Bản án 741/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; ý kiến tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: Đơn kháng cáo của bà Đoàn Thị H, ngày 24/9/2025 nộp trong thời hạn luật định, về hình thức và nội dung kháng cáo phù hợp với quy định tại Điều 272, Điều 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. Tại phiên toà phúc thẩm, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà Đoàn Thị H, luật sư Phạm Văn T vắng mặt. Người đại diện theo uỷ quyền của bà H đồng ý xét xử vắng mặt luật sư.

Do đó, Hội đồng xét xử tiếp tục giải quyết vụ án.

[2] Về nội dung: Xét yêu cầu kháng cáo của bà Đoàn Thị H, Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1] Về quan hệ tranh chấp: Bà Đoàn Thị H có đơn khởi kiện “Yêu cầu bà Huỳnh Thị H1 trả lối đi”. Trong suốt quá trình tố tụng bà Y đại diện cho bà H đều xác định, phần đất tranh chấp là lối đi chung, yêu cầu bà H1 trả lại, không đồng ý trả tiền đền bù giá trị đất cho bà H. Do đó cấp sơ thẩm xác định quan hệ “Tranh chấp quyền sử dụng đất” là phù hợp. [2.2] Phạm vi xét xử phúc thẩm: Bà H kháng cáo toàn bộ bản án nên cấp phúc thẩm tiến hành xem xét toàn bộ vụ án. [2.3] Theo hồ sơ khởi kiện, nguyên đơn cho rằng, nguyên đơn tranh chấp yêu cầu mở con đường đi chung qua toàn bộ thửa 360, tờ bản đồ số 42 của bà Huỳnh Thị H1, tuy nhiên Tòa sơ thẩm chỉ đo vẽ hiện trạng tranh chấp 1/2 đất trong thửa trên, điều này là sai phạm nghiêm trọng trong thủ tục tố tụng.

Xét thấy, tại Biên bản làm việc ngày 02/01/2024 (BL 51) bà Đoàn Thị H xác nhận yêu cầu khởi kiện: Bà H yêu cầu bà H1 mở lại lối đi nằm trong thửa 360, tờ Bản đồ số 42 có lối đi phía trong giáp với phần đất bà H2 đang khởi kiện bà H1 tranh chấp quyền sử dụng đất. Bà H không khởi kiện tranh chấp phần lối đi trên phần đất bà H2 tranh chấp với bà H1 với lý do bà H2 đã thoả thuận về việc chừa lối đi cho bà H. Sau này nếu có yêu cầu, bà H sẽ khởi kiện bằng một vụ kiện khác. Trong quá trình xem xét, thẩm định tại chỗ, đo đạc bà H không thay đổi yêu cầu. Tại phiên toà sơ thẩm và phúc thẩm nguyên đơn yêu cầu xem xét đối với phần đất lối đi tiếp giáp thửa 361. Yêu cầu này vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu nên không 5 được chấp nhận. Do bà H xác định không khởi kiện phần đất bà H2 tranh chấp với bà H1 nên cấp sơ thẩm không xem xét là phù hợp. [2.4] Về nguồn gốc phần đất tranh chấp: Tại phiên toà phúc thẩm, bà Y thừa nhận, phần đất tranh chấp không nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Đoàn Thị H. Tại cấp sơ thẩm và tại phiên toà phúc thẩm bà Y đều khẳng định: Bà H là người mua của bà Đ phần đất làm lối đi ngang 2,5m, dài 05m cặp phần phần đất của bà H1 mua của ông X và năm 1998 ông X chừa ra phần đất ngang 2,5m dài 17m là lối đi nối đuôi với phần bà H mua của bà Đ. Việc bà H mua đất của bà Đ có làm giấy tay mua bán; ông X chừa lối đi thì không có làm văn bản nhưng ông X có làm văn bản trình bày ý kiến xác định là chừa lối đi ngang 2,5m dài 17m và xác nhận chuyển nhượng cho bà H1 chỉ ngang 10m dài 17m. Văn bản này được ghi nhận năm 2025 nên không có căn cứ chấp nhận. Mặt khác, qua làm việc với ông X, ông thừa nhận có chừa lối đi ngang 2,5m dài theo đất ông để cho ông T1 người ở trên đất phía trong đi ra đường, ông không chừa đất cho ai khác và do đất ông đã cho ông T1 đi nên ông không có tranh chấp gì phần đất trên. Trên thực tế hiện nay ông T1 không còn đi trên lối đi này. Tại văn bản xác nhận của ông X cũng không xác định là phần lối đi trên cho bà H đi ra ngoài. Mặc dù bà H trình bày bà là người mua lối đi nhưng khi đăng ký quyền sử dụng đất bà H không tiến hành đăng ký đối với phần đất này. Phần đất bà H1 nhận chuyển nhượng từ ông X tại thời điểm mua ông X chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khi thỏa thuận mua bán thì cũng không đo đạc xác định diện tích cụ thể và khi bà H1 kê khai đăng ký để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì ông X không ngăn cản cũng không có thỏa thuận gì khác đối với diện tích đất trên. Bà Huỳnh Thị H1 là người kê khai đăng ký lần đầu. Do đó bà H cho rằng bà là người bỏ tiền ra mua một phần lối đi và được ông X chừa lại một phần để làm lối đi chung là không có cơ sở. Mặt khác lối đi này chỉ là lối đi riêng của gia đình bà H, không có hộ dân nào khác đi chung lối đi này nên không thể xác định đây là lối đi chung. [2.5] Như vậy, bà Đoàn Thị H không được cấp quyền sử dụng đất đối với phần đất tranh chấp. Phần đất tranh chấp cũng không phải là lối đi chung. Do đó yêu cầu đòi lại lối đi của bà H không được chấp nhận.

[3] Từ các phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy: Bản án sơ thẩm đã đánh giá đúng bản chất vụ án, áp dụng đúng pháp luật. Bà Đoàn Thị H kháng cáo nhưng không chứng minh được yêu cầu kháng cáo là có căn cứ nên Hội đồng xét xử không chấp nhận. Giữ nguyên bản án sơ thẩm như ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tham gia phiên tòa phúc thẩm.

[4] Trong quá trình giải quyết phúc thẩm, Toà án đã tiến hành xem xét thẩm định tại chỗ và đo đạc lại phần đất là lối đi, xác định: Đây là lối đi duy nhất của bà Đoàn Thị H và các con.

Tuy nhiên, bà H không yêu cầu mở lối đi qua bất động sản liền kề mà chỉ yêu cầu bà H1 trả đất là lối đi chung và không đồng ý trả giá trị quyền sử dụng đất phần đất làm lối đi nên không có cơ sở xem xét mở lối đi qua bất động sản liền kề. Trong trường hợp bà H và các con có yêu cầu mở lối đi qua bất động sản liền kề thì có quyền khởi kiện bằng một vụ án khác.

[5] Về chi phí tố tụng tại cấp phúc thẩm: Bà Đoàn Thị H phải chịu chi phí tố tụng đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ 4.459.000 đồng. Bà H đã nộp xong. 6

[6] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo của bà Đoàn Thị H không được chấp nhận nên bà Đoàn Thị H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Tuy nhiên bà H là người cao tuổi có đề nghị xin miễn án phí nên được miễn án phí phúc thẩm. theo quy định tại Điều 148 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[7] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.