Bản án 1198/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: 13 [1.1] Quan hệ pháp luật tranh chấp và thẩm quyền giải quyết: Đây là vụ án dân sự về việc “Tranh chấp quyền sử dụng đất; Yêu cầu chấm dứt hành vi cản trở trái pháp luật đối với việc thực hiện các quyền của người sử dụng đất”, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 18, Thành phố Hồ Chí Minh theo quy định tại Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.2] Đơn kháng cáo của bị đơn ông T1 được thực hiện trong thời hạn luật định và đã thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí phúc thẩm nên được xem xét theo thủ tục phúc thẩm. [1.3] Tại phiên toà vắng mặt một số bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nhưng những người này không kháng cáo, đã tự thoả thuận nhận tiền hỗ trợ và đã di dời mộ ra khỏi đất tranh chấp nên việc vắng mặt những người này không ảnh hưởng đến việc xét kháng cáo của bị đơn ông T1 nên Toà án xét xử vắng mặt những người này theo Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.4] Tại cấp phúc thẩm, bị đơn ông T1 có đơn yêu cầu bà L chấm dứt hành vi trái pháp luật, yêu cầu bà L tháo dỡ, di dời hàng rào trả lại hiện trạng ban đầu đối với phần diện tích đất có các ngôi mộ của thân tộc ông T1.

Tuy nhiên, tại cấp sơ thẩm ông không có đơn yêu cầu phản tố về vấn đề này nên chưa được cấp sơ thẩm xem xét, do đó, theo quy định của pháp luật về phạm vi xét xử phúc thẩm thì Hội đồng xét xử không có căn cứ xem xét giải quyết.

[2] Về nội dung: Nguyên đơn khởi kiện bị đơn ông B, ông G, bà T, ông T1 yêu cầu Tòa án giải quyết: buộc ông B, ông G, bà T, ông T1 chấm dứt hành vi cản trở việc thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế và cấp quyền sử dụng đất đối với diện tích 3.646m², thuộc thửa 1444, tờ bản đồ số 59 tại phường M, thị xã B (nay là phường B, Thành phố Hồ Chí Minh), để bà L và những người thừa kế theo di chúc của cụ Nguyễn Văn Đ2 được khai nhận di sản, cấp quyền sử dụng đất theo quy định pháp luật; Công nhận cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cụ Đ2 và cụ S1, gồm các ông bà Nguyễn Thị Hồng P, Nguyễn Văn Ngọc H1, Nguyễn Thị T4, Nguyễn Thị Tuyết N1, Nguyễn Thị Kim L, Nguyễn Thanh S và Nguyễn Thành C được đăng ký kê khai, cấp quyền sử dụng đất đối với diện tích đất thuộc thửa 238 còn lại sau thu hồi là 1.639,1m2. Đối với diện tích đất do Nhà nước thu hồi là 589,5m2, bà L đồng ý theo chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước và đề nghị thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi đất, đền bù giá trị tài sản thu hồi cho hàng thừa kế thứ nhất của cụ Đ2 theo quy định pháp luật. Sau khi xét xử sơ thẩm, bị đơn ông Nguyễn Văn T1 kháng cáo không đồng ý bản án sơ thẩm; các đương sự khác đều không kháng cáo và đã nhận hỗ trợ của nguyên đơn để thực hiện việc di dời phần mộ của gia đình ra khỏi phần đất thuộc thửa 238.

[3] Xét kháng cáo của bị đơn ông T1: 14 [3.1] Do hiện trạng đất sau khi xét xử sơ thẩm nhiều ngôi mộ đã được di dời theo thỏa thuận của nguyên đơn với các bị đơn nên các đương sự có yêu cầu Tòa án xem xét thẩm định tại chỗ và đo đạc xác định lại diện tích. Qua xem xét thẩm định tại chỗ và đo đạc thực tế hiện trạng sử dụng thửa đất tranh chấp, theo bản vẽ do Văn phòng đăng ký đất đai Thành phố H thực hiện xác định: thửa 1444 có diện tích 3.552,8m2, trên thửa 1444 có 01 ngôi mộ của gia đình ông T1 diện tích 5,7m2; trên thửa 238 diện tích đo đạc thực tế là 1.630,5m2, có 09 ngôi mộ của gia đình ông T1 quản lý; ngoài ra, còn có mộ của ông Lê Văn N5 (cha của ông Lê Thanh C1), mộ của ông Lê Minh T8 (em ruột ông Lê Thanh C1) và 01 mộ của cháu ông C1 (chưa rõ họ tên) các ngôi mộ này ông C1 đang quản lý chăm sóc, nhưng ông C1 chưa được đưa vào tham gia tố tụng, chưa có ý kiến gì đối với các ngôi mộ này nên khi giải quyết vụ án sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi và nghĩa vụ của ông C1. Việc đo đạc chưa được đối chiếu giấy chứng nhận quyền sự dụng đất cấp cho ông Đ2 và bản đồ địa chính dùng chung. [3.2] Tại phiên tòa phúc thẩm đại diện bị đơn Thạnh nộp bổ sung bản trích lục địa bộ ngày 07/10/1967 của Tổng nha Điền Địa thể hiện ông Nguyễn Văn L1 (đại diện bị đơn xác định ông L1 là ông nội ông T1) đứng tên đối với thửa đất số 673 diện tích 2H.01A.98 tại xã M có tứ cận hướng bắc giáp đất ông Huỳnh Văn V2, phía nam giáp đất T9 – Từ, hướng đông giáp đất ông Nguyễn Văn C2, hướng tây giáp đường đất. Đây là tài liệu chứng cứ mới chưa được Tòa án cấp sơ thẩm đối chiếu, làm rõ diện tích thửa đất này để xác định có trùng với diện tích tranh chấp không? để xem xét nguồn gốc, quá trình quản lý sử dụng, kê khai đăng ký qua các thời kỳ làm căn cứ giải quyết vụ án, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong vụ án. [3.3] Từ các phân tích trên, xét thấy Tòa cấp sơ thẩm chưa đưa đầy đủ người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng, phát sinh chứng cứ mới chưa được cấp sơ thẩm xem xét nên Tòa án cấp phúc thẩm không thể khắc phục được.

Do đó, cần phải hủy bản án sơ thẩm để điều tra, thu thập đầy đủ các tài liệu chứng cứ để làm căn cứ giải quyết vụ án một cách toàn diện nên kháng cáo của bị đơn ông T1 và ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn đề nghị huỷ án là có căn cứ chấp nhập.

[4] Ý kiến của Kiểm sát viên đại diện Viện Kiểm sát nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị huỷ án sơ thẩm là phù hợp.

[5] Về án phí phúc thẩm: Bị đơn ông T1 được miễn theo quy định của pháp luật.

[6] Về chi phí tố tụng xem xét thẩm định tại chỗ và đo đạc tại cấp phúc thẩm: Nguyên đơn bà Nguyễn Thị Kim L phải chịu số tiền 4.160.000 đồng; bị đơn ông Nguyễn Văn T1 phải chịu 4.160.000 đồng.

Vì các lẽ trên; 15