Bản án 1231/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Đỗ Thị K, ông Đỗ Văn P1, ông Phan Thanh H1, ông Nguyễn Trọng T, bà Nguyễn Kim X, bà Huỳnh Ngọc P2, bà Nguyễn Thị Đ1, ông Nguyễn Văn P3, bà Nguyễn Thị Kiều O, ông Đỗ Thành T1, ông Đỗ Văn P4, bà Huỳnh Thị K1, bà Nguyễn Thị T2, ông Huỳnh Văn P6, ông Huỳnh Tấn H3, bà Huỳnh N, ông Trần Huy C1, ông Đỗ Văn M1, ông Đỗ Hoàng M2, bà Nguyễn Thị T3, ông Phan Hoàng P7, ông Đỗ Văn K2, bà Huỳnh Thị Kim L1, ông Đỗ Huỳnh S, bà Đỗ Thị Xuân H4, ông Đỗ Khánh P8, ông Đỗ Khánh H5, ông Huỳnh Công T4, bà Nguyễn Thị T5, ông Nguyễn Đăng H6 được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt không có lý do; ông Nguyễn M, ông Đỗ Phi H2, ông Đỗ Phi C, người đại diện hợp pháp của Ủy ban nhân dân phường T, bà Lê Thị Bích L2 có đơn yêu cầu giải quyết vắng mặt. Căn cứ Điều 290 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự.

[2] Nguyên đơn bà Phan Linh P tranh chấp với ông Đỗ Phi L đối với phần đất có diện tích 93,2m² tại cạnh hướng Tây của thửa đất số

22. Bà P cho rằng đây là lối đi chung ra đường công cộng ĐX13, hình thành từ năm 1975 nên yêu cầu ông L phải tháo dỡ tài sản, trả lại lối đi chung này. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 17 – Thành phố Hồ Chí Minh kháng nghị và bị đơn ông Đỗ Phi L kháng cáo vì cho rằng phần đất tranh chấp thuộc thửa đất số 22 của hộ bà Nguyễn Thị N1 (mẹ ông L chết, để lại đất cho ông L đang quản lý), không phải là lối đi chung và nguyên đơn bà P đã có lối đi khác ra đường công cộng ĐX12. 8 Xét về nguồn gốc đất: Theo hồ sơ cung cấp thông tin quyền sử dụng đất thì hộ ông Huỳnh Văn P6 (chồng bà P) được Ủy ban nhân dân huyện T cấp Giấy CNQSDĐ ngày 21/11/2000 đối với thửa 477, diện tích 406m² (tứ cận thửa đất 477 không thể hiện tiếp giáp đường). Nguồn gốc đất bà P xác định do nhận chuyển nhượng trước năm 1990. Ngày 26/3/2002, vợ chồng bà P chuyển nhượng diện tích 128m2 thuộc thửa đất 477 cho bà Nguyễn Thị D hình thành thửa đất số 558. Bà D chuyển nhượng thửa đất này cho ông Nguyễn Văn H7. Sau đó, ông H7 chuyển nhượng phần đất này lại cho bà Lê Thị Bích L2, hiện bà L2 đang đứng tên Giấy CNQSDĐ số CS06930 ngày 06/12/2017, thửa đất số 558, tờ bản đồ số 19 (tại cạnh hướng Đông của thửa đất số 558 thể hiện tiếp giáp thửa đất số 455 của ông Đỗ Văn K2, không phải tiếp giáp đường đi hiện nay đang tranh chấp). Còn hộ bà Nguyễn Thị N1 được Ủy ban nhân dân huyện T cấp Giấy CNQSDĐ số 00675 QSDD/TU ngày 26/01/1999 đối với thửa đất số 22, diện tích 848m². Nguồn gốc đất do ông Đỗ Phi R (cha ông L) nhận chuyển nhượng từ ông Phạm Văn L3 (chồng bà Nguyễn Thị T2) vào năm 1994. Tứ cận thửa đất tại thời điểm cấp Giấy CNQSDĐ chỉ thể hiện cạnh hướng Nam tiếp giáp đường đất (nay là đường ĐX13), cạnh hướng Tây tiếp giáp thửa 21 nay là thửa 640, không phải giáp đường đi hiện nay đang tranh chấp.

