Bản án 76/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa; sau khi nghe đại diện Viện kiểm sát phát biểu quan điểm, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Bị đơn kháng cáo hợp lệ nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2]. Về nội dung: Nguyên đơn ông Hoàng Văn K khởi kiện yêu cầu Toà án giải quyết buộc ông Nguyễn Văn T và bà Đoàn Thị D phải tháo dỡ toàn bộ công trình xây dựng để trả lại cho gia đình nguyên đơn diện tích đất 40,1m2 tại thửa số 1612, tờ bản đồ số 13, xã L, tỉnh Thái Nguyên. Lý do khởi kiện: Diện tích 4 đất này có trong thửa 1612 mà gia đình ông T đã chuyển nhượng cho nguyên đơn, nay gia đình ông K cần sử dụng đất và yêu cầu gia đình ông T tháo dỡ công trình trên đất nhưng gia đình ông T không đồng ý mà muốn đổi cho gia đình nguyên đơn phần diện tích đất lưu không tại vị trí giáp đường nhánh xóm để không phải tháo dỡ công trình, nếu thiếu đất thì gia đình bị đơn thanh toán bằng giá trị, không muốn trả bằng đất.

[3]. Xét kháng cáo của bị đơn ông T về việc đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, HĐXX thấy: Theo nội dung các đương sự trình bày cũng như căn cứ các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, có cơ sở xác định: Gia đình ông T và bà D có thửa đất số 351, tờ bản đồ số 13, diện tích 2.067m2 tại xóm L, xã L, tỉnh Thái Nguyên đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DĐ 739559 ngày 09/5/2022 mang tên Nguyễn Văn T và Đoàn Thị D. Năm 2022 ông T và bà D chuyển nhượng một phần thửa 351 cho ông Hoàng Văn K và bà Nguyễn Thị V. Phần đất chuyển nhượng được chỉnh lý thành thửa số 1612, tờ bản đồ số 13, diện tích 150m2 đất (trong đó có 80m2 đất ở tại nông thôn, 70m2 đất trồng cây lâu năm), Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DL 296954, cấp ngày 17/01/2023 mang tên Hoàng Văn K và Nguyễn Thị V. Tại thời điểm chuyển nhượng, trên đất có một số công trình xây dựng của gia đình ông T có từ trước. Hai bên có thoả thuận khi nào gia đình ông K cần sử dụng đất thì gia đình ông T tháo dỡ công trình. Sau khi chuyển nhượng, ông T có xây thêm hàng gạch Silicat để quây nuôi gà. Phần đất mà nguyên đơn khởi kiện thuộc phạm vi thửa 1612 mà gia đình nguyên đơn nhận chuyển nhượng từ gia đình bị đơn. Ông T là người trực tiếp làm hồ sơ chuyển nhượng đất cho ông K. Ông T xác định khi làm thủ tục chuyển nhượng, ông có mời Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện Đ đến đo đạc để thực hiện việc chuyển nhượng. Sau khi đo đạc xong thì ông có bảo đơn vi đo đạc là để lại 1m chiều ngang tính từ mép bờ tường đá do gia đình ông xây dựng từ năm 2007 (phía giáp đường nhánh xóm) để sau này mở rộng đường vì đường đó dẫn vào thửa đất của ông ở phía trong.

Tuy nhiên, ông vẫn đồng ý chuyển nhượng đủ chiều rộng 5m, dài 30m, tổng diện tích 150m2 cho ông T. Ông K cũng nhất trí nội dung này. Khi gia đình ông K chuẩn bị cho con gái làm nhà đã yêu cầu ông T tháo dỡ công trình để trả đất thì ông T muốn đổi đất để không phải tháo dỡ công trình. Hai gia đình đã thống nhất lên chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Đ để làm thủ tục đổi đất theo hướng gia đình ông T không cần để lại 1m chiều ngang phía giáp tường rào đá nữa mà đổi cho ông K lấy phần đất này và sẽ làm thủ tục cấp lại GCNQSD đất, tịnh tiến thửa đất của ông K về phía giáp hàng rào đá (giáp đường nhánh xóm).

