Bản án 570/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Sau khi xét xử sơ thẩm, bà H và ông N1 kháng cáo trong hạn Luật định nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của bà H và ông N1, Hội đồng xét xử nhận thấy: [2.1] Về tố tụng: Năm 2006, ông H1 khởi kiện bà H về tranh chấp ranh đất, theo đó ông H1 cho rằng năm 2005 hàng rào của bà H bị ngã, nghiêng qua phần đất của ông H1, bà H đã dựng lại hàng rào có lấn sang đất của ông H1 ngang trước giáp Quốc lộ F là 2m, ngang sau 0,8m, dài là 192m. Năm 2012, Tòa án nhân dân huyện Phụng Hiệp xét xử sơ thẩm, bị đơn bà H có yêu cầu phản tố công nhận phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà H. Ngày 13/3/2015, Tòa án nhân dân tỉnh Hậu Giang xét xử phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm với lý do Tòa án cấp sơ thẩm đưa thiếu người tham gia tố tụng là ông V1; ngày 25/12/2015, Tòa án nhân dân huyện Phụng Hiệp thụ lý lại vụ án; đến ngày 25/7/2016 nguyên đơn ông H1 có đơn xin rút yêu cầu khởi kiện, nhưng bị đơn bà H không rút yêu cầu phản tố; ngày 25/7/2016. Tòa án nhân dân huyện Phụng Hiệp ban hành quyết định đình chỉ giải quyết vụ án; cùng ngày 25/7/2016, bị đơn bà H tiếp tục nộp đơn yêu cầu phản tố yêu cầu tiếp tục xét xử vụ án và yêu cầu công nhận công nhận phần đất tranh chấp thuộc quyền sử dụng của bà H ((BL 302); tuy nhiên, Tòa án nhân dân huyện Phụng Hiệp không ban hành thông báo thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn bà H mà vẫn đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm và thay đổi tư cách của các đương sự trong vụ án.

Xét thấy, việc Tòa án cấp sơ thẩm ban hành quyết định đình chỉ giải quyết vụ án khi nguyên đơn ông H1 rút đơn khởi kiện, nhưng bị đơn bà H không rút phản tố là vi phạm thủ tục tố tụng, lẽ ra Tòa án cấp sơ thẩm phải đình chỉ yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông H1 trong bản án chứ không ban hành quyết định đình chỉ riêng biệt, nhưng việc Tòa án cấp sơ thẩm vẫn xét xử vụ án theo đơn phản tố của bị đơn bà H năm 2006 là đúng quy định, việc vi phạm tố tụng này không ảnh hưởng quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự nào trong vụ án, nên Hội đồng xét xử kiến nghị Tòa án cấp sơ thẩm nghiêm túc rút kinh nghiệm. [2.2] Về nội dung: Xét thấy trước khi mở phiên tòa xét xử, bà H có nộp đơn yêu cầu thẩm định lại phần đất tranh chấp, nhưng tại phiên tòa phúc thẩm cũng như quá trình giải quyết của cấp sơ thẩm bà H yêu cầu Tòa án sử dụng lược đồ của Công ty Đ1 bản đồ A2 đo vẽ vào năm 2013 để giải quyết tranh chấp giữa bà H và ông H1. Hội đồng xét xử thống nhất lấy lược đồ của Công ty đo đạc bản đồ A2 để giải quyết tranh chấp. Căn cứ lược đồ đo vẽ xác định phần đất bà H tranh chấp với ông H1 là ranh giới liền kề giữa bà H và ông H1, theo lược đồ thể hiện phần đất tranh chấp gồm vị trí VI có diện tích 222m2 (trong đó có 37,1m2 vị trí XI là nhà của ông V1, bà H không tranh chấp 2,2m2 đối với vị trí này), vị trí X có diện tích 13,8m2, vị trí VII có diện tích 26,2m2. Như vậy, xác định phần đất tranh chấp có diện tích 259,8m2, bà H cho rằng ông H1 lấn đất của bà H, căn cứ vào giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà H được cấp giấy năm 2001 diện tích 9.013m2, theo đo đạc thực tế diện tích của bà H đang sử dụng ổn định gồm có 02 thửa 16A và 79 có diện tích 7.922,6m2, thiếu 1.090,4m2.

Tuy nhiên, căn cứ Công văn số 47 ngày 24/4/2012 của Văn phòng đăng ký đất đai huyện P trích lục hồ sơ địa chính theo hệ thống bản đồ 205 xác định phần đất của bà H gồm có 03 thửa 162, 164, 185 có tổng diện tích chỉ 8.748m2, đất của ông H1 cấp đổi vào năm 2002 có diện tích 7.978m2, theo đo đạc thực tế ông H1 đang sử dụng ổn định có diện tích 7,655,9m2, thiếu 322,1m2. Như vậy, đất của ông H1 và bà H đều thiếu so với diện tích được nhà nước công nhận, nhưng căn cứ vào các biên bản thẩm định từ năm 2006, 2011, 2012 xác định hiện trạng phần đất tranh chấp phía trước giáp QL 61 bà H có cặm trụ đá, phía sau hết đất của bà H có xây một bức tường, đồng thời bà H còn xây dựng hàng rào lưới B40 kéo dài từ trụ đá phía trước ra đến bức tường rào phía sau đất của bà H, vị trí bà H tranh chấp là từ trụ đá và bức tường phía sau đo qua đất của ông H1, lúc thì bà H cho rằng bà H xây dựng hàng rào và trụ ranh chưa hết đất của bà H nhưng lúc thì bà H lại cho rằng phần đất tranh chấp không phải của bà H cũng không phải của ông H1. Do vậy, xét thấy ranh giới đất của bà H và ông H1 đã được bà H xác định từ thời điểm nhận chuyển nhượng đất của ông R, việc bà H thiếu đất không phải là do ông H1 lấn chiếm, nên việc Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H là có căn cứ. Đối với số tiền 100.000.000 đồng, ông V1 chỉ đồng ý hỗ trợ cho bà H với điều kiện bà H phải rút yêu cầu khởi kiện. Do bà H không rút yêu cầu khởi kiện, nên việc Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận là không đúng quy định. Mặt khác, tại phiên tòa người đại diện theo ủy quyền của bà H không đồng ý nhận số tiền này và cho rằng ông V1 không phải là chủ sử dụng đất nên không phát sinh nghĩa vụ.

Vì vậy, ông V1 không phải hỗ trợ khoản tiền này cho bà H.

[3] Từ những nhận định nêu trên, mặc dù Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm thủ tục tố tụng nhưng không làm thay đổi nội dung của vụ án và không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ai, nên Hội đồng xét xử không hủy án sơ thẩm mà chỉ sửa lại án sơ thẩm về diện tích đất tranh chấp cho phù hợp với lược đồ đo vẽ năm 2013. Từ đó, kháng cáo của bà H và ông N1 là không có căn cứ chấp nhận, không chấp nhận ý kiến của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bà H và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà H và ông N1 là người cao tuổi nên được miễn theo quy định.