[3] Theo Biên bản xác minh ngày 15/10/2020 (bút lục 134) và Biên bản xác minh ngày 05/9/2020 (bút lục 95) Ủy ban nhân dân phường T cung cấp thông tin: “Ủy ban nhân dân phường T đang quản lý một phần đường diện tích 121,2m² trên bản đồ địa chính nhưng phần đường này vẫn nằm trong Giấy CNQSDĐ cấp cho thửa đất số 22 của hộ bà Nguyễn Thị N1 và một phần thuộc thửa đất số 640. Theo bản đồ địa chính được thành lập thì giữa 02 thửa đất số 640 và thử254a 22 có tồn tại con đường có chiều ngang 3,5m-5m".

Tuy nhiên, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố T cung cấp Văn bản số 499/PTNMT-ĐĐ ngày 13/5/2025 trả lời: “Theo bản đồ địa chính được thành lập năm 1997 thì cạnh hướng Tây của thửa đất số 22 tiếp giáp thửa đất số 21 (sau này tách thành thửa 640) và không tiếp giáp lối đi chung”. Đồng thời, theo Trích lục bản đồ địa chính ngày 02/6/2025 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai Thành phố T cung cấp thể hiện giữa thửa đất số 640 và 22 không có lối đi chung. Theo Điều 254 Bộ luật Dân sự quy định: “1. Chủ sở hữu có bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của các chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng, có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý trên phần đất của họ. Lối đi được mở trên bất động sản liền kề nào mà được coi là thuận tiện và hợp lý nhất, có tính đến đặc điểm cụ thể của địa điểm, lợi ích của bất động sản bị vây bọc và thiệt hại gây ra là ít nhất cho bất động sản có mở lối đi. Chủ sở hữu bất động sản hưởng quyền về lối đi qua phải đền bù cho chủ sở hữu bất động sản chịu hưởng quyền, trừ trường hợp có thỏa thuận khác”. Tại phiên toà phúc thẩm, nguyên đơn bà P trình bày để đi ra lối đi tranh chấp, bà P buộc phải đi qua thửa đất số 557 của bà L2 nhưng do bà L2 chưa xây dựng nhà nên bà P có thể tự đi theo nhiều hướng khác nhau băng qua đất bà L2 để ra 9 đường công cộng ĐX13 hoặc ĐX12, do đường ĐX13 rộng và gần đất của bà P hơn nên bà mới khởi kiện phía đất ông L để đi. Ngoài ra, theo Trích lục bản đồ địa chính ngày 02/6/2025 thì bà P còn phải đi qua thửa đất số 455 của ông Đỗ Văn K2 mới có thể đi ra lối đi đang tranh chấp để ra đường công cộng.

Vì vậy, trong trường hợp nếu giải quyết công nhận lối đi cho bà P tại vị trí đất tranh chấp thì cũng không đảm bảo cho bà P có thể đi ra được đường công cộng ĐX13, không đảm bảo quá trình thi hành án. Bởi lẽ, trong quá trình tố tụng ở cấp sơ thẩm, bà L2 có yêu cầu vắng mặt nhưng chưa nêu rõ ý chí của bà liên quan đến con đường để bà P vào đất, còn ông K2 thì vắng mặt khi được triệu tập mà chưa nêu rõ ý kiến cho bà P lối đi nào để ra được đường công cộng hay không. Đây là tình tiết mới phát sinh do bà L2 và ông K2 cũng vắng mặt tại cấp phúc thẩm, để đảm bảo nguyên tắc hai cấp xét xử nên cần Hủy án sơ thẩm để thu thập chứng cứ, làm rõ ý chí của bà L2, ông K2 có thoả thuận, đồng ý cho bà P sử dụng phần đất thuộc quyền sử dụng đất của ông bà để làm lối đi chung hay không, vị trí, kích thước của lối đi qua cụ thể như thế nào, đi ra phía đường công cộng ĐX13 hay đường ĐX12, có đồng ý cùng với bà P thanh toán giá trị đất cho gia đình ông L nếu có phát sinh theo quy định pháp luật hay không mới có cơ sở giải quyết vụ án. Từ những cơ sở nhận định nêu trên, Hội đồng xét xử chấp nhận một phần kháng cáo của bị đơn và kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 17 - Thành phố Hồ Chí Minh.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Đỗ Phi L không phải chịu.