Bản án 48/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, Điều 5 và khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 50, Điều 75 và Điều 105 Luật 11 Đất đai năm 2003; Điều 100 và Điều 135, Điều 170 và Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; Điều 4, Điều 13, Điều 137, Điều 141 Luật Đất đai 2024; Điều 175 và 176 Bộ luật Dân sự; Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án…
Nhận định của Tòa án
Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:
[1]. Xét kháng cáo của đương sự: [1.1]. Xét kháng cáo của nguyên đơn ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn buộc bị đơn ông Đinh Xuân T1 bà Đinh Thị X trả lại diện tích 7.329,1m2 đất đã cấp theo giấy chứng nhận số AN 141581 được UBND huyện B cấp ngày 30/11/2009 và không chấp nhận yêu cầu của bị đơn ông T1 bà X về việc tuyên hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nói trên, Hội đồng xét xử thấy: Tại phiên tòa phúc thẩm, những người sử dụng đất rừng tại xã L (nay là xã B) đang tham gia tố tụng tại Tòa án đều thừa nhận trước khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2009, toàn bộ khu vực rừng này thuộc rừng tự nhiên. Các hộ dân phát sẻ rừng lấy củi, một số hộ trồng sắn được một năm thì bỏ không trồng nữa. Năm 2010, sau khi được cấp giấy chứng nhận thì các hộ bắt đầu trồng keo tràm và sử dụng ổn định cho đến nay.
Căn cứ vào hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của các hộ thấy rằng: Ngày 16/10/2007, ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T có đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa 744, tờ bản đồ số 23, địa chỉ thửa đất tại xóm B P, L, B, Quảng Bình (cũ) với diện tích 41.259 m2. Ngày 30/11/2009, UBND huyện B cấp giấy chứng nhận quyền sử 9 dụng đất số AN 141581 cho hộ ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T tại thửa đất nói trên và với diện tích theo đơn đề nghị cấp giấy chứng nhận. Ngày 16/10/2007 ông Đinh Xuân T1 có đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa 711, tờ bản đồ số 23, địa chỉ thửa đất tại thôn P, xã L, huyện B (cũ) với diện tích 13.305 m2. Ngày 30/11/2009, UBND huyện B, tỉnh Quảng Bình (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X tại thửa đất nói trên với diện tích đúng theo diện tích ghi tại đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo ông K, ông T1 thì các ông đã khai hoang từ năm 1989, sử dụng ổn định.
Tuy nhiên, ông K, ông T1 không có các giấy tờ chứng minh thời điểm sử dụng đất. Và vùng đất nói trên trước khi cấp giấy là đất rừng tự nhiên, người dân không được phép khai hoang vì rừng tự nhiên là đối tượng được nhà nước bảo vệ. Việc các hộ dân phát sẻ lấy củi, dọn thực bì, thậm chí chặt cây để lấy đất sản xuất không được coi là khai hoang hợp pháp. Ông K, ông T1 cũng thừa nhận các ông bắt đầu trồng cây keo tràm từ năm 2010 đến nay. Theo kết quả thẩm định tại chỗ thấy rằng, ông T1, bà X đang trồng cây trên thửa đất cấp cho ông K, bà T. Và trên thửa đất cấp cho ông T1 (thửa đất 711) thì ông K, ông C và một số hộ dân khác lại trồng cây keo tràm, khai thác đã ba lứa (cứ 05 năm khai thác một lần). Việc sử dụng đất (trồng keo tràm) bắt đầu từ năm 2010. Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không chồng lấn lên nhau và theo đúng trình tự thủ tục do pháp luật quy định. Như vậy, nguyên nhân của việc xảy ra tranh chấp đất đai giữa các hộ là do các hộ dân sử dụng không đúng diện tích được cấp. Theo Điều 170 Luật đất đai, người sử dụng đất có nghĩa vụ sử dụng đất đúng mục đích và ranh giới thửa đất. Theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận thì không có biên bản giao đất thực địa dẫn đến các hộ không biết vị trí đất của mình ở đâu, các hộ cũng không yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giao đất thực địa mà tự ý trồng keo tràm theo cảm tính dựa trên vị trí trước kia đã từng phát sẻ rừng tự nhiên để cho rằng cấp