Tuy nhiên, khi tiến hành làm thủ tục cấp lại GCNQSD đất cho ông K thì mới biết là phần đất định đổi 1m giáp tường rào đá chỉ còn lại 30cm vì bờ tường đá của gia đình ông T không nằm trong phạm vi bản đồ địa chính của thửa đất 351 mà bị lấn ra đường Ncm nên không thể tính ranh giới từ bờ tường đá mà phải lùi vào 70cm cho đúng với ranh giới bản đồ địa chính.

Do đó, chiều ngang thửa đất của 5 ông K chỉ còn rộng 4,3m. Phía gia đình ông T muốn thoả thuận phần đất còn thiếu 70cm chiều ngang thì sẽ thanh toán bằng giá trị cho gia đình ông K nhưng ông K không đồng ý nên hai bên xảy ra tranh chấp. Ông K đã yêu cầu gia đình ông T tháo dỡ công trình và trả đủ đất cho gia đình ông K. HĐXX thấy: Mặc dù ban đầu, các bên có thống nhất việc xác định vị trí đất chuyển nhượng lùi vào 1m tính từ hàng rào đá nhưng vẫn phải đảm bảo chiều ngang 5m. Ông T là người trực tiếp làm hồ sơ chuyển nhượng QSD đất nên ông K không có lỗi trong việc này. Hơn nữa, tại thời điểm thoả thuận chuyển nhượng và cả khi đã cấp GCNQSD đất cho gia đình ông K, các bên cũng đã thống nhất khi gia đình ông K cần sử dụng đất thì gia đình ông T sẽ tháo dỡ công trình nằm trên phạm vi đất đã chuyển nhượng để trả đất cho gia đình ông K. Quá trình Toà án cấp sơ thẩm giải quyết, do ông T không đồng ý kết quả đo đạc nên Toà án cấp sơ thẩm đã tiến hành thẩm định, đo đạc lại lần thứ hai nhưng cả hai lần đều có số liệu đo đạc trùng khớp. Tại phiên toà phúc thẩm, ông T cho rằng cán bộ địa chính xác định hàng rào đá của gia đình ông chỉ lấn ra đường 30cm nhưng không có căn cứ chứng minh kết quả này. Hơn nữa, khi Toà án xem xét, thẩm định tại chỗ, cán bộ địa chính cũng có mặt tham gia chứng kiến việc đo đạc. Do vậy, Toà án cấp sơ thẩm căn cứ vào kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và xác định các công trình nhà bếp, nhà tắm, tường silicat của gia đình ông T hiện chiếm diện tích thuộc thửa 1612 của gia đình ông K nên chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông K, buộc gia đình ông T phải tháo dỡ công trình để trả đất cho gia đình ông K là có căn cứ. Tại phiên toà phúc thẩm, ông T và bà D nhất trí trả đủ cho gia đình ông K 5m chiều ngang, chấp nhận phá dỡ công trình trên đất và đề nghị gia đình ông K đổi vị trí về phía giáp với hàng rào đá, nghĩa là không để lại phần đất nào giáp hàng rào đá nữa nhưng ông K không nhất trí, ông K đề nghị ông T trả đất theo đúng ranh giới GCNQSD đất mà chính ông T là người đi làm thủ tục cấp cho gia đình ông K. Do các đương sự không thoả thuận được với nhau nên HĐXX không có cơ sở để công nhận sự thoả thuận này.

Vì vậy, kháng cáo của ông T đề nghị không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông K là không có cơ sở chấp nhận. HĐXX giữ nguyên bản án sơ thẩm.

[3]. Án phí phúc thẩm: Kháng cáo của ông T không được chấp nhận nên ông T phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.

Tuy nhiên, do ông T là người cao tuổi, có đơn xin miễn án phí nên Hội đồng xét xử căn cứ Điều 12 Nghị quyết 326 của Uỷ ban thường vụ Quốc Hội quy định về mức thu, miễn, giảm, thu nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, miễn án phí dân sự phúc thẩm cho ông T.

[4]. Xét đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát tại phiên toà về việc giữ nguyên bản án sơ thẩm là có cơ sở.

Vì các lẽ trên; Căn cứ khoản 1 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban thường vụ Quốc