Việc bỏ sót, không giải quyết triệt để yêu cầu khởi kiện phản tố của đương sự là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

[5] Thửa đất 781 hiện do ông Thạch T1 quản lý, sử dụng nhưng ông X lại đang đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (do bà C giao nhầm giấy khi chuyển nhượng). Để giải quyết triệt để, toàn diện vụ án và xử lý hợp đồng chuyển nhượng năm 2000, nên phải đưa ông Thạch T1 vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Từ những vi phạm thủ tục tố tụng (bỏ sót người tham gia tố tụng, không giải quyết hết yêu cầu của đương sự) và thu thập chứng cứ chưa đầy đủ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự mà tại phiên tòa phúc thẩm không thể bổ sung, khắc phục được. Căn cứ khoản 3 Điều 308 và Điều 310 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử xét thấy cần chấp nhận Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long; Hủy toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số 146/2025/DS-ST ngày 30/9/2025 của Tòa án nhân dân khu vực 10 - tỉnh Vĩnh Long và giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án theo đúng quy định của pháp luật. Do bản án sơ thẩm bị hủy để giải quyết lại từ đầu theo thủ tục sơ thẩm, Hội đồng xét xử chưa xem xét đến nội dung yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn (yêu cầu di dời tài sản trả đất hoặc thanh toán theo giá thị trường) cũng như nội dung kháng cáo của bị đơn (yêu cầu bác đơn khởi kiện, công nhận quyền sử dụng đất). Các nội dung kháng cáo này cùng toàn bộ các yêu cầu của đương sự sẽ được Tòa án cấp sơ thẩm xem xét, thu thập chứng cứ và giải quyết lại toàn diện khi thụ lý giải quyết lại vụ án.

[6] Về án phí và chi phí tố tụng phúc thẩm: Do Bản án sơ thẩm bị hủy để giải quyết lại nên các đương sự kháng cáo không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Nghĩa vụ chịu án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng (xem xét, thẩm định tại chỗ, định giá tài sản) sẽ được xác định lại khi Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án.