Bản án 652/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa, kết quả tranh tụng giữa các đương sự và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Kháng cáo của bà Nguyễn Thị L yêu cầu sửa bản án sơ thẩm, buộc ông Nguyễn Văn L1 trả lại diện tích 963,3m² thuộc một phần thửa đất số 1151, tờ bản đồ số 02, tọa lạc tại ấp X, xã L, tỉnh Vĩnh Long. Theo bà L, phần đất tranh chấp chỉ được gia đình bà cho ông Lý M1 để canh tác và nuôi cha là ông Nguyễn Văn B1 nên ông L1 không có quyền đối với diện tích đất này. Ngược lại, ông L1 xác định vào khoảng năm 1990 giữa ông với ông 5 Nguyễn Văn T4 (chồng bà L) đã tự nguyện chuyển đổi quyền sử dụng đất để thuận tiện cho việc sản xuất, mỗi bên nhận quản lý, sử dụng phần đất đã chuyển đổi từ đó đến nay.

[2] Xét các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ thể hiện sau khi việc chuyển đổi đất được thực hiện, ông Nguyễn Văn L1 đã trực tiếp quản lý, sử dụng phần đất đang tranh chấp liên tục từ khoảng năm 1990 đến khi phát sinh tranh chấp vào năm 2021, tức trên 30 năm. Trong thời gian này, ông L1 đã cải tạo đất, đào ao nuôi tôm, xây dựng bờ bao, hàng rào, chuyển mục đích sử dụng từ đất trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản và sử dụng công khai, ổn định. Quá trình sử dụng đất nêu trên không bị ông Nguyễn Văn T4 hoặc bà Nguyễn Thị L ngăn cản hay có ý kiến phản đối. Ngược lại, bà L và ông T4 cũng trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định diện tích 987,5m² thuộc các thửa đất số 19 và 20 của ông L1; đồng thời cũng cải tạo thành ao nuôi thủy sản và sử dụng liên tục trong thời gian dài. Thực tế này phù hợp với lời trình bày của ông L1 về việc hai bên đã chuyển đổi đất cho nhau nhằm thuận tiện sản xuất, đồng thời không phù hợp với lời trình bày của bà L cho rằng chỉ cho ông Lý M1 đất để canh tác. Mặc dù những người làm chứng không trực tiếp biết việc các bên chuyển đổi đất, nhưng đều xác nhận ông L1 đã quản lý, sử dụng phần đất tranh chấp trong thời gian rất dài. Đây là tình tiết khách quan phù hợp với hiện trạng sử dụng đất của các bên và các tài liệu đo đạc, thẩm định tại chỗ.

[3] Về hiệu lực của việc chuyển đổi quyền sử dụng đất: Việc chuyển đổi quyền sử dụng đất giữa ông Nguyễn Văn L1 với ông Nguyễn Văn T4 và bà Nguyễn Thị L được các bên xác lập bằng lời nói, không lập thành văn bản và không đăng ký theo quy định của pháp luật đất đai tại thời điểm giao dịch, nên chưa bảo đảm điều kiện về hình thức của giao dịch.

Tuy nhiên, sau khi giao dịch được xác lập, các bên đều đã nhận đất, quản lý, sử dụng đúng phần đất đã chuyển đổi một cách liên tục, công khai và ổn định trong thời gian rất dài; quyền và nghĩa vụ của các bên trên thực tế đã được thực hiện gần như hoàn toàn. Chỉ đến khi phát sinh tranh chấp vào năm 2021 bà L mới cho rằng việc giao đất chỉ là cho mượn, trong khi không xuất trình được tài liệu, chứng cứ nào chứng minh có việc cho mượn đất hoặc đã từng yêu cầu ông L1 trả lại đất trong suốt hơn 30 năm trước đó. Do vậy, có đủ cơ sở xác định giữa các bên đã tồn tại việc chuyển đổi quyền sử dụng đất trên thực tế. Mặc dù giao dịch chưa tuân thủ quy định về hình thức nhưng việc Tòa án cấp sơ thẩm công nhận giao dịch nhằm bảo đảm sự ổn định của quan hệ dân sự đã được xác lập, thực hiện trong thời gian dài, bảo vệ quyền 6 và lợi ích hợp pháp của các bên là phù hợp với quy định của pháp luật và thực tiễn xét xử.

[4]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử thấy rằng kháng cáo của bà Nguyễn Thị L không có tình tiết mới có khả năng làm thay đổi nội dung vụ án; các căn cứ mà bà L đưa ra không đủ cơ sở bác bỏ việc các bên đã thực hiện chuyển đổi quyền sử dụng đất trên thực tế từ năm 1990.

Vì vậy, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo; giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

[5] Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long đề nghị không chấp nhận kháng cáo của bà Nguyễn Thị L3 có căn cứ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận.

[6] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị L3 người cao tuổi và có đơn xin miễn án phí nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.