Bản án 50/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận của các đương sự và ý kiến của Kiểm sát viên tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định: 4

[1] Về quyền kháng cáo và thời hạn kháng cáo: Căn cứ Điều 271, Điều 273 Bộ Luật tố tụng dân sự; nguyên đơn đồng thời là người đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn bà Đinh Thị K có quyền kháng cáo và việc kháng cáo được thực hiện trong thời hạn quy định nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận để xem xét giải quyết vụ án theo thủ tục phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, bà Đinh Thị K là nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện và rút toàn bộ đơn kháng cáo; phía đại diện theo ủy quyền của bị đơn không chấp nhận việc rút đơn khởi kiện của nguyên đơn; do đó nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn giữ nguyên kháng cáo đề nghị Hội đồng xét xử xem xét giải quyết. Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 299 Bộ luật tố tụng dân sự; Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận việc rút đơn khởi kiện của nguyên đơn và tiến hành xét xử phúc thẩm theo quy định của pháp luật.

[2] Xét kháng cáo của bà Đinh Thị K là nguyên đơn và đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Đinh Duy C; Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng: [2.1]. Xem xét về nguồn gốc thửa đất đang tranh chấp: Quá trình giải quyết vụ án và tại phiên tòa, cả nguyên đơn ông Đinh Duy C, Đinh Thị K và bị đơn ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 đều cho rằng nguồn gốc đất tranh chấp do bố mẹ để lại, cụ thể: Theo ông C, bà K thì thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3 (nay là thửa 49, tờ bản đồ 38) tại thôn S, xã S (nay là xã S), diện tích 1.985,5m2 là do bố mẹ bà K, ông C (là ông Đinh Duy S, bà Đinh Thị M) khai hoang vào năm 1954. Năm 1969, ông S chết, năm 1985 bà M chết nên thửa đất trên được để lại cho ông Đinh Duy C tiếp tục sử dụng từ năm 1985 cho đến năm 1995. Năm 1996 ông Đinh Duy C phải đi làm ăn kinh tế mới tại tỉnh Bình Phước (đến năm 1998 tách hộ khẩu và năm 2004 chuyển vợ Nguyễn Thị X cùng các con vào tỉnh Bình Phước) và không sử dụng, canh tác diện tích đất trên từ năm 2004 cho đến nay. Còn phía bị đơn ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 cho rằng thửa đất số 49, tờ bản đồ số 03 (nay là thửa 49, tờ bản đồ 38) tại thôn S, xã S, huyện L, tỉnh Quảng Bình (nay là thôn S, xã S, tỉnh Quảng Trị) là do cha mẹ ông V, bà T1 là ông Lê Đăng T2 và bà Lê Thị D1 khai hoang từ lâu (không nhớ rõ thời gian) và để lại cho ông V, bà T1 sử dụng ổn định, liên tục từ năm 1996 cho đến nay; năm 2006, ông V bà T1 đã kê khai, đăng ký quyền sử dụng đất và đã được Sở Tài nguyên và Môi trường phê duyệt, quy chủ tại sổ Mục kê và bản đồ địa chính năm 2006, năm 2017, đối với thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3, diện tích là 2.781m2 mang tên ông Lê Đăng V và bà Hoàng Thị T1.

