Bản án 630/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của kiểm sát viên, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: [1.1]. Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn ông Nguyễn Văn V; bị đơn ông Nguyễn Tuyết C; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Kim K1, bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Minh L, bà Nguyễn Thị T1, bà Nguyễn Thị Hồng C1 có có đơn kháng cáo đúng theo quy định tại các điều 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên được xem là hợp lệ và được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm. Cấp sơ thẩm xác định quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết là đúng theo các quy định tại khoản 9 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự. [1.2]. Tại phiên tòa phúc thẩm, đương sự vắng mặt đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai. Do vậy, căn cứ vào khoản 3 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiếp tục xét xử vụ án. [1.3]. Tại phiên tòa phúc thẩm; Đại diện ủy quyền của nguyên đơn và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Nguyễn Thị Đ2, Nguyễn Thị T1 và Nguyễn Thị Hồng C1, đại diện ủy quyền của ông Nguyễn Minh L rút lại một phần yêu cầu kháng cáo cụ thể: Không yêu cầu ông Nguyễn Tuyết C di dời mồ mả của cụ Nguyễn Phú L1 và ông N1 của ông C trên phần đất; không yêu cầu ông Lê Hoàng M phải trả lại phần đất có chiều ngang trước là 2,08m và chiều ngang sau là 1,72m 11 đã lấn chiếm theo kết quả đo đạc thực tế; không yêu cầu ông M phải di dời, tháo dỡ các tài sản, công trình, mồ mả, cây trồng nếu nằm trên phần đất tranh chấp, vì vậy căn cứ khoản 3 Điều 289 đình chỉ xét xử phúc thẩm đối các yêu cầu kháng cáo mà người kháng cáo đã rút.

[2]. Về nội dung: [2.1]. Xét kháng cáo của nguyên đơn Nguyễn Văn V và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Nguyễn Thị Đ2, Nguyễn Thị T1, Nguyễn Minh L và Nguyễn Thị Hồng C1 về việc yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa cụ Nguyễn Phú L1 với ông Võ Quốc N là vô hiệu. [2.1.2]. Các đương sự cùng thống nhất diện tích phần đất đang tranh chấp với ông N theo bản đồ địa chính số 56/CHK ngày 19/3/2025 của Công ty cổ phần Đ5, phần đất có diện tích tại vị trí I diện tích 512,4m2 và vị trí II có diện tích 637,4m2 tại một phần thửa 509 và một phần thửa 510. Phần đất trên ông N đã được nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 14/01/2002. [2.1.3]. Theo hồ sơ thể hiện, ngày 18/11/2001 cụ Nguyễn Phú L1 ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với ông Võ Quốc N diện tích chuyển nhượng 1.098m2 đất T và LNK tại thửa 510,509 (bút lục: 21), các thành viên trong gia đình là Nguyễn Tuyết C, Nguyễn Thị T1, Nguyễn Văn V, Nguyễn Kim K1 ký tên, trưởng ấp Nguyễn Văn Q xác nhận, hợp đồng được chứng thực tại Ủy ban nhân dân thị trấn C, huyện P. Ngày 14/01/2002 thì ông Võ Quốc N được UBND huyện P cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00421 tại thửa 510 diện tích 1098m2 (trong đó có 200m2 đất và 898m2 đất LNK), bút lục 31. [2.1.4]. Nguyên đơn cho rằng việc chuyển nhượng đất giữa cụ L1 với ông N là nguyên đơn không biết và không có ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng, do khi đó nguyên đơn không còn sinh sống ở địa phương. Đồng thời, phần đất của cụ L1 cấp cho hộ nên khi thực hiện chuyển nhượng phải có các thành viên trong hộ ký tên.