giấy chứng nhận không đúng thực tế sử dụng từ đó yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không có căn cứ. Từ những nhận định trên thấy rằng, yêu cầu kháng cáo của ông K về việc chấp nhận đơn khởi kiện của ông yêu cầu ông T1, bà X trả lại phần đất ông T1 đang sử dụng tại thửa 744, tờ bản đồ số 23 xã L (cũ) là có căn cứ. Hiện tại keo tràm ông T1 trồng trên thửa 744 có đường kính từ 6 đến 8 cm, chưa khai thác được. Cần giao cho ông K, bà T sở hữu và ông K, bà T có nghĩa vụ thanh toán giá trị cây cho ông T1, bà X theo giá cây Hội đồng đã định giá giai đoạn sơ thẩm; Không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AN 141581 do UBND huyện B (cũ) cấp cho hộ ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T tại thửa số 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị) cũng như không chấp nhận yêu cầu của ông Đinh Xuân T1 về việc yêu cầu hủy giẩy chứng nhận quyền sử dụng đất số AN 141670 do UBND huyện B (cũ) cấp cho hộ ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X tại thửa 711, tờ bản đồ số
23. Theo kết quả thẩm định hiện tại ông K, ông C và các hộ dân khác đang sử dụng thửa 711, tờ bản đồ số 23 cấp cho ông T1, bà X. Các hộ sử dụng đất ông T1 có nghĩa vụ trả lại đất cho ông T1. Nếu không, ông T1, bà X có quyền khởi kiện đòi lại phần đất đã bị lấn chiếm bằng vụ án dân sự khác. 10 [1.2] Xét kháng cáo của bị đơn ông Đinh Xuân T2 và bà Trần Thị T3 đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm sửa bản án sơ thẩm theo hướng công nhận cho ông bà được quyền sử dụng diện tích 4.065 m2 tại thửa 744, tờ bản đồ số 23 và đề nghị hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AN 141581 do UBND huyện B (cũ) cấp cho hộ ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T tại thửa số 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (cũ), Hội đồng xét xử thấy: Ngày 16/10/2007, ông Đinh Xuân T2 có đơn xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa đất 710, tờ bản đồ số 23, địa chỉ thửa đất tại thôn P, xã L, diện tích 3.569 m2. Ngày 31/11/2009, UBND huyện B đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ ông T2, bà T3 tại thửa đất nói trên và diện tích đúng trong đơn xin cấp giấy chứng nhận. Theo kết quả xem xét thẩm định tại chỗ ngày 06/5/2025 thể hiện, ngoài phần keo tràm ông T2, bà T3 trồng trên thửa 710 (giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên ông T2, bà T3) thì ông T2, bà T3 còn trồng keo tràm trên thửa 744 của ông K, bà T với diện tích 4.065,4 m2. Ông T2 trình bày diện tích này là do ông K bà T cho vợ chồng ông mượn để canh tác tuy nhiên không lập thành văn bản mà chỉ trao đổi miệng, phía nguyên đơn không thừa nhận việc cho mượn mà cho rằng ông T2 bà T3 đã tự ý lấn chiếm. Do vậy, Tòa án cấp sơ thẩm xét xử buộc ông T2, bà T3 trả lại phần đất lấn chiếm trên thửa 744 là có căn cứ. Mặc dù trên thửa đất 744 ngoài ông T2, ông K, ông T1, ông P, ông Q sử dụng nhưng việc sử dụng trồng keo tràm là sau khi cấp giấy (năm 2010), trình tự thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đảm bảo quy định của pháp luật.
Do đó, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của ông T2 về việc công nhận phần đất ông bà đã sử dụng trên thửa 744 và không chấp nhận yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông K, bà T tại thửa 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị)
Từ những phân tích, đánh giá nêu trên, Hội đồng xét xử thấy cần chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Đinh Xuân K, bà Phạm Thị T, sửa án sơ thẩm, buộc ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X trả lại diện tích 7.329,1m2 mà ông bà đang sử dụng tại thửa 744 cho ông K, bà T; không chấp nhận yêu cầu của ông T1 về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thửa 744 và tại thửa 711, tờ bản đồ số 23 xã L (nay là xã B); Không chấp nhận kháng cáo của bị đơn ông Đinh Xuân T2, bà Trần Thị T .
