Bản án 524/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: 6

[1] Về sự vắng mặt của tất cả những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Những người này đều đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai để tham gia phiên tòa phúc thẩm nhưng vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan và cũng không có kháng cáo.

Do đó, căn cứ khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt đối với họ.

[2] Về tính hợp pháp của đơn kháng cáo: Đơn kháng cáo của ông Lê Đình H đảm bảo về hình thức và nội dung, đúng người có quyền kháng cáo, còn trong thời hạn kháng cáo theo quy định tại các Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên hợp lệ, đủ điều kiện để xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[3] Xét kháng cáo của ông H, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy, cấp sơ thẩm có một số thiết sót sau đây:

[4] Theo đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung ngày 09/9/2022 (bút lục 64) và đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung ngày 20/02/2025 (bút lục 65) thể hiện bà Trần Ngọc H là người đại diện theo ủy quyền của nguyên đơn ông Nguyễn Tấn T trực tiếp ký đơn khởi kiện. Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 189 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015: “Cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự thì có thể tự mình hoặc nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện vụ án. Tại mục tên, địa chỉ nơi cư trú của người khởi kiện trong đơn phải ghi họ tên, địa chỉ nơi cư trú của cá nhân đó; ở phần cuối đơn, cá nhân đó phải ký tên hoặc điểm chỉ”. Đồng thời điểm c khoản 2 Điều này còn quy định: “Cá nhân thuộc trường hợp quy định tại điểm a….khoản này là người không biết chữ, người khuyết tật nhìn, người không thể tự mình làm đơn khởi kiện, người không thể tự mình ký tên hoặc điểm chỉ thì có thể nhờ người khác làm hộ đơn khởi kiện và phải có người có đủ năng lực tố tụng dân sự làm chứng. Người làm chứng phải ký xác nhận vào đơn khởi kiện”. Như vậy, ông T không thuộc những trường hợp là người không biết chữ, người khuyết tật nhìn, người không thể tự mình làm đơn khởi kiện, người không thể tự mình ký tên hoặc điểm chỉ mà lại để bà H trực tiếp ký đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung thay cho ông là không đúng quy định nêu trên.

[5] Theo đơn khởi kiện sửa đổi, bổ sung ngày 20/02/2025 bà H ký thể hiện, nguyên đơn yêu cầu: Tuyên vô hiệu 01 phần hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Nguyễn Hùng C và ông Lê Đình H ký kết tại Văn phòng Công chứng L ngày 07/01/2021, số công chứng 62, quyển số 01/2021/TP/ SCC/HĐGD đối với thửa đất 988, tờ bản đồ số 6, loại đất ở và trồng cây lâu năm; Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH03500 do Ủy ban nhân dân quận O, thành phố Cần Thơ cấp ngày 09/5/2012. Buộc ông C trả lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH03500 do Ủy ban nhân dân quận O, thành phố Cần Thơ cấp ngày 09/5/2012 cho ông T. Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền chỉnh lý lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số CH03500 do Ủy ban nhân dân quận O, thành phố Cần Thơ cấp ngày 09/5/2012 để cấp lại 7 cho ông T. Cấp sơ thẩm đã thông báo cho ông T nộp tiền tạm ứng án phí và ông T đã nộp tiền vào ngày 11/3/2025 nhưng lại không ban hành Thông báo thụ lý vụ án bổ sung những yêu cầu này gửi cho đương sự trong vụ án và Viện kiểm sát cùng cấp biết là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 196 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015: “Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán phải thông báo bằng văn bản cho nguyên đơn, bị đơn, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án, cho Viện kiểm sát cùng cấp về việc Tòa án đã thụ lý vụ án”.

[6] Ngày 20/02/2025, ông Nguyễn Hùng C có đơn yêu cầu độc lập (bút lục 158), yêu cầu ông H trả lại số tiền vay 400.000.000 đồng. Ngày 06/3/2025, Tòa án cấp sơ thẩm thông báo cho ông C nộp tiền tạm ứng án phí và ông C đã nộp tạm ứng án phí ngày 11/3/2025 (bút lục 162), nhưng không ban hành Thông báo thụ lý yêu cầu độc lập gửi cho các đương sự trong vụ án và Viện kiểm sát cùng cấp biết là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 196 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nêu trên.

[7] Tại phiên tòa sơ thẩm, ông T rút lại yêu cầu khởi kiện buộc ông C trả lại cho ông giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, số vào sổ GCN: CH03500, do Ủy ban nhân dân quận O, thành phố Cần Thơ cấp ngày 09/5/2012 đối với thửa đất số 988. Cấp sơ thẩm nhận định chấp nhận việc rút yêu cầu khởi kiện này nhưng không ghi trong phần quyết định định chỉ xét xử đối với yêu cầu này là không đúng quy định tại khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015.

[8] Khi giải quyết vụ án dân sự có yêu cầu tuyên bố hợp đồng vô hiệu nhưng đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án phải giải thích cho các đương sự về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu. Việc giải thích phải được ghi vào biên bản và lưu vào hồ sơ vụ án. Trường hợp Tòa án đã giải thích nhưng tất cả đương sự vẫn không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu thì Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu mà không phải giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu; trừ trường hợp đương sự không yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba. Cấp sơ thẩm chưa giải thích đầy đủ về hậu quả pháp lý của việc tuyên bố hợp đồng vô hiệu cho các đương sự trong vụ án biết trong quá trình giải quyết vụ án, chỉ hỏi ông T tại phiên tòa sơ thẩm, ông T không yêu cầu giải quyết, từ đó không giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu là chưa đảm bảo quyền lợi của các đương sự khác trong vụ án.

[9] Những sai sót nêu trên của cấp sơ thẩm đã vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và nội dung vụ án cũng chưa được thu thập chứng cứ đầy đủ để làm rõ, tại phiên tòa phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được, làm ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự trong vụ án.

Do đó, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận đề nghị của Kiểm sát viên, chấp nhận toàn bộ kháng cáo của ông H, căn cứ khoản 3 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm. 8

[10] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do bản án sơ thẩm bị hủy nên theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án, thì ông H không phải chịu và được hoàn lại số tiền tạm ứng án phí phúc thẩm đã nộp.