Bản án 332/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: Bị đơn ông Hồ Văn N làm đơn kháng cáo trong thời hạn luật định, có nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên được Hội đồng xét xử chấp nhận và xét xử theo thủ tục phúc thẩm là đúng quy định tại Điều 285 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Hồ Tam Q đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa phúc thẩm nhưng vắng mặt. Căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử phúc thẩm tiến hành xét xử vụ án vắng mặt ông Q. Tại phiên tòa, nguyên đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu kháng cáo; các đương sự không thỏa thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án.

[2] Xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Hồ Văn N, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy: Qua tài liệu, chứng cứ thu thập được và lời trình bày các đương sự tại giai đoạn sơ thẩm và phiên tòa phúc thẩm thể hiện: Các đương sự thống nhất, cụ Hồ Văn T (chết năm 2022) và cụ Nguyễn Thị T1 (chết năm 2010) có 07 người con, gồm: Hồ Văn C, Hồ Thị L, Hồ Văn N1, Hồ Thị N2, Hồ Thị M, Hồ Thị V và Hồ Văn N. Hai cụ chết không để lại di chúc. Di sản 02 cụ để lại là phần đất diện tích 15.417m2 theo GCN QSDĐ số 03046QSDĐ/qB, do UBND huyện C cấp ngày 05/10/1995 cho cụ T đứng tên. Hiện do ông N quản lý và sử dụng. Đồng thời, các đương sự cũng thống nhất theo Sơ đồ hiện trạng khu đất do Văn phòng Đ chi nhánh C1 (nay là Văn phòng Đ chi nhánh khu vực liên xã C) lập ngày 31/7/2024, thể hiện: Hiện trạng diện tích có giảm so với GCN QSDĐ được cấp cho cụ T năm 1995 là 1.196,2m2, nguyên nhân là do làm lộ, múc kênh… ; diện tích theo đo đạc thực tế là 14.220,8m2 gồm 02 thửa, là di sản của cụ T và cụ T1 để lại không có di chúc và do ông N canh tác, quản lý từ lúc cha mẹ còn sống cho đến nay. Cụ thể: 7 - Diện tích đất thứ nhất 6.513m2 tại các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 thuộc thửa 121, tờ 76 (bản đồ chính quy) và thửa đất số 403, 404, 406, tờ bản đồ 03 (bản đồ nông nghiệp cũ) do ông N đang quản lý sử dụng; trên đất có cho ông Hồ Tam Q thuê một phần đất để cất 01 mái che tạm tại điểm A có diện tích 17m2, 01 mái che tạm tại điểm B có diện tích 15,9m2; 01 khu mộ tại điểm C có diện tích 13,9m2; ngoài ra, trên đất ông N có trồng 11 cây dừa (dưới 02 năm); 30 cây dừa (trên 10 năm), 56 cây dừa (05 -10 năm); 120 cây ổi (05-10 năm); 30 cây mít (05- 10 năm); 08 cây chanh (05-10 năm); 110 cây chuối đang có buồng; 604 cây chuối sắp có buồng; 450 cây chuối con; 30 cây khóm (05 tháng tuổi); 07 cây mai (02- 03 năm); 01 cây xoài (05-10 năm); 01 cây cóc (03 năm); 02 cây mận (08 năm). - Diện tích đất thứ hai 7.707,8m2 tại các điểm 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 thuộc thửa 62, tờ 74 (bản đồ chính quy) và thửa đất số 3089, tờ bản đồ 03 (bản đồ nông nghiệp cũ), hiện ông N đang quản lý sử dụng trồng lúa. Theo Chứng thư thẩm định giá số 361/2025/659 ngày 22/12/2025 của Công ty cổ phần T2 thì: Diện tích 7.707,8m2 có giá 1.049.095.047 đồng; diện tích 6.513m2 có giá 976.950.000 đồng; giá trị các cây trồng trên đất là 379.737.000 đồng. Như vậy, hàng thừa kế thứ nhất của cụ T và cụ T1 có 07 người con, gồm: Hồ Văn C, Hồ Thị L, Hồ Văn N1, Hồ Thị N2, Hồ Thị M, Hồ Thị V và Hồ Văn N; hai cụ chết không để lại di chúc nên di sản của cụ T và cụ T1 được chia theo pháp luật. Do ông N là người quản lý, sử dụng phần đất nên cấp sơ thẩm xác định ông N có công sức giữ gìn, tôn tạo đất để chia cho ông N thêm 01 kỷ phần thừa kế là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật và Án lệ số 05/2016/AL.

