Bản án 441/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

:

[1] Đơn kháng cáo của ông Võ Văn N nộp trong thời hạn luật định, hợp lệ nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 20/01/2026, bị đơn yêu cầu đo đạc phần đất còn lại sau khi cụ L tặng cho ông T, ông C, ông T1 và bị đơn yêu cầu giám định chữ ký tên của ông N tại biên bản xác minh để cấp Giấy chứng nhận cho cụ L; yêu cầu này được nguyên đơn đồng ý, đại diện Viện kiểm sát và Hội đồng xét xử nhận thấy cần phải thu thập chứng cứ theo yêu cầu của bị đơn.

Tuy nhiên, Cơ quan giám định từ chối giám định. 6

[3] Phần đất tranh chấp theo kết quả đo đạc thực tế, thể hiện: ông T xác định ông N lấn diện tích 4.164,6m2, ông C xác định ông N lấn diện tích 2.214,7m2 và ông T1 cho rằng ông N lấn diện tích 4.436,8m2, tọa lạc ấp X, xã H, tỉnh Cà Mau.

[4] Cụ Võ Văn N4 là cha của ông Võ Văn P3, Võ Văn N và cụ Võ Thị K (cụ K là vợ của Cao Văn L), cụ N4 khai phá đất và chia cho ba người con ruột; đất của ông N và đất của vợ chồng cụ K, cụ L giáp ranh. Năm 1994, cụ L được cấp Giấy chứng nhận tổng diện tích 147.400m2; về phía ông N, khoảng năm 2001, lập thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận thì phát sinh tranh chấp, cho nên đến nay chưa được cấp giấy. Từ năm 2004, ông N, ông P3 khởi kiện ông L, qua nhiều lần giải quyết kết quả hủy án, sau đó nhiều lần đình chỉ giải quyết vụ án; đến năm 2015, cụ L, ông T, ông C và ông T1 khởi kiện ông N, đến nay tranh chấp giữa các đương sự chưa được giải quyết dứt điểm.

[5] Xét kháng cáo, [5.1] Qua xem xét toàn diện hồ sơ vụ án, cũng như lời trình bày của các đương sự và tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xem xét các vấn đề sau: -

Thứ nhất, xem xét về quá trình quản lý, sử dụng lung đất Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn xác định diện tích tranh chấp là cái lung, do bị đơn quản lý sử dụng toàn bộ lung đất từ năm 1966 đến khoảng 2004 (bắt đầu xảy ra tranh chấp), lung đất không nằm Giấy chứng nhận của nguyên đơn; về phía nguyên đơn xác nhận đất tranh chấp một phần diện tích thuộc cái lung và một phần diện tích đất nằm trong Giấy chứng nhận của các nguyên đơn. Theo như hồ sơ vụ án thể hiện, năm 2004, ông N khởi kiện cụ L tranh chấp về lung đất có diện tích 21.335m2 thuộc tờ bản đồ 05, thửa 291 và tài liệu thu thập tại thời điểm Tòa án giải quyết năm 2006 thể hiện toàn bộ diện tích đất của cái lung do ông N quản lý, sử dụng từ năm 1966, ông N và ông P3 sử dụng vào việc nuôi tôm, trồng lá; từ đó, bản án sơ thẩm số 26/2006/DSST ngày 29/8/2006 của Tòa án nhân dân huyện Thới Bình tuyên xử “Công nhận phần đất có diện tích 21.335m2, tờ bản đồ 05, thửa số 291 tọa lạc ấp X, xã H, huyện T, tỉnh Cà Mau thuộc quyền sử dụng của ông Võ Văn P3 và ông Võ Văn N”; Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn xác nhận sử dụng đất theo hiện trạng thực tế được chia tách từ đất của cụ L; đối chiếu với thực tế sử dụng đất của nguyên đơn và các tài liệu có trong hồ sơ có đủ căn cứ xác định lung đất diện tích 21.335m2, tờ bản đồ 05, thửa số 291 do ông N quản lý, sử dụng từ năm 1966 đến khi xảy ra tranh chấp. -

