Bản án 02/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

6

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: [!] Về tô tụng: Ông Nguyễn Ngọc T khởi kiện tranh chấp quyền sử dụng đất đối với đồng bị đơn là bà Phạm Thị K và ông Nguyễn Văn T1 cùng địa chỉ cư trú thuộc thôn B, xã L, tỉnh Lào Cai; đất tranh chấp tại nơi cư trú của các bị đơn. Theo quy định tại Điều 26, 35, 39 Bộ luật tố tụng dân sự thì vụ án thuộc thầm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 5, quan hệ pháp luật tranh chấp là: Tranh chấp về quyền sử dụng đất, đòi lại đất. - Về thời hiệu: Theo quy định tại khoản 3 Điều 155 của Bộ luật dân sự thì vụ án tranh chấp về quyền sử dụng đất không áp dụng thời hiệu khởi kiện. - Về áp dụng pháp luật nội dung: Sự kiện pháp lý giữa ông Nguyễn Ngọc T và ông bà Khiên T1O xày ra năm 1996 kéo dài đến năm 2025 nên áp dụng Luật đất đai năm 1993 và luật đất đai 2024 chuyển tiếp để giải quyết vụ án. - Quá trình giải quyết vụ án bị đơn Phạm Thị K chết nên Tòa án căn cứ vào Điều 74 của Bộ luật tố tụng dân sự đưa những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất gồm có ông Nguyễn Văn T1 (chồng), chị Phạm Thị Thu H, Phạm Xuân H1 và Nguyễn Văn T2 (các con) kế thừa quyền và nghĩa vụ của bà K tham gia tố tụng.

