Bản án 501/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Theo đơn khởi kiện và các chứng cứ đã thẩm tra cho thấy, các bên trAh chấp về quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và trAh chấp quyền sở hữu về tài sản. Toà án nhân dân khu vực 12 - Cần Thơ đã thụ lý là đúng thẩm quyền và xác định đúng quA hệ trAh chấp theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015.

[2] Tại thời điểm Bn hành Quyết định số 549/1998.QĐ.Ct.NC ngày 13/11/1998, phần đất trAh chấp chưa được xác lập quyền sử dụng đất cho hộ ông B. Mặc dù trước đó, ngày 12/8/1995, hộ ông Trần Văn Út B được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 000062 với tổng diện tích 20.450m², nhưng do quá trình xét D1ệt cấp giấy chưa làm rõ nguồn gốc đất, trong đó có phần đất có nguồn gốc của ông T bị cắt giao cho ông Trần Phấn K sử dụng, đAg phát sinh khiếu nại chưa được giải quyết dứt điểm, nên Chủ tịch Ủy Bn nhân dân huyện Long Mỹ đã Bn hành Quyết định số 343/1998.QĐ.Ct.UBH ngày 15/7/1998 thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông B. Như vậy, đến thời điểm tháng 11/1998, khi Chủ tịch Ủy Bn nhân dân huyện Long Mỹ Bn hành Quyết định số 549 để giải quyết khiếu nại của ông T, Giấy 9 chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ ông B đã bị thu hồi trước đó khoảng 04 tháng. Việc ông B được cấp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00062 lần thứ H vào ngày 15/10/1999 là sự kiện phát sinh sau Quyết định số 549. Đồng thời, theo điểm a khoản 2 Điều 38 Luật Đất đai năm 1993, đối với trAh chấp đất đai mà đương sự chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì thẩm quyền giải quyết trAh chấp giữa cá nhân, hộ gia đình thuộc Ủy Bn nhân dân.

Do đó, việc Chủ tịch Ủy Bn nhân dân huyện Long Mỹ thụ lý, Bn hành Quyết định số 549 để giải quyết khiếu nại đòi lại đất của ông T là phù hợp với thẩm quyền được pháp luật quy định tại thời điểm Bn hành quyết định. Hơn nữa, Quyết định này sau đó đã được Chủ tịch Ủy Bn nhân dân tỉnh Cần Thơ Bn hành Quyết định số 859/QĐ-CT.UB ngày 14/4/2000 công nhận T1 bộ nội dung. Từ các căn cứ nêu trên, lập luận kháng cáo của ông B và bà R cho rằng Quyết định số 549 được Bn hành trái thẩm quyền là không có cơ sở chấp nhận.

[3] Đối với ý kiến cho rằng Quyết định số 549 trái với chủ trương của Nhà nước về việc không thừa nhận đòi lại đất đã được giao cho người khác sử dụng trong quá trình thực hiện chính sách đất đai. Thấy rằng, Quyết định số 549 được Bn hành trên cơ sở xem xét tình hình thực tế tại địa phương vào thời điểm năm 1998. Sau khi gia đình ông B khiếu nại, vụ việc đã được xem xét lại và Chủ tịch Ủy Bn nhân dân tỉnh Cần Thơ Bn hành Quyết định số 859/QĐ- CT.UB ngày 14/4/2000 công nhận T1 bộ nội dung Quyết định số 549. H quyết định hành chính này đã có hiệu lực pháp luật, đã được tổ chức thi hành trên thực tế, thể hiện qua việc ông T được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00184 đối với diện tích 3.400m² vào năm 2000. Quyền sử dụng đất của ông T được xác lập trên cơ sở quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật và đã thi hành ổn định trong thời giA dài. Việc ông B và bà R viện dẫn nguyên tắc chung về không thừa nhận việc đòi lại đất để phủ nhận hiệu lực của quyết định hành chính cá biệt đã có hiệu lực và đã được thi hành từ hơn 20 năm trước là không có cơ sở.

[4] Theo hồ sơ vụ án, ngày 22/4/2003, ông Trần Phấn K và bà Nguyễn T Đến là cha mẹ ông Trần Văn Út B đã ký “Biên bản giao đất”, tự nguyện thống nhất giao cho ông T phần đất ngAg 12m, dài 56m, diện tích 672m² thuộc thửa 208 để cấn trừ nghĩa vụ trả hoa lợi đối với diện tích 1.300m² đã được xác định tại Quyết định số 549/1998 của UBND huyện Long Mỹ và Quyết định số 859/2000 của UBND tỉnh Cần Thơ. Sau khi nhận đất, ông T đã trồng cây, thu hoạch, quản lý, sử dụng liên tục, ổn định từ năm 2003 đến khi phát sinh trAh chấp vào tháng 10/2023 mà gia đình ông B không có ý kiến ngăn cản. Biên bản giao đất năm 2003 là giao dịch dân sự được lập bằng văn bản, thể hiện ý chí tự nguyện của các bên và đã được thực hiện xong trên thực tế trong thời giA dài, phù hợp nguyên tắc tự do, tự nguyện cam kết, thỏa thuận của Bộ luật Dân sự.

Do đó, việc ông B cho rằng cha mẹ ông đã trả hoa lợi bằng 15 giạ lúa cho mẹ ông T và yêu cầu triệu tập nhân chứng để chứng minh việc trả lúa bằng miệng không đủ giá trị pháp lý để phủ nhận thỏa thuận bằng văn bản đã được các bên trực tiếp xác lập và thi hành ổn định gần 20 năm. 10

[5] Đối với ý kiến cho rằng cùng một vụ việc bị giải quyết H lần, cần xác định Quyết định số 549/1998 của UBND huyện Long Mỹ và Quyết định số 859/2000 của UBND tỉnh Cần Thơ là việc giải quyết khiếu nại hành chính về nguồn gốc đất, buộc gia đình ông B trả đất và hoa lợi; còn vụ án Tòa án đAg giải quyết là trAh chấp quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tiền bồi thường giải phóng mặt bằng, phát sinh từ các giao dịch, hành vi sau đó, gồm thỏa thuận giao 672m² đất để cấn trừ hoa lợi năm 2003, hợp đồng chuyển nhượng đất cho bà D giai đoạn 2017-2019 và hành vi Bo chiếm đất, cản trở nhận tiền bồi thường năm 2023. Theo Điều 26 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và quy định của pháp luật đất đai, các trAh chấp về quyền sử dụng đất, hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất và bồi thường thiệt hại tài sản thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án; Tòa án không xét xử lại quyết định hành chính đã có hiệu lực của UBND huyện, UBND tỉnh mà chỉ xem xét hậu quả pháp lý của các giao dịch dân sự và hành vi mới phát sinh. Vì các lẽ trên, kháng cáo của ông Trần Văn Út B là không có cơ sở pháp lý, không phù hợp với tài liệu, chứng cứ khách quA có trong hồ sơ vụ án và không có căn cứ để chấp nhận.

[6] Ý kiến kháng cáo của ông B cho rằng không có cơ sở pháp lý để xác định phần đất ký hiệu Ib là phần đất đã giao cho ông T trước đây là không phù hợp với các tài liệu, chứng cứ khách quA có trong hồ sơ vụ án. Cụ thể, “Biên bản giao đất thổ cư” lập ngày 22/4/2003 thể hiện bà Trần T Đến, là mẹ ruột ông B, đã thống nhất giao cho ông T phần đất có chiều ngAg 12m, chiều dài 56m, diện tích 672m² để cấn trừ nghĩa vụ trả hoa lợi đối với 1.300m² ruộng đất. Nội dung này tiếp tục được chính bà Đ xác nhận tại biên bản làm việc ngày 24/8/2022 tại UBND xã Lương T. Theo đó gia đình có giao cho ông T phần đất ngAg 12m, dài khoảng 54m vào năm 2003 và ông T sử dụng từ thời điểm đó đến nay, gia đình ông B không ngăn cản. Không chỉ vậy, tại “Tờ mua bán đất” ngày 24/10/2017 do vợ chồng ông B lập khi chuyển nhượng cho bà Phạm Hồng D phần đất ngAg 5m, dài 56m, chính ông B xác định rAh giới phần đất chuyển nhượng là “rAh giáp đất Ah Tư T”, qua đó thể hiện ông B đã biết và thừa nhận thực tế tồn tại phần đất của ông T liền kề phần đất chuyển nhượng. Quá trình sử dụng đất trên thực tế cũng phù hợp với các tài liệu nêu trên, bởi sau khi nhận đất ông T đã quản lý, cAh tác, trồng mía, trồng tràm, thu hoạch nhiều vụ và sử dụng ổn định, liên tục trong thời giA dài từ năm 2003 đến khi phát sinh trAh chấp, không có tài liệu nào thể hiện gia đình ông B khiếu nại, ngăn cản hoặc phản đối việc sử dụng này. Như vậy, từ biên bản giao đất năm 2003, lời thừa nhận của người trực tiếp giao đất, giấy chuyển nhượng do chính ông B lập năm 2017 và quá trình sử dụng đất ổn định trên thực địa, có đủ căn cứ xác định phần đất ký hiệu Ib trong sơ đồ đo đạc là phần đất thuộc phạm vi diện tích đã được gia đình ông B giao cho ông T trước đây.

Do đó, ý kiến của ông B cho rằng không có cơ sở pháp lý để xác định phần đất Ib là phần đất đã giao là không có căn cứ chấp nhận.

[7] Cần nhận định thêm rằng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (giấy đỏ) số 00062 cấp ngày 15/10/1999 cho hộ ông Trần Văn Út B bị hủy bỏ bởi 11 Quyết định số 3653/QĐ-UBND ngày 01/10/2024 do Ủy Bn nhân dân huyện Long Mỹ Bn hành. Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 18/3/2025 do Tòa án phối hợp với cơ quA chuyên môn thực hiện đã ghi nhận trên sơ đồ đo đạc thì các phần Ia, Ib, Ic, là phần đất trAh chấp do ông Trần TAh T đAg quản lý, sử dụng. Do vậy, việc ông B cho rằng phần đất Ib không phải do ông T sử dụng là không đúng.

[8] Từ những nhận định trên cho thấy, kháng cáo của bị đơn là không có căn cứ. Bản án sơ thẩm đã xem xét T1 diện vụ án, áp dụng đúng các quy định pháp luật. Bị đơn phải chịu án phí phúc thẩm vì kháng cáo không được chấp nhận. Trong đó, ông B là người cao tuổi nên được miễn án phí. Ông T phải chịu một phần chi phí thẩm định do phần yêu cầu công nhận phần đất Ic không được chấp nhận (điều chỉnh một phần nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng).