Bản án 185/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên tòa; Căn cứ kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện VKSND tỉnh; Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Kháng cáo của bị đơn là bà Thiều Thị Đ được thực hiện trong thời hạn luật định theo đúng quy định, nên được chấp nhận để xem xét theo thủ tục phúc thẩm.

[2] Về nội dung kháng cáo: Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn là bà Thiều Thị Đ giữ nguyên toàn bộ nội dung kháng cáo và đề nghị cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng: Bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông Hồ Đức T1; Chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Thiều Thị Đ như đã nêu trên. Hội đồng xét xử xét thấy:

Căn cứ vào những tài liệu chứng cứ thu thập được và lời trình bày của đại diện UBND xã C thì thửa đất số 57, 58, 59 tờ bản đồ số 11 có nguồn gốc trước đây đều thuộc đất của Xí nghiệp Q2 đã được UBND tỉnh P giao đất tại Quyết định 231/QĐ-UB ngày 03/4/1992. Xí nghiệp Q2 đã cho cán bộ, công nhân viên làm nhà trên đất của xí nghiệp, sau đó xí nghiệp trả lại một phần đất để hợp thức cho các hộ. Các thửa đất 57, 58, 59 đã được chỉnh lý hồ sơ địa chính theo bản đồ 299 đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. Xí nghiệp quản lý đường bộ 228 sau nhiều lần đổi tên thành Công ty cổ phần Q (năm 2006). Công ty cổ phần Q được điều chỉnh ranh giới, giảm diện tích theo Quyết định số 1208/QĐ-UB ngày 25/5/2017 của UBND tỉnh P. Lời khai của người làm chứng là ông Phạm Đình P, nguyên cán bộ địa chính xã T giai đoạn 1992-2019 và ông Nguyễn Quang K3 nguyên là Hạt trưởng Hạt 3 Quốc lộ B của Phân khu quản lý đường bộ 238 đều xác định thửa đất số 58, tờ bản đồ 11 là đất của Xí nghiệp 238 trả lại cho Nhà nước và sau này cấp GCNQSDĐ cho hộ ông T1. Mặt khác, phía bị đơn ngoài lời khai và lời khai của một số người làm chứng thì không có tài liệu, chứng cứ nào khác chứng minh về việc bị đơn khai phá và sử dụng đất ổn định theo quy định tại Điều 21 về căn cứ xác định việc sử dụng ổn định của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính Phủ. Với những phân tích trên cho thấy mặc dù 2 bên đương sự không thống nhất về nguồn gốc thửa đất, tuy nhiên, căn cứ vào các tài liệu chứng cứ được thu thập có trong hồ sơ vụ án, lời trình bày của đại diện UBND xã, người làm chứng 11 có đủ cơ sở xác định nguồn gốc đất tranh chấp không phải là đất khai hoang mà là có nguồn gốc do UBND tỉnh V cũ đã giao cho tổ chức quản lý, sử dụng. - Về trình tự, thủ tục cấp GCNQSDĐ: Theo UBND xã C và lời khai các đương sự thì khi cấp GCNQSDĐ là cấp đồng loạt do các hộ dân tự kê khai trên cơ sở diện tích thực tế sử dụng. Hộ ông T1 có đơn xin đăng ký quyền SDĐ đối 03 thửa gồm: thửa 58, diện tích 364m2 (144m2 đất ở, 220m2 đất vườn); thửa 49, diện tích 226m2 đất vườn và thửa 55, diện tích 296m2 đất ao. Hộ bà Đ đăng ký quyền SDĐ duy nhất đối với thửa số 57, diện tích 1040m2 (300m2 đất ở, 740m2 đất vườn). Ngoài các thửa đất nếu trên, các hộ không kê khai cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất nào khác tại khu I, xã T cũ. Mặt khác, tại sổ mục kê và sổ địa chính lập năm 2002 được lưu tại UBND xã C thể hiện thửa 58, diện tích 364m2 (144m2 đất ở, 220m2 đất vườn) và thửa số 57, diện tích 1040m2 (300m2 đất ở, 740m2 đất vườn) đều được UBND huyện Đ cấp GCNQSDĐ theo Quyết định số 50 ngày 24/02/2003. Hộ ông T1 và hộ bà Đ đều nguyên là cán bộ, công nhân viên của Xí nghiệp Q2 đã kê khai cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất đang sử dụng và đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cùng thời điểm ngày 26/02/2003. Hộ ông T1 và hộ bà Đ cùng trong danh sách Sổ mục kê xã T cũ năm 2002 và cùng được ghi năm 2003 vào sổ địa chính. Hai thửa đất của hộ ông T1 và hộ bà Đ tiếp giáp nhau, đều tiếp giáp với thửa đất số 60, tờ bản đồ số 11 của Xí nghiệp quản lý đường bộ 228, thể hiện trên bản đồ địa chính và trên thực địa nên cả hai bên đều được biết việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hai gia đình. Trên bản Trích đo địa chính điều chỉnh ranh giới diện tích đất giao cho Công ty cổ phần Q kèm theo Quyết định số 1208/QĐ-UB ngày 25/5/2017 của UBND tỉnh P cũng thể hiện thửa đất của Công ty cổ phần Q công trình giao thông 238 tiếp giáp với các thửa đất của ông T1 và bà Đ. Bị đơn kháng cáo cho rằng, năm 2003, UBND huyện Đ cấp GCNQSDĐ số H 01891 cho hộ ông T1 phần diện tích đất do gia đình bị đơn cho mượn và cấp chồng lấn 1 phần diện tích gia đình bị đơn đang quản lý từ năm 1970 đến nay là không đúng. Lời trình bày trên của bị đơn là không có cơ sở. Bởi lẽ, nếu bị đơn đã xác định gia đình bị đơn đã sử dụng, quản lý phần diện tích đất này từ khi khai hoang (năm 1970) như lời bị đơn trình bày thì đến năm 2003, khi kê khai cấp GCNQSDĐ bị đơn không kê khai để được cơ quan có thẩm quyền xác lập chủ sử dụng. Mặt khác, khi nguyên đơn kê khai cấp GCNQSDĐ đối với phần diện tích đất này thì phía bị đơn cũng không có ý kiến gì. Quá trình giải quyết vụ án, Toà án sơ thẩm đã yêu cầu cơ quan chuyên môn lồng ghép bản đồ cho thấy sơ đồ của các thửa đất trong GCNQSDĐ phù hợp với kích thước, hình thể trong bản đồ 299 nhưng thực tế diện tích sử dụng giảm đi so với GCNQSDĐ; cụ thể: hộ ông T1 giảm đi 94,9m2; diện tích của hộ bà T1 giảm đi 56,3m2 theo UBND xã C thì nguyên nhân là do sai số đo đạc, trước đây đo bằng thủ công và nay đo bằng máy; còn thực tế các hộ đều sử dụng ổn định và không có sự mua bán hay chuyển nhượng đối với hộ liền kề. 12 Do vậy, quan điểm của UBND xã C về việc cấp GCNQSDĐ cho các bên được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, sơ đồ thửa đất và phù hợp với kích thước hình thể trong bản đồ 299 là có căn cứ. - Về quá trình sử dụng đất: Phía nguyên đơn xác định ông vẫn quản lý và sử dụng đất từ khi được cấp đến nay. Từ khoảng năm 2009, gia đình ông làm nhà kiên cố trên đất thì bị phía bị đơn ngăn cản, nhưng khi ông đề nghị UBND xã giải quyết thì bị đơn không ngăn cản nữa, mặt khác do con trai ông bị tại nạn, vợ ông bị bệnh nặng nên gia đình ông vẫn giữ nguyên hiện trạng, không có điều kiện để san gạt, xây dựng công trình và đến năm 2023 do ông muốn chuyển quyền SDĐ cho con trai ông thì gia đình bị đơn không hợp tác nên ông yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