[2] Về yêu cầu khởi kiện: 2.1. Xét yêu cầu đòi bà Phạm Thị K và ông Nguyễn Văn T1 trả lại phần đất đã được UBND thị trần N cấp giấy tạm cấp cho ông I. - Về nguồn gốc đất: Đánh giá lời khai của các đương sự và người làm chứng: Lời khai của nguyên đơn và bị đơn, người đại diện thẹo ủy quyền của bị đơn khai không thống nhất với nhau. Ông T cho răng đất là của bố mẹ ông là cụ Nguyễn Ngọc T7 và Nguyễn Thị T8 khai phá từ những năm 1977 sau đó có chia cho các con là ông T và bà Nguyễn Thị N2 (chồng là ông Nguyễn Văn N) từ năm 1990. Nhưng do đất đồi có giá trị thấp, nhà ông không ở khụ vực đó nên không thường xuyên canh tác. Quá trình qua nhiều năm nên phần đất đổi giáp với quốc lộ C sạt lở xuống. Năm 2001 ông được UBND thị trấn N cấp cho giấy tạm cấp. Năm 2004 đến 2018 ông Đ1 (là em rề nhà ở đối diện) mượn đất trồng xoan và keo trên khu đất bị sạt lở, số cây trồng được ông Đ1 có làm từ thiện cho giáo xứ V và bàn giao trả lại đất cho ông I, do bận việc nên ông T bỏ hoang đất. Gia đình bà Khiên T10 đã tự ý trồng cây trên phần đất sạt lở đó. Bị đơn và người đại diện theo ủy quyên của bị đơn cho răng đât tranh châp có nguôn gốc là do ông bà K mua của ông bà Đinh Đ3 từ năm 1996, khi mua nhà và đất thì ông Đ3 có nói rằng đất đó là của ông Đ3 khai hoang từ năm 1987 và đã được trồng sắn, khi bán đất thì ông Đ3 còn để lại sắn cho bà K T thu hoạch. Sau đó gia đình bà canh tác trên phần đất đó ổn định đến nay. Lời khai của các đương sự đều có những người làm chứng về quá trình sử dụng đất. Làm chứng cho bà K là ông Vũ Đình T4, Hà Ngọc N1, Bùi Tiến L1 và bà Hà Thị L đều xác nhận bà K sử dụng phần đất đang tranh chấp từ năm 1996. Làm chứng cho ông T gồm các ông bà Nguyễn Văn B, Nguyễn Ngọc T5, Nguyễn Văn N, Nguyễn Thị P và Trần Văn Đ1 xác định đất có nguồn gốc của cụ Thanh T khai phá sau cho ông T, sau đó ông T cho cho ông Đ1 mượn trông cây một thời gian. 7 Mặc dù vụ án có nhiều người làm chứng cho các bên nhưng HĐXX thấy răng lời Khai cua ông Đinh Công Đ là quan trọng có ý nghĩa đên việc xác định nguồn góc đât và quá trình sử dụng. Ong Đ thừa nhận khi sông tại thôn B, thị trân N thây mé đât đối diện bên đường bị sạt lờ nhưng không biết của ai nên ông đã sử dụng trồng sẵn, phần diện tích đất đó chi khoảng 20m?, khi ông bán nhà cho gia đình bà K thì có bảo ông bà K sang thu hoạch phần sẵn đang trồng trên đất sạt lở đó. Ông xác định rõ là không bán phần đất đó mà chi bán đât thô cư (nhà), ngoài ra ông khăng định tại thời điểm trồng sắn nếu biết là đất cụa ai mà người đó đòi thì ộng cũng trả lại. Như vậy, ông Đ không thừa nhận bán phần đất sạt lở từ trên đồi xuống cho bà K như bà K đã khai, phần đất đó không phải của ông Đ và cũng không có giấy tờ gì hợp pháp chứng minh là của ông Đ. Lời khai của ông Đ còn phù hợp tình tiết vào năm 2002 bà K. có đi làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất đối với phần đất đã mua của ông Đ (thể hiện ở đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất ngày 01/7/2002 đối với 837m đất vườn tạp và nhà tạm được lưu trữ tại UBND xã L) mà không làm thủ tục với phân đât trông săn ông Đ bảo bà thu hoạch và sử dụng, nêu là đât của bà đã mua và được xác định là của ông Đ thì bà đã được cấp có thầm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bà từ thời điểm đó. Hơn nữa từ đó đến khi sày ra tranh chấp ông bà cũng không làm thủ tục gì và được chính quyền địa phương xác nhận. Vì vậy không có căn cứ đề xác định phần đất tranh chấp là của ông bà K để công nhận quyền sử dụng đất cho gia đình bà K - Về giấy tờ chứng minh: Ngày 14/3/2001 UBND thị trấn N đã cấp cho ông T giây tạm câp quyên sử dụng đât sô 32/ĐC thê hiện rõ diện tích đât là 1000m-. đât đôi tại khu I, thị trân N, có sơ đô thê hiện các cạnh thửa phía Nam giáp đât của ông N, phía Bắc giáp đất của ông T9, phía Tây giáp đường lô, phía Đông giáp Quốc lộ C. Ghi rõ phần diện tích đất khi Nhà nước có nhu cầu sử dụng thì có trách nhiệm giao lại diện tích đất tạm cấp theo quy định. Đối chiếu với bản đồ 672 (bản đồ địa chính thuộc dự án 672 được thành lập theo quyết định 672/QĐ-TTG ngày 26/04/2006 của Thủ tướng Chính phủ), tại bản đồ giấy và bản đồ số của UBND thị trấn N đều thể hiện thừa đất số 109 có diện tích là 1516m?, trong đó bản đồ số có thể hiện tên ông Nguyễn Ngọc T7, các thửa giáp danh là bà Nguyễn Thị P và ông Nguyễn Văn N. Cạnh thửa phía đông giáp với đường nhựa quốc lộ 32 không thể hiện giáp với phần đất nào của ông Đ hay bà K, ông T10. Như vậy có căn cứ xác định phần đất của ông T (trước là của cụ T7) được thể hiện trên bản đồ địa chính chụng của xã L không tiếp giáp với phần đất nào của ông bà K. - Về diện tích: Kết quả đo đạc thực tế đất tranh chấp là 263,0m' hiện nay ông bà K đang trông chuôi, xoan và quê. Đôi chiều với lời khai của ông Đ thì phân đât ông bảo bà K tiếp tục thu hoạch săn chi có khoảng hơn 20m-, như vậy điện tích hiện nay đã vượt quá hơn 200m-, trên thực tê thì phân đât tranh châp đó không băng phăng mà mâp mô, không phân tâng rõ rệt, đât có độ dôc theo hướng chiêu từ cao xuông thấp sạt lở không đồng đều. Như vậy chứng minh được có sự lũy tiến về diện tích theo thời gian và phù hợp với lời khai của ông T là hàng năm đất sạt lở nên diện tích đất sạt lở ngày càng tăng. Đối với tồng diện tích đất đo đạc phần đất của ông T là 1037,2m' so với phần diện tích đất được UBND thị trần N xác định tại giấy tạm cấp là 1000m' có sự chênh 8 lệch 37,2m? là không quá nhiều (có sại số do trước đây phương pháp đo đạc thủ công). Ngoài ra so với bản đô 672 thê hiện diện tích thửa sô 109 tên cụ Nguyễn Ngọc T7 là 1516m' có sự chênh lệch hơn 500m', tuy nhiên những sự chênh lệch về diện tích đất đó không phải là căn cứ đề xác định quyền sử dụng đất thuộc về ai, không có sự tranh chấp của các hộ giáp ranh về diện tích đất nên không ảnh hưởng đến nội dung chính cần giải quyết trong vụ án. 2.2. Về thầm quyền cấp giấy tạm cấp đất: Giấy tạm cấp quyền sử dụng đất số 32/ĐC ngày 14/3/2001 của UBND thị trấn N cấp cho ông Nguyễn Ngọc T được thực hiện không đúng thẩm quyền. Tại thời điểm cấp giấy tạm cấp (năm 2001) thì UBND cấp xã không có thầm quyền mà thuộc thầm quyền của UBND cấp huyện theo quy định tại Điều 24 của Luật đất đai 1993, tuy nhiên theo Điều 2 Luật đất đai 1993 thì "người sử dụng đất ổn định, được Uý ban nhân dân xã, phường, thị trần xác nhận thì được cơ quan Nhà nước có thầm quyền xét và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất" và tại điều 3 quy định "Nhà nước bảo hộ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất". Như vậy thông qua giấy tạm cấp cũng chứng minh được UBND thị trấn N có xác nhận phần đất đó là của ông T phù hợp với nguồn gốc và quá trình sử dụng đất ôn định theo lời khai của ông T. Việc cấp giấy tạm cấp quyền sử dụng đất sai thầm quyền không phải lỗi của người sử dụng đât. Người đại diện theo ủy quyền của bị đơn (chị H) cho rằng việc cấp sai giấy tạm cấp đất cho ông T làm ảnh hưởng đến quyền lợi của ông bà K và ông bà K không biết việc cấp giấy đó là không phù hợp vì mặc dù cấp sai thầm quyền, không phải là giấy chứng nhận chính thức nhưng giấy tạm cấp đó chứng minh được việc UBND câp xã xác nhận được phần đât đó là do ông T sử dụng (cụ Thanh T11 sử dụng ồn định từ trước, sau cho ông T). Phía bị đơn và một số người làm chứng cho răng gia đình bà K sử dụng đất từ năm 1996 đến nay là lâu dài không đông nghĩa với việc đương nhiên đó là đất của gia đình ông bà K. Gia đình bà K sử dụng đất nhưng không có căn cứ pháp luật, việc sử dụng đó không làm mất quyền sử dụng hợp pháp của ông T là người được cụ Thanh T11 khai phá cho đất và được địa phương xác nhận. * Từ những đánh giá như trên thấy rằng phần đất tranh chấp 263,0m' giữa ông bà K với ông T được xác định có nguồn gốc của cụ Nguyễn Ngọc T7 và cụ Nguyễn Thị T8 khai phá và sử dụng liên tục từ trước năm 1990 sau đó đã cho con là ông I, phù hợp với sự xác nhận của chính quyền địa phương và những người làm chứng. Ông Đinh Công Đ sử dụng phần đất sạt lờ của ông T từ trên đổi xuống giáp quốc lộ C, sau đó bảo ông bà K tiếp tục canh tác mà không có giấy tờ gì chứng mình quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất đó. Như vậy, phần đất tranh chấp là của ông T nên ông T khởi kiện yêu câu ông bà K phải trả lại cho ông T là có căn cứ cần được chấp nhận theo quy định tại Điều 164, 166 của Bộ luật dân sự. Gia đình ông bà K cần thu hoạch toàn bộ cây trồng (chuối, quế và xoan) trên đất để trả lại đất cho ông T.