Thứ hai, xem xét căn cứ khởi kiện của nguyên đơn, (1) Nguyên đơn cho rằng diện tích đất đang sử dụng thiếu so với Giấy chứng nhận, cho nên khởi kiện yêu cầu ông N trả lại cho đủ diện tích ghi trong Giấy chứng nhận: Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn và bị đơn xác nhận thời điểm cấp Giấy chứng nhận cho cụ L năm 1994, là cấp theo kê khai của người sử dụng đất, cấp theo hiện trạng sử dụng thực tế; năm 2001, cụ L chia đất cho 03 nguyên đơn, căn cứ vào Giấy chứng nhận, các nguyên đơn cho rằng thiếu đất là vì ông N lấn; tuy 7 nhiên, ông T3 trình bày một cạnh giáp ranh đất cụ L là đất của ông Võ Văn C6 (con cụ L), có thể ông C6 lấn qua. Để chứng minh cho lời trình bày của ông T3, hồ sơ vụ án có tài liệu là biên bản hòa giải của UBND xã H vào thời điểm năm 2008 thì ông C6 có tham gia giải quyết về tranh chấp giữa cụ L, ông C6, ông T, ông C, ông T1 và ông N. Mặt khác, hồ sơ cấp Giấy chứng nhận cho cụ L chưa đủ cơ sở kết luận ông N ký giáp ranh (bởi vì chữ ký tên của ông N không giám định được), và tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn trình bày hiện trạng sử đất thực tế của nguyên đơn không thay đổi so với thời điểm cụ L chia đất cho nguyên đơn; đất của cụ L có một cạnh giáp đất ông N, một cạnh giáp đất ông C6, ông D; các nguyên đơn thiếu đất và cho rằng ông N lấn là chưa có cơ sở vững chắc. Các nguyên đơn được chia tách QSD đất và được đứng tên Giấy chứng nhận từ năm 2001, nhưng đến năm 2008, chính quyền địa phương hòa giải thì ranh đất giữa gia đình cụ L với ông N vẫn chưa được xác định rõ ràng (từ bút lục 07 – 12); từ đó cho thấy thời điểm chuyển tên Giấy chứng nhận cho ông T, C, T1 là căn cứ trên Giấy chứng nhận của cụ L để tách cho từng người, chứ không đo đạc thực tế, là phù hợp với lời trình bày của ông T3. (2) Nguyên đơn xác định giáp ranh đất ông N là cạnh thẳng chứ không giống như hiện trạng đo đạc thực tế: Tại Bản trích lục bản đồ ngày 07/4/2022 về việc trích lục tài liệu của năm 2003 (bút lục 260), thể hiện đất của Cao Văn L thuộc tờ bản đồ số 5, thửa 274, 301; mà giáp với hai thửa đất này là thửa 291; căn cứ tài liệu năm 2003 thì cạnh thửa đất 274 và 301 giáp với thửa 291 không phải là đường thẳng như nguyên đơn trình bày. Thửa 291 là lung đất, hình thể lung đất không thẳng.

Căn cứ vào Trích lục bản đồ địa chính ngày 15/9/2005 (bút lục 102), thửa 291 giáp với thửa đất của nguyên đơn là đường cong, phù hợp với hiện trạng sử dụng đất của nguyên đơn. Như vậy, hiện trạng sử dụng đất thực tế của nguyên đơn có cạnh giáp đất ông N không phải là cạnh thẳng. -

Thứ ba, xem xét về hiện trạng sử dụng đất và nội dung hòa giải tại thời điểm mới phát sinh tranh chấp: Giấy chứng nhận năm 1995 của Cao Văn L được cấp diện tích 147.100m2 (thửa 74 là 5900m2, thửa 75 là 141.500m2), thửa 75 cụ L chia cho 03 nguyên đơn, đất của ông T thuộc thửa 694, đất ông C thửa 695 và đất ông T1 thửa 696; nếu kéo thẳng từ điểm cuối của thửa 696 lên thửa 694 thì đất của ông T, C, T1 thì hình thể không cong nhiều như bản trích đo hiện trạng ngày 10/7/2024. Qua xem xét biên bản hòa giải ngày 13/8/2008 của UBND xã H, ông Võ Văn N trình bày “…nhờ chính quyền coi lại bản đồ số 09, nếu hộ nào còn đất thì phân chia….; căn cứ vào bản đồ và cột mốc hai đầu để tính, nếu bên còn thì hưởng, hết thì thôi”. Ngoài ra, ông N ký tên vào “Bản xác minh đề nghị" số 174 ngày 03/3/2001 của UBND xã H về việc xác minh hộ giáp ranh để làm cơ sở tách QSD đất cho ông T1.

Căn cứ vào nội dung biên bản hòa giải ngày 13/8/2008 và bản xác minh số 174, thì kéo từ cột mốc điểm cuối ở phần đất ông T1 lên điểm đầu 8 phần đất của ông T là phù hợp với thực tế sử dụng đất của nguyên đơn; nếu căn cứ vào bản trích đo hiện trạng ngày 10/7/2024 thì thửa đất của ông T1 và ông T có hình thể không phù hợp với hiện trạng ban đầu. [5.2] Trong vụ án này, nguyên đơn, bị đơn là dòng họ với nhau, ông N và vợ chồng cụ L, cụ K là anh em ruột (ông T, C, T1 là con cụ L). Cụ N4 cho đất các con, cụ thể là cho vợ chồng cụ K, cụ L và ông N, mỗi người trên 100 công, đất của ông N và đất cụ L giáp ranh; khoảng từ năm 2001 bắt đầu xảy ra tranh chấp về ranh đất, theo hồ sơ vụ án thể hiện năm 2004 khởi kiện phần đất tranh chấp là cái lung có diện tích 21.335m2 thuộc tờ bản đồ 05, thửa 291 do ông N quản lý, sử dụng từ năm 1966 cho đến khoảng năm 2004; về phía nguyên đơn trình bày là các nguyên đơn sử dụng đất đúng theo hiện trạng từ khi được cụ L chia đất, không có thay đổi về vị trí. Qua đo đạc thực tế, đất của nguyên đơn thiếu so với Giấy chứng nhận; tuy nhiên, lung đất thuộc thửa 291 trước đây ông N quản lý, sử dụng gần 40 năm, nhưng khoảng từ năm 2004 đến nay do có tranh chấp nên thửa 291 không ai được sử dụng và thửa 291 chưa cấp Giấy chứng nhận cho ai; căn cứ vào biên bản hòa giải năm 2008 và bản xác minh số 174 thể hiện ý kiến của ông N, kéo dài từ cột mốc điểm cuối của thửa đất ông T1 lên điểm đầu của thửa đất ông T thì trong diện tích tranh chấp có một phần thuộc về đất của nguyên đơn. Đường thẳng được kéo dài thể hiện tại các điểm MD'MC'MB'MA'. Đất tranh chấp có tổng diện tích 10.816,1m2. Sau khi kéo dài từ điểm MD'MC'MB'MA', đất của các nguyên đơn được chấp nhận có tổng diện tích 6.256,7m2, cụ thể: đất của ông T có diện tích 2650,4m2 được ký hiệu ở thửa 14; đất của ông C có diện tích 1063,6m2 được ký hiệu ở thửa 16; đất của ông T1 có diện tích 2542,7m2 được ký hiệu ở thửa

18. Đất của N có tổng diện tích 4559,4m2, được ký hiệu tại thửa 19 có diện tích 1894,1m2, được ký hiệu tại thửa 17 có diện tích 1151,1m2 và ký hiệu tại thửa 15 có diện tích 1514,2m2.

Do đó, buộc ông N giao trả cho ông T diện tích đất 2650,4m2, giao trả cho ông C diện tích đất 1063,6m2 và giao trả cho ông T1 diện tích 2542,7m2.

[6] Tại cấp phúc thẩm phát sinh nhiều tài liệu, tình tiết mới; do đó, chấp nhận một phần kháng cáo, sửa một phần bản án sơ thẩm đúng như đề nghị của Viện kiểm sát tại phiên tòa.

[7] Về chi phí tố tụng 7.1. Tại cấp sơ thẩm: do sửa án sơ thẩm, nên có thay đổi về nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng. Yêu cầu của nguyên đơn được chấp nhận với tổng diện tích đất 6.254,7m2; bị đơn được chấp nhận với tổng diện tích đất 4.559,4m2; do đó, tổng chi phí tố tụng 43.039.000đ, nguyên đơn chịu 40% = 17.215.600đ, bị đơn chịu 60% = 25.823.400đ. Nguyên đơn đã nộp đủ, buộc ông N hoàn trả cho ông T 25.823.400đ. 7.2. Tại cấp phúc thẩm 9 - Chi phí thẩm định, đo đạc lại: ông N yêu cầu đo đạc lại, nên ông N phải chịu; ông N đã nộp tạm ứng 15.000.000đ, trả chi phí thẩm định, đo đạc là 7.784.000đ, được nhận lại 7.216.000đ. - Chi phí biên tập bản vẽ, các nguyên đơn và bị đơn mỗi bên phải chịu 1.278.500đ, đã nộp đủ.

[8] Về án phí dân sự sơ thẩm Nguyên đơn phải chịu án phí đối với diện tích đất không được chấp nhận 4.559,4m2 x 75.000đ/m2 = 341.955.000đ x 5% = 17.098.000đ (làm tròn số); mỗi người phải chịu 5.699.000đ (làm tròn), ông T1 là người cao tuổi được miễn; ông T và C phải nộp 11.398.000đ; ngày 29/01/2016, Cao Văn L, T, C, Tấn dự nộp 5.661.500đ được đối trừ, ông T và ông C phải nộp tiếp 5.736.500đ. Ông Võ Văn N là người cao tuổi, được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

[9] Án phí phúc thẩm, ông N không phải chịu.