[2]. Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ tại giai đoạn phúc thẩm: Chi phí 5.200.000 đồng. Ông K tự nguyện chịu. Ông K nộp tạm ứng 10.000.000 đồng. Trả tại phiên tòa cho ông K 4.800.000 đồng.
[3]. Về án phí: Do kháng cáo không được chấp nhận nên bị đơn ông Đinh Xuân T2 bà Trần Thị T3 phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo quy định.
Tuy nhiên, ông T2 là người cao tuổi nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm.
[4]. Các quyết định khác của bản án không có kháng cáo, không bị kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.
Quyết định
1. Căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật tố tụng dân sự, Điều 5 và khoản 2 Điều 227 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015; Điều 50, Điều 75 và Điều 105 Luật 11 Đất đai năm 2003; Điều 100 và Điều 135, Điều 170 và Điều 203 Luật Đất đai năm 2013; Điều 4, Điều 13, Điều 137, Điều 141 Luật Đất đai 2024; Điều 175 và 176 Bộ luật Dân sự; Điều 26 của Nghị quyết số: 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí Tòa án: Không chấp nhận kháng cáo của ông Đinh Xuân T2, bà Trần Thị T3; chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn ông Đinh Xuân K, bà Phạm Thị T, sửa bản án sơ thẩm số 14/2026/DS-ST ngày 05 tháng 3 năm 2026 của Toà án nhân dân khu vực 1 – Quảng Trị, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, xử: + Buộc ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X trả lại phần diện tích 7.329,1m2 thuộc thửa đất số 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị) tại các điểm: 1,2,4,5,8,9,10,11 theo sơ đồ kèm theo bản án cho ông Đinh Xuân K, bà Phạm Thị T. Giao cho ông Đinh Xuân K, và bà Phạm Thị T được sở hữu số cây trên diện tích đất tại thửa 744 tại các điểm: 1,2,4,5,8,9,10,11 theo sơ đồ và buộc ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T có nghĩa vụ thanh toán giá trị tiền cây trên đất cho ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X số tiền: 55.331.040 đồng (năm mươi lăm triệu ba trăm ba mươi mốt nghìn không trăm bốn mươi đồng). + Buộc ông Đinh Xuân T2 và bà Trần Thị T3 trả lại cho ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T diện tích 4.065,4 m2 thuộc thửa đất số 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là B, tỉnh Quảng Trị) tại các điểm 16-17- 18-19-20-23-30-31-16 theo sơ đồ thẩm định đối chiếu hiện trạng ngày 10/6/2025. Giao lại toàn bộ số cây trồng lấn chiếm trên diện tích 4.065,4 m2 tại thửa đất số 744, tờ bản đồ số 23 xã L, huyện B, tỉnh Quảng Bình (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị) tại các điểm 16-17-18-19-20-23-30-31-16 theo sơ đồ thẩm định đối chiếu hiện trạng ngày 10/6/2025 cho ông K và bà T sở hữu. Ông K và bà T có trách nhiệm trả cho ông T2 và bà T3 số tiền 23.012.196 đồng (hai mươi ba triệu không trăm mười hai nghìn một trăm chín mươi sáu đồng). Không chấp nhận yêu cầu của ông Đinh Xuân T1, bà Đinh Thị X về việc hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AN 141581 được UBND huyện B cấp ngày 30/11/2009 cho ông Đinh Xuân K và bà Phạm Thị T tại thửa đất số 744, tờ bản đồ 23 địa chỉ thửa đất tại xã L, huyện B (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị) và yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AN 141670 được UBND huyện B cấp ngày 30/11/2009 cho hộ ông Đinh Xuân T1 và bà Đinh Thị X tại thửa đất số 711, tờ bản đồ 23 địa chỉ thửa đất tại xã L, huyện B (nay là xã B, tỉnh Quảng Trị. Kể từ ngày có đơn yêu cầu thi hành án của người được thi hành cho đến khi thi hành xong các khoản tiền, hàng tháng, bên phải thi hành án phải thanh toán khoản tiền lãi chậm trả trên số tiền chưa thi hành theo lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 Bộ luật dân sự năm 2015. Trường hợp bản án được thi hành theo quy định tại Điều 2 Luật t