[3] Trong vụ án này Công ty X xác định một phần đất đang tranh chấp thuộc đất hành lang giao thông do công ty quản lý. Kết quả đo đạc xác định hành lang giao thông 10m tính từ mép ngoài của công trình đường bộ (rãnh thoát nước) vào tông là 350,7m' theo quy định tại Điều 13 của Nghị định 186/2004/NĐ-CP ngày 05/11/2004 quy định về quản lý và bảo vệ kết cầu hạ tâng giao thông đường bộ. Tuy nhiên thời 9 điểm ông I được cụ Thanh T11 cho đất và UBND thị trấn N xác nhận phần đất do ông T đang quản lý sử dụng thì chưa quy định cụ thế về hành lang giao thông (sơ đô đất không thể hiện hành lạng giao thông), do ông I vẫn chưa đến cấp chịnh quyền kê khai và làm các thủ tục đề được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên không biết được một phần đất của ông nay thuộc đất hành lang giao thông. Công ty X xác định hiện nay công ty chỉ quản lý và chưa nhận được quy định về thu hồi đầt. Do vậy khi sử dụng phân đất hàng lang giao thông cân thực hiện đúng quy định của Luật trật tự an toàn giao thông đường bộ, sử dụng tạm thời vào mục đích nông nghiệp nhưng không được làm che khuất tầm nhìn của người tham gia giao thông. Không được phép xây dựng nhà ở, công trình kiên cố, đặt biến quảng cáo, tập kết vật liệu xây dựng hoặc buôn bán hàng hóa gây cản trở ảnh hưởng đến tầm nhìn, an toàn giao thông đường bộ. Vụ án này xác định phần đất tranh chấp là của ông I, do đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà chi có giấy tạm cấp không đúng thầm quyền nên ông T có quyên liên hệ với cơ quan Nhà nước có thâm quyên theo quy định tại Điều 140 Luật đất đai 2024 để làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và được bảo đảm các quyền lợi của mình theo quy định trong trường hợp thu hồi đất để bảo đảm hành lang giao thông theo quy định. * Trong vụ án này bà K khại phần đất tranh chấp ông T đã bán lại cho ông bà Thuyết D và có lần ông bà Thuyết D đã làm đơn đến xã đối với bà, tuy nhiên trong quá trình giải quyết vụ án ông I thừa nhận do đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên ông chưa làm hợp đồng chuyền nhượng quyền sử dụng đất. Do vậy nên vẫn xác định đó là đất của ông T.

[4] Ý kiến của Kiềm sát viên tại phiên tòa hoàn toàn phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được ghi nhận.

[5] Vê án phí: Do yêu câu khởi kiện của ông T được châp nhận nên ông không phải chịu án phí. Bị đơn ông T1 và những người kê thừa quyền, nghĩa vụ của bà K phải chịu án phí sơ thầm không có giá ngạch theo quy định.

[6] Về chi phí tố tụng khác: Bị đơn ông T1 và những người kế thừa quyền, nghĩa vụ của bà K phải chịu 7.356.000 đồng chi phí xem xét, thâm định tại chỗ theo quy định tại khoản 1 Điều 157 Bộ luật Dân sự. Do ông T đã nộp tạm ứng chi phí xem xét, thầm định tại chỗ nên căn cứ khoản 1 Điều 158 Bộ luật Tố tụng dân sự, buộc bị đơn phải hoàn trả cho nguyên đơn số tiền 7.356.000 đồng.

[7] Các đương sự có quyền kháng cáo bản án theo quy định pháp luật.