Xét thấy, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của hộ cụ Nguyễn Phú L1 được cấp năm 2001 có 4 thửa đất gồm các thửa 524, 522, 509 và 510. Nguyên đơn và bị đơn Nguyễn Tuyết C đều thống nhất rằng lúc còn sống cụ L1 đã cho ông V phần đất tại thửa 522 và ông C tại thửa 524 vào năm 1998. Lời trình bày này phù hợp với ý kiến của ông Nguyễn Văn Đ4 và ông Lê Hoàng M về việc thỏa thuận phân chia các phần đất. [2.1.5]. Quá trình giải quyết và tại phiên tòa nguyên đơn xác định phần đất tại thửa 522 thì vào năm 1998 đã bán cho bà Nguyễn Thị H2 để trừ nợ khi đó chỉ làm giấy tay, ngoài ra nguyên đơn không ký vào bất kỳ giấy tờ chuyển nhượng nào khác, sau này nguyên đơn mới biết bà H2 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và bà H2 đã tiếp tục chuyển nhượng cho ông Lê Hoàng M. Sau khi 12 xem xét hồ sơ trích lục về trình tự thủ tục cấp giấy, thì phần đất tại thửa 522 vào năm 2001 thì giữa cụ L1 và bà H2 có ký hợp đồng chuyển nhượng để sang tên cho bà H2, do phần đất lúc nguyên đơn chuyển nhượng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hiện do cụ L1 đứng tên nên nguyên đơn và bà H2 chỉ ký giấy tay, nguyên đơn không có ý kiến cũng không có yêu cầu gì đối với phần đất này. Như vậy, mặc dù nguyên đơn xác định việc chuyển nhượng giữa cụ L1 và bà H2 thì nguyên đơn không có ký tên nhưng nguyên đơn vẫn đồng ý với chữ ký trong hợp đồng và không có ý kiến phản đối. Tương tự đối với phần đất của ông N cũng thực hiện chuyển nhượng vào năm 2001, nguyên đơn cũng xác định cũng không biết việc chuyển nhượng, không có ký tên vào hợp đồng chuyển nhượng.

Tuy nhiên, ông N đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 14/01/2002 và sử dụng ổn định cho đến nay hơn 20 năm. Khi nhận chuyển nhượng, ông N không biết được tranh chấp giữa các thành viên trong gia đình, ông N nhận chuyển nhượng hợp pháp, ngay tình và đúng quy định của pháp luật tại thời điểm chuyển nhượng, có xác nhận của chính quyền địa phương tại thời điểm chuyển nhượng. Mặt khác, mặc dù nguyên đơn còn trong hộ khẩu gia đình nhưng nguyên đơn cũng xác định đã không còn sinh sống tại địa phương từ năm 1998 và phần đất của cụ L1 bắt đầu canh tác từ năm 1973, khi đó nguyên đơn còn rất nhỏ chưa nằm trong độ tuổi lao động, cụ L1 tiếp tục canh tác phần đất đến năm 1992 thì cụ L1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng ruộng đất tạm thời, đến năm 2001 thì cụ L1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ngoài ra, nguyên đơn cho rằng sau này có biết việc chuyển nhượng giữa cụ L1 và ông N nhưng nguyên đơn chưa có ý phản đối hay khiếu nại, khởi kiện tranh chấp ở địa phương. Do vậy, việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa cụ L1 với ông N là ngay tình, hợp pháp, tòa án sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về việc yêu cầu tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa cụ L1 và ông N bị vô hiệu là có căn cứ. [2.2]. Đối với yêu cầu kháng cáo của các đương sự về việc chia di sản thừa kế: [2.2.1]. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn xác định do trước đây ông V và ông C có thỏa thuận chia di sản thừa kế của cụ L1 bằng tờ nhượng đất 14/10/1998; Nguyên đơn căn cứ vào tờ cam kết nhượng đất ngày 14/10/1998 để yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông C, công nhận toàn bộ phần đất có chiều ngang trước là 17,67m và chiều ngang sau khoảng 37,3m.

Tuy nhiên, thời điểm lập tờ cam kết này thì cụ Nguyễn Phú L1 vẫn còn sống và vẫn còn minh mẫn nhưng cụ L1 không có ký tên vào tờ cam kết, không xác nhận việc thỏa thuận phân chia các phần đất. Đồng thời, tờ cam kết cũng không xác định vị 13 trí thửa đất, diện tích, loại đất, địa chỉ thửa đất và phần đất thuộc quyền sở hữu của ai. Nay, ông Cao Thanh B đại diện ủy quyền của nguyên đơn Nguyễn Văn V, đồng thời là đại diện ủy quyền của người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan bà T1, bà Đ2, bà C1 cùng thống nhất đề nghị yêu cầu chia di sản thừa kế căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của cụ L1 để lại tại 2 thửa 510 và 509, đề nghị xem xét về nguồn gốc đất của cụ A1 và cụ B1 để chia thành 8 kỷ phần thừa kế; Đại diện ủy quyền của bị đơn cho rằng do nguyên đơn không xác định rõ là chia di sản thừa kế của ai, hay yêu cầu đòi đất theo tờ nhượng đất 14/10/1998, tuy nhiên do vụ án kéo dài nên cũng thống nhất xác định phần đất theo đo đạc tại vị trí III, VI, VII, VIII là di sản của cụ L1 để lại và đồng ý chia phần đất thừa kế tại vị trí III; đối với phần VI, VII và VIII là phần mộ và lối đi vào mộ nên không yêu cầu chia, yêu cầu được nhận hiện vật, đồng ý hoàn trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông V, chia cho 3 người thừa kế là ông V, ông C và bà K1.

