Bản án 193/2025/HC-STBản án 193/2025/HC-ST

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

[1] Về việc vắng mặt người tham gia tố tụng: Tại phiên tòa, người bị kiện Chủ tịch UBND phường M vắng mặt có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt và cử người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tham gia phiên tòa nên HĐXX tiến hành xét xử vắng mặt người bị kiện tại khoản 1 Điều 158 Luật Tố tụng hành chính.

[2] Về đối tượng khởi kiện và thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Theo đơn khởi kiện ban đầu về hành vi hành chính của UBND thành phố P về việc không ban hành Quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho hộ ông Võ Xuân A, bà Lê Thị H. Trong quá trình giải quyết vụ án, đương sự thay đổi yêu cầu khởi kiện, yêu cầu hủy Quyết định số 9721/QĐ-UBND ngày 20/12/2018 của UBND thành phố P và hủy Công văn số 567/UBND-NC ngày 24/01/2024 của Chủ tịch UBND thành phố P.

Xét thấy, hành vi hành chính và quyết định hành chính của UBND thành phố P khởi kiện có nội dung điều chỉnh các hoạt động trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về đất đai, cụ thể là việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Điều 3, Điều 30, 9 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính, quan hệ pháp luật tranh chấp là “Khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai” và vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận (Nay là Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng). Việc thay đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện của người khởi kiện không vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu là việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất.

[3] Đối với Công văn số 567/UBND-NC ngày 24/01/2024 của Chủ tịch UBND thành phố P ban hành trong hoạt động quản lý hành chính Nhà nước về đất đai, có nội dung ảnh hưởng đến quyền lợi của ông Võ Xuân A và bà Lê Thị H nên được xác định là quyết định hành chính bị kiện theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận (Nay là Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng) quy định tại khoản 3 Điều 32 Luật Tố tụng hành chính.

[4] Về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính: Ngày 20/12/2018 UBND thành phố P ban hành Quyết định số 9721/QĐ-UBND. Ngày 02/12/2019 và ngày 17/02/2020 bà Lê Thị H có Đơn khiếu nại về phương án bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất của gia đình bà gửi UBND thành phố P nhưng không được giải quyết. Ngày 17/9/2022 bà H tiếp tục làm Đơn khiếu nại Quyết định số 9721/QĐ-UBND ngày 20/12/2018 của UBND thành phố P. Ngày 27/7/2023, UBND thành phố P ban hành Kết luận thanh tra số 4231/KL-UBND giải quyết đơn khiếu nại của bà H. Đồng thời ngày 24/01/2024, Chủ tịch UBND thành phố P ban hành Công văn số 567/UBND-NC ngày 24/01/2024 về việc giải quyết đơn kiến nghị của bà Lê Thị H. Như vậy, trường hợp của ông A, bà H, UBND thành phố P đã thể hiện việc giải quyết lại khiếu nại của đương sự. Ngày 12/11/2024 Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng (Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận cũ) nhận đơn khởi kiện của ông Võ Xuân A và bà Lê Thị H về hành vi hành chính của UBND thành phố P. Ông Xuân A nộp đơn khởi kiện tại Tòa án là chưa quá 01 năm nên còn thời hiệu khởi kiện theo quy định tại điểm a khoản 2 và điểm b khoản 3 Điều 116 của Luật Tố tụng hành chính.

[5] Ngày 05/11/2024, ông A, bà H gửi đơn khiếu nại đến UBND thành phố P đề nghị UBND thành phố ban hành Quyết định bổ sung phê duyệt khoản hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp tìm kiếm việc làm cho hộ bà H, bưu cục đóng dấu ngày 06/11/2024. Đến ngày 12/11/2024, ông A và bà H nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận và được thụ lý, giải quyết. Sau đó, ông A, bà H có đơn cam kết không yêu cầu UBND thành phố P giải quyết khiếu nại và yêu cầu Tòa án giải quyết. Trong quá trình giải quyết vụ án người bị kiện thể hiện việc không giải quyết khiếu nại của người khởi kiện và tại phiên tòa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện xác định cho đến thời điểm xét xử, 10 UBND thành phố P trước đây và Chủ tịch UBND phường M đều không giải quyết khiếu nại của bà H, ông A. Như vậy, vụ án vẫn thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng.

[6] Từ ngày 01/7/2025 chính quyền địa phương chỉ còn hai cấp tỉnh và xã, theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ thì việc thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã. Thửa đất của bà H, ông A tọa lạc tại phường H, thành phố P, tỉnh Bình Thuận (Nay là phường M, tỉnh Lâm Đồng) nên Chủ tịch UBND phường M tham gia tố tụng với tư cách là người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của người bị kiện.