Tuy nhiên, cả nguyên đơn ông Đinh Duy C, bà Đinh Thị K và bị đơn ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 đều không đưa ra chứng cứ chứng minh nguồn gốc đất đang tranh chấp là của bố mẹ để lại. Tại giai đoạn xét xử sơ thẩm, UBND xã S, tỉnh Quảng Trị có ý kiến tại Công văn số 211/UBND-KT ngày 28/01/2026 và đã xác nhận thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3 (nay là tờ bản đồ số 38), chủ sử dụng đất là ông Lê Đăng V và bà Hoàng Thị T1, có nguồn gốc bố, mẹ để lại; theo hồ sơ địa chính năm 2006 và năm 2017 (tại sổ mục kê) thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3, có mục đích sử dụng là đất rừng sản xuất, quy chủ sử dụng là ông L 5 Đăng V và bà Hoàng Thị T1. Thửa đất được quy hoạch giai đoạn 2010 - 2020 là đất rừng sản xuất, giai đoạn 2020 - 2030 là đất ở tại nông thôn. Hiện nay, theo bản đồ địa chính năm 2006 và được chỉnh lý năm 2017, thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3 không có sự thay đổi về số thửa cũng như diện tích. Hiện nay không có hồ sơ lưu trữ nên UBND xã không có sổ mục kê, sổ kiến điền và các hồ sơ, giấy tờ lập trước ngày 18/12/1980. Tại Công văn số 187/CV-CNVPĐK ngày 17/3/2026 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai khu vực VIII xác nhận “Việc quy chủ được thực hiện theo hồ sơ đo đạc qua các thời kỳ và được Sở T5 (nay là Sở N ) phê duyệt là theo quy định của pháp luật đất đai và các văn bản hướng dẫn qua các thời kỳ“. Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm, Tòa án tỉnh Quảng Trị đã có Công văn số 177/CV- TA ngày 16/6/2026 về việc yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh N phối hợp cung cấp thông tin liên quan đến thửa đất tranh chấp giữa ông Đinh Duy C, bà Đinh Thị K với ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1. Tại Công văn số 5727/SNNMT-ĐĐBĐVT Sở Nông nghiệp và Môi Trường tỉnh N trả lời với nội dung: Thửa đất số 49, tờ bản đồ 03 đã được đo vẽ theo đúng quy định, phản ánh đúng hiện trạng tại thời điểm đo đạc và được thể hiện trên phiếu xác nhận kết quả đo đạc hiện trạng thửa đất (phụ lục 12 Thông tư 25/2014/TTBTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ trưởng Bộ T6 quy định về bản đồ địa chính) có đầy đủ xác nhận của thành phần có liên quan gồm đơn vị thực hiện, người sử dụng đất, người dẫn đạc, cán bộ đo đạc, cán bộ địa chính xã quy định tại điểm 1.1 và điểm 1.2 khoản 1 Điều 11 Thông tư 25/2014/TTBTNMT ngày 19/5/2014 của Bộ trưởng Bộ T6. Như vậy, việc ông Đinh Duy C và bà Đinh Thị K cho rằng nguồn gốc đất tranh chấp đối với thửa đất số 49, tờ bản đồ số 03 (nay là thửa 49, tờ bản đồ 38) tại thôn S, xã S, huyện L, tỉnh Quảng Bình (nay là thôn S, xã S, tỉnh Quảng Trị) là của bố mẹ ông C, bà K là không có căn cứ. [2.2]. Xem xét về quá trình sử dụng đất: Thửa đất số 49, tờ bản đồ số 3 (nay là tờ bản đồ số 38), diện tích 2.781m2 (qua xem xét, thẩm định xác định có 1.943,5 m2 diện tích tranh chấp và 837,6 m2 nằm ngoài diện tích đất tranh chấp), hiện trạng phần diện tích 1.943,5 m2 đang được ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 sử dụng bằng việc trồng cây Keo, T3. Kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ thể hiện trên đất tranh chấp có cây Keo, T3 và cây Bạch đàn đều là của bị đơn, không có bất kỳ tài sản nào của bà K, ông C. Bà K, ông C cho rằng được bố mẹ để lại và ông Đinh Duy C tiếp tục sử dụng từ năm 1985 cho đến năm 1995 và từ năm 1996 thì ông C đi làm ăn kinh tế mới tại tỉnh Bình Phước (đến năm 1998 tách hộ khẩu và năm 2004 chuyển vợ Nguyễn Thị X cùng các con vào tỉnh Bình Phước) và diện tích đất trên không sử dụng, canh tác gì từ năm 2004 cho đến nay.

Tuy nhiên, ông C, bà K không có tài liệu chứng minh quá trình sử dụng đất mà thực tế hiện tại vợ chồng ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 đang sử dụng đất trồng cây Keo, T3, Bạch đàn và ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy chủ quyền sử dụng đất đối với thửa đất đang tranh chấp thửa đất số 49, tờ bản đồ số 03 (nay là thửa 49, tờ bản đồ 38) tại thôn S, xã S, huyện L, tỉnh 6 Quảng Bình (nay là thôn S, xã S, tỉnh Quảng Trị) vào năm 2006 và năm 2017 mang tên ông Lê Đăng V và bà Hoàng Thị T1.

[3] Quá trình giải quyết giai đoạn phúc thẩm và tại phiên tòa phúc thẩm; nguyên đơn và đại diện theo uỷ quyền của nguyên đơn cho rằng, Toà án cấp sơ thẩm không đưa bà Nguyễn Thị X là vợ của ông Đinh Duy C vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng, Hội đồng xét xử thấy rằng: Ông Đinh Duy C, bà Đinh Thị K khởi kiện yêu cầu Tòa án buộc Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 trả lại đất mà ông V, bà T1 đang sử dụng có nguồn gốc do bố mẹ ông C, bà K để lại. Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn cũng không chứng minh được nguồn gốc thửa đất tranh chấp do bố mẹ để lại, cũng không chứng minh được quá trình ông Đinh Duy C và bà Nguyễn Thị X (vợ ông C) là người trực tiếp sử dụng và tôn tạo tài sản trên thửa đất tranh chấp nên bà Nguyễn Thị X (vợ ông C) không có quyền và nghĩa vụ gì trong vụ án.

Do đó, cấp sơ thẩm không đưa bà Nguyễn Thị X (vợ ông C) vào tham gia tố tụng trong vụ án với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là có căn cứ. Từ phân tích trên, thấy rằng, ông Đinh Duy C và bà Đinh Thị K khởi kiện yêu cầu bị đơn ông Lê Đăng V, bà Hoàng Thị T1 trả lại diện tích đất do bố mẹ ông C, bà K để lại mà hiện nay ông Lê Đăng V và bà Hoàng Thị T1 đang lấn chiếm nhưng không cung cấp tài liệu, chứng cứ chứng minh nguồn gốc đất và quá trình sử dụng đất, do đó Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông C, bà K là có căn cứ. Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy rằng, không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn mà cần chấp nhận quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Trị, giữ nguyên bản án sơ thẩm của Toà án nhân dân khu vực 4 - tỉnh Quảng Trị.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do ông Đinh Duy C và bà Đinh Thị K thuộc trường hợp người cao tuổi và có đơn đề nghị miễn nộp án phí nên được miễn án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.