Vì vậy, di sản của cụ T và cụ T1 để lại là diện tích đất 14.220,8m2 trị giá 2.026.045.047 đồng, được chia làm 08 kỷ phần, mỗi kỷ phần thừa kế trị giá 253.255.630 đồng (2.026.045.047 đồng : 8). Nguyên đơn bà L có yêu cầu được nhận hiện vật nên cấp sơ thẩm xem xét phân chia di sản cụ T và cụ T1 bằng hiện vật cho bà L và ông N là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật, cụ thể: Ông N được nhận phần đất diện tích 6.513m2 (phần đất ông N trồng cây ăn trái), trị giá 976.950.000 đồng nên ông N có nghĩa vụ hoàn giá trị cho các đồng thừa kế khác, gồm: Ông Hồ Văn C số tiền là 217.183.110 đồng, ông Hồ Văn N1 số tiền là 253.255.630 đồng. Bà L được nhận phần đất diện tích 7.707,8m2 trị giá 1.049.095.047 đồng nên bà L có nghĩa vụ hoàn giá trị cho các thừa kế khác, gồm: Bà Hồ Thị N2, bà Hồ Thị M, bà Hồ Thị V, mỗi người số tiền là 253.255.630 đồng; hoàn lại giá trị cho ông Hồ Văn C số tiền là 36.072.527 đồng là có căn cứ và đúng quy định của pháp luật. Nay ông N kháng cáo, yêu cầu xem xét toàn bộ bản án sơ thẩm nhưng không cung cấp chứng cứ mới và tại phiên tòa xác định chỉ yêu cầu xem xét giao lại phần diện tích đất 7707,8m2 mà cấp sơ thẩm đã giao cho bà L, yêu cầu giao 8 cho ông C để ông C đứng ra hoàn lại kỷ phần cho các anh em; cũng như xem xét chia thêm cho ông một kỷ phần thừa kế nữa, ngoài một kỷ phần thừa kế đã được cấp sơ thẩm xem xét chia cho ông do có công sức giữ gìn di sản. Hội đồng xét xử xét thấy, ý kiến của ông N trình bày không được ông C đồng ý nhận diện tích đất 7707,8m2 để chịu trách nhiệm phân chia hoàn giá trị kỷ phần cho các thừa kế và người đại diện ủy quyền của bà L cũng không thống nhất; đồng thời bà L, bà M, bà V và bà N2 yêu cầu giữ nguyên bản án sơ thẩm nên không có cơ sở để xem xét chấp nhận yêu cầu kháng cáo của ông N.

Tuy nhiên, tại phần quyết định của bản án sơ thẩm tuyên buộc ông Hồ Văn N có nghĩa vụ hoàn lại giá trị di sản thừa kế cho ông Hồ Văn N1 số tiền là 253.225.600 đồng là chưa chính xác, cần phải sửa lại là 253.255.630 đồng. Ngoài ra, về chi phí tố tụng số tiền 10.000.000 đồng (do bà L tạm nộp), Tòa án sơ thẩm chia làm 07 phần là chưa chính xác. Do di sản thừa kế được chia thành 08 kỷ phần, ông N được hưởng 02 phần, nên chi phí tố tụng phải được chia thành 08, mỗi phần là 1.250.000 đồng.

Do đó, ông C, ông N1, bà N2, bà M, bà V, mỗi người hoàn trả lại cho bà L số tiền 1.250.000 đồng; ông N hoàn trả lại cho bà L số tiền 2.500.000 đồng.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận một phần kháng cáo của ông Hồ Văn N. Sửa Bản án dân sự sơ thẩm số 52/2026/DS-ST ngày 27/3/2026 của Tòa án nhân dân khu vực 11 – An Giang về số tiền ông N có nghĩa vụ hoàn cho ông N1 và chi phí tố tụng như nhận định trên; các phần nội dung khác tại quyết định của bản án sơ thẩm được giữ nguyên như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát.

[3] Về án phí phúc thẩm: Do kháng cáo của bị đơn ông Hồ Văn N được chấp nhận một phần nên ông N không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.