Xét thấy, căn cứ vào sự thống nhất của các đương sự về việc xác định di sản thừa kế. Hội đồng xét xử xác định như sau: Xét nguồn gốc phần đất tranh chấp, nguyên đơn cho rằng nguồn gốc phần đất là của cụ Nguyễn Văn A1 và cụ Nguyễn Thị B1 (cha, mẹ ruột ông V) khai phá, còn bị đơn cho rằng nguồn gốc phần đất là của nhà nước cấp cho cụ Nguyễn Phú L1 (cha ruột của ông C). Hội đồng xét xử xét thấy, cụ A1 và cụ B1 sinh sống đến năm 1973 thì cụ A1 mất, cùng năm thì cụ B1 chung sống với cụ Nguyễn Phú L1, trong thời điểm này thì đất nước đang thực hiện công cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, sau khi giải phóng miền N năm 1975, thống nhất đất nước. Nhà nước mới thực hiện chính sách phân chia lại đất đai trong nhân dân, những hộ dân có đất nhiều chia cho những hộ dân không có đất. Như vậy phần đất của cụ A1 và cụ B1 khai phá trước năm 1973 và sau đó cụ A1 mất thì cụ L1 sinh sống với cụ B1 và tiếp tục canh tác phần đất này, đến sau năm 1975 thì phần đất đã được nhà nước phân chia lại. Đến năm 1989 thì cụ B1 mất và cụ Nguyễn Phú L1 thời điểm đó đứng tên chủ hộ nên được đăng ký và đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng ruộng đất tạm thời năm 1992, đến năm 2001 thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ cụ Nguyễn Phú L1 tại các thửa đất số 522, 524, 509, 510. Mặc dù theo lời trình bày của nguyên đơn thì cụ A1 và cụ B1 có công khai phá nhưng thực tế chưa được nhà nước công nhận quyền sở hữu, nguyên đơn không cung cấp được giấy tờ nào chứng minh nguồn gốc phần đất tranh chấp là thuộc quyền sở hữu, sử dụng của cụ A1 và cụ B1. Trong khi đó, cụ Nguyễn Phú L1 đã sử dụng phần đất từ năm 1973, đã được nhà nước công nhận và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1992. Mặt khác, căn cứ vào công văn số 1180/CAH-CSHC ngà 23/10/2023 của Ccụ An huyện P (bút lục: 318) thì nhân 14 khẩu trong hộ cụ Nguyễn Phú L1 lập ngày 01/01/1995 gồm có chủ hộ Nguyễn Phú L1; con Nguyễn Văn V (tách hộ khẩu năm 2014), con Nguyễn Kim K1 (chuyển khẩu năm 2006), con Nguyễn Tuyết C (chuyển khẩu 2012); dâu Nguyễn Thị Mỹ PHương và cháu Nguyễn Hoàng O (tách hộ 2014). Cho nên xác định các thửa đất số 509, 510 là di sản của cụ L1 để lại. [2.2.2]. Sau khi trừ phần đất mà cụ L1 đã chuyển nhượng cho ông N thì phần đất còn lại là phần đất tại vị trí III diện tích 546,2m2 (một phần thửa 510 diện tích 466,2m2 đất CLN và một phần thửa 509 diện tích 80m2 loại đất ODT. Theo kết quả định giá thì phần đất còn lại để thực hiện phân chia tại vị trí số III, thửa 509 có diện tích là 80m2, loại đất ODT, có giá là 2.610.000 đồng/m2, có tổng giá trị là 208.800.000 đồng và phần đất tại vị trí số III, thửa số 510, có diện tích là 466,2m2, có giá là 235.000 đồng/m2, có giá trị là 109.557.000 đồng. Tổng giá trị di sản là 318.357.000 đồng [2.2.3]. Xét về hàng thừa kế: Lúc sinh thời cụ Nguyễn Văn A1 và cụ Nguyễn Thị B1 có các người con gồm: Nguyễn Thị Đ2, Nguyễn Minh L, Nguyễn Thị T1, Nguyễn Thị Hồng C1, Nguyễn Văn C2 và Nguyễn Văn V. Đến năm 1973 thì cụ Nguyễn Văn A1 mất, cụ B1 tiếp tục tái hôn với cụ Nguyễn Phú L1 và có 02 người con là Nguyễn Kim K1 và Nguyễn Tuyết C. Đến năm 1989 thì cụ B1 mất. Ông V là con riêng của cụ B1 cũng sống chung với bố dượng là cụ Nguyễn Phú L1 từ năm 1973, khi đó đã phát sinh quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng như cha con và đến năm 1991 thì cụ L1 đứng ra cưới vợ là Nguyễn Thị Mỹ P cho ông V và tiếp tục sống chung trong gia đình đến năm 1998 thì ông V không còn sống chung và rời khỏi địa phương đi nơi khác. Đến năm 2002 thì cụ Nguyễn Phú L1 mất. Theo quy định của Điều 654 Bộ luật dân sự năm 2015 thì “Con riêng và bố dượng, mẹ kế nếu có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng nhau như cha con, mẹ con thì được thừa kế di sản của nhau và còn được thừa kế di sản theo quy định tại Điều 652 và Điều 653 của Bộ luật này.” Như vậy, ông V có quyền được hưởng thừa kế của cụ L1 tương tự như với ông C và bà K1. Đối với các con chung của cụ A1 và cụ B1 là Nguyễn Thị Đ2, Nguyễn Minh L, Nguyễn Thị T1, Nguyễn Thị Hồng C1, Nguyễn Văn C2 là con chung của cụ B1 với cụ L1 quá trình giải quyết vụ án không có yêu cầu chia thừa kế tại cấp sơ thẩm nên tòa án cấp sơ thẩm không xem xét, sau khi xét xử sơ thẩm thì bà T1, bà C1, ông L và bà Đ2 đều yêu cầu chia thừa kế và xin nhường kỷ phần thừa kế cho ông V; Tuy nhiên các ông bà không chứng minh được có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng đối với người để lại di sản (cụ L1) nên bà T1, bà C1, ông L và bà Đ2, ông C2 không phải là hàng thừa kế theo quy định pháp luật của cụ L1 nên không được nhận di sản thừa kế do cụ L1 để lại. 15 Như vậy, hàng thừa kế của cụ L1 gồm có 03 người là ông V, ông C và bà K1; Do bà K1 nhường kỷ phần được nhận cho ông C nên ông C được nhận thêm 01 kỷ phần của bà K1; Mặt khác, ông C cũng có công chăm sóc cụ L1 cho đến khi cụ L1 qua đời, gìn giữ di sản nên theo án lệ 05/2016 của Hội đồng thẩm phán tòa án nhân dân tối cao thì ông C được nhận thêm 01 kỷ phần thừa kế. Tổng cộng, ông C được nhận 03 kỷ phần và ông V được nhận 01 kỷ phần.

[3].

Xét thấy, phần đất trên phía ông Nguyễn Tuyết C đã được nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; ông C là trực tiếp ở trên phần đất này từ nhỏ, quản lý tài sản, trên đất cũng có mộ của cụ L1 (cha ruột) và các thành viên khác trong gia đình. Ngoài ra, trước đây thì phía ông V khởi kiện có yêu cầu di dời các ngôi mộ trên, trong đó có ngôi mộ của cụ L1 (người để lại di sản), vì vậy để tránh phát sinh các tranh chấp sau này, ổn định việc sử dụng đất và công trình trên đất, nên cần thiết chấp nhận kháng cáo của bị đơn Nguyễn Tuyết C3 và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Nguyễn Kim K1, công nhận cho ông Nguyễn Tuyết C được tiếp tục quản lý phần đất trên và ông C có nghĩa giao trả giá trị kỷ phần thừa kế cho ông V là phù hợp. Như vậy giá trị di sản cụ L1 để lại 318.357.000 đồng/04 kỷ phần; ông C có nghĩa vụ giao lại cho ông V 79.589.250 đồng.

[4]. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn ông Nguyễn Văn V; Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Nguyễn Thị Đ2, ông Nguyễn Minh L, bà Nguyễn Thị T1, bà Nguyễn Thị Hồng C1 kháng cáo nhưng không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh gì mới nên kháng cáo không được Hội đồng xét xử chấp nhận; Chấp nhận kháng cáo của bị đơn Nguyễn Tuyết C3 và người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan Nguyễn Kim K1; Chấp nhận đề nghị của Đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa.

[5]. Về án phí dân sự phúc thẩm: Người kháng cáo phải chịu theo quy định.