Nhận thấy, nguyên đơn đã được cơ quan có thẩm quyền cấp GCNQSDĐ theo đúng trình tự, thủ tục pháp luật quy định, được xác định là chủ sử dụng hợp pháp thửa đất nêu trên. Hơn nữa, trong quá trình sử dụng đất, nguyên đơn đã nhiều lần thế chấp QSD đất để vay vốn tại Ngân hàng TMCP C2 - Chi nhánh thị xã P và tại Ngân hàng N1 - Chi nhánh P3, tỉnh Phú Thọ. Còn bị đơn không xuất trình được căn cứ pháp lý nào khác để bảo vệ cho lời trình bày của mình; nên lời trình bày của nguyên đơn là có căn cứ, cần được chấp nhận. Quá trình giải quyết tại cấp phúc thẩm, UBND xã C có quan điểm xác định hành lang giao thông: Khi cấp đất cho các hộ gia đình có xác định hành lang giao thông là chỉ giới để hạn chế quyền sử dụng, không được xây dựng và chỉ xác định là đất vườn. Hành lang giao thông phê duyệt tồn tại theo quy hoạch chung được tính từ tim đường vào là 21,5m.

Do đó, phần diện tích của gia đình ông T1 xây dựng trên hành lang giao thông không được xác định là đất ở và phải tháo dỡ khi có yêu cầu. Đối với ý kiến của bị đơn về việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn là không có căn cứ.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy cấp sơ thẩm đã nhận định và áp dụng đúng pháp luật. Không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Thiều Thị Đ và giữ nguyên bản án sơ thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, ông Hồ Đức T1 tự nguyện hỗ trợ cho bà Thiều Thị Đ số tiền 10.000.000 đồng để tháo dỡ tài sản, di dời cây cối trên đất lấn chiếm của gia đình ông T1 nên được ghi nhận.

[3] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận, nhưng bà Thiều Thị Đ là người cao tuổi nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

[4] Xét đề nghị của Kiểm sát viên tại phiên tòa là phù hợp với quy định pháp luật nên chấp nhận.