[7] Xét tính hợp pháp của quyết định hành chính bị khiếu kiện: [7.1] Vấn đề có tranh chấp trong vụ án: Quyết định số 9721/QĐ-UBND ngày 20/12/2018 chỉ hỗ trợ 70% giá đất và việc áp dụng pháp luật đất đai khi xét tính pháp lý về nguồn gốc đất của người khởi kiện. UBND thành phố P cho rằng người khởi kiện mua đất sau ngày 01/7/2004 nên khi thu hồi đất không được bồi thường về đất. Người khởi kiện cho rằng mình đủ điều kiện được bồi thường về đất. [7.2] Về nguồn gốc đất và các vấn đề các bên đương sự đều thống nhất: Theo hồ sơ thu hồi đất, trong suốt quá trình thực hiện thủ tục thu hồi đất cho đến nay thì UBND phường H, UBND thành phố P cũng như ông Võ Xuân A, bà Lê Thị H đều xác định nguồn gốc đất: Thửa đất số 27/40.269m2 UBND thành phố P thu hồi của hộ bà H có nguồn gốc do ông Nguyễn Văn L1 tác động trồng cây vào đầu năm 2004. Đến ngày 26/8/2004, ông L1 chuyển nhượng lại cho bà Mai Thị T . Đến ngày 15/9/2004, bà T1 chuyển nhượng lại cho bà Lê Thị H; Đất chưa có giấy tờ quyền sử dụng đất, tỷ lệ thu hồi đất trên địa bàn của hộ bà H là 100%. Đồng thời UBND thành phố P xác định bà H, ông A là hộ sản xuất nông nghiệp. Tại Công văn số 414 ngày 11/11/2013, Ban Q thì diện tích đất 40.269m2 nêu trên không chồng lấn diện tích rừng trồng do Ban Q quản lý. Bà H, ông A sử dụng đất không có vi phạm về đất đai, không lấn chiếm đất. Giữa bà H, ông A với chủ đất cũ không có tranh chấp. Đây là các tình tiết rõ ràng, các đương sự đều thừa nhận và không có tranh chấp. [7.3] Về việc bà H, ông A có đủ điều kiện bồi thường về đất. Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định như sau: “

1. Đất sử dụng ổn định quy định tại khoản 4 Điều 50 của Luật Đất đai là đất đáp ứng một trong các tiêu chí sau đây: a) Đất đã được sử dụng liên tục cho một mục đích chính nhất định kể từ thời điểm bắt đầu sử dụng đất vào mục đích đó đến thời điểm được cấp Giấy chứng 11 nhận hoặc đến thời điểm có quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với trường hợp chưa cấp Giấy chứng nhận; b) Trường hợp đất đã được sử dụng liên tục quy định tại điểm a khoản này mà có sự thay đổi về người sử dụng đất và sự thay đổi đó không phát sinh tranh chấp về quyền sử dụng đất.” Ông A, bà H nhận chuyển nhượng thửa đất nên kế thừa thời điểm sử dụng đất từ chủ cũ là từ đầu năm 2004.

Do đó, theo quy định trên thì phải xác định thời điểm bắt đầu sử dụng thửa đất số 27 là từ đầu năm 2004. Việc UBND thành phố P xác định thửa đất chuyển nhượng sau ngày 01/7/2004 để không công nhận quyền sử dụng đất ổn định, hợp pháp là thiếu căn cứ.

[8] Về căn cứ pháp luật, theo quy định tại khoản 2 Điều 101 Luật Đất đai 2013; Khoản 1 Điều 21 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2015 của Chính phủ, khoản 54 Điều 2 Nghị định 01/2017/NĐ-CP ngày 06/01/2017 của Chính phủ quy định như sau:“1. Các trường hợp đang sử dụng đất sau đây mà chưa được cấp Giấy chứng nhận và không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này thì người đang sử dụng đất thực hiện thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu theo quy định của và quy định tại Nghị định này mà không phải làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất; Cơ quan tiếp nhận hồ sơ không được yêu cầu người nhận chuyển quyền sử dụng đất nộp hợp đồng, văn bản chuyển quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật: a) Sử dụng đất do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất trước ngày 01 tháng 01 năm 2008;..”

[9] Đối chiếu các quy định trên, tính từ thời điểm người sử dụng đất đầu tiên, hộ bà Lê Thị H đã sử dụng diện tích 40.269m2 ổn định trước ngày 01/7/2004. Bà H, ông A không vi phạm pháp luật về đất đai, đất không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất nên phải được công nhận quyền sử dụng đất nếu không bị thu hồi đất theo khoản 2 Điều 101 Luật Đất đai năm năm 2013.

[10] Như vậy, theo phân tích nêu trên, hộ bà H đủ điều kiện được bồi thường về đất nên Quyết định số 9721/QĐ-UBND ngày 20/12/2018 của UBND thành phố P chỉ hỗ trợ 70% giá đất nông nghiệp và không hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm khi thu hồi đất là không đúng pháp luật, làm ảnh hưởng đến quyền lợi của hộ bà Lê Thị H nên cần phải hủy bỏ. Mặt khác quyết định hành chính có liên quan đến việc thu hồi đất của hộ ông Võ Xuân A, bà Lê Thị H là Quyết định số 210/QĐ-UBND ngày 03/02/2015 của Chủ tịch UBND thành phố P về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ thiệt hại cho hộ ông Võ Anh X, bà Lê Thị H dự án xây dựng công trình và sử dụng quỹ đất 02 bên đường ĐT 706B cũng không đúng quy định, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của hộ bà H do đó cần phải hủy quyết định này mới giải quyết toàn diện vụ án. Đề nghị 12 của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng tại phiên tòa là có căn cứ chấp nhận.

[11] Xét tính hợp pháp của Công văn số 567/UBND-NC ngày 24/01/2024 của Chủ tịch UBND thành phố P: Công văn số 567/UBND-NC ngày 24/01/2024 của Chủ tịch UBND thành phố P giữ nguyên Quyết định số 9721/QĐ-UBND của UBND thành phố P đã xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của hộ bà Lê Thị H nên Công văn số 567 cũng xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của hộ bà Lê Thị H và cần phải hủy bỏ.

[12] Từ những căn cứ nêu trên, xét thấy yêu cầu khởi kiện của ông Võ Xuân A và bà Lê Thị H có căn cứ để Hội đồng xét xử chấp nhận như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng tại phiên tòa.

[13] Về án phí: Do yêu cầu của người khởi kiện được chấp nhận nên người bị kiện phải chịu án phí hành chính sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 32 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Vì các lẽ trên,

1. Căn cứ: