Bản án 131/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về quan hệ pháp luật tranh chấp: Đây là vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất” được Tòa án xem xét giải quyết theo quy định tại khoản 9 Điều 26 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về thẩm quyền giải quyết: Phần đất tranh chấp tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long nên vụ án này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 5 - Vĩnh Long theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 35 và điểm c khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự và khoản 2 Điều 1 của Luật số 85/2025/QH15 (Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án của Quốc hội).

[3] Về thủ tục tố tụng: Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan Ủy ban nhân dân phường P, tỉnh Vĩnh Long, ông (bà) Trần Văn M, Trần Văn T5, Trần Thị V, Trần Văn P, Trần Quốc C, Trần Quốc T6 có đơn đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt.

Căn cứ vào Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án xét xử vắng mặt các đương sự trên là phù hợp. 9

[4] Về nội dung: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn S khởi kiện yêu cầu các bị đơn bà Đặng Thị H1, bà Trần Thị T, ông Bùi Văn T1 trả lại cho ông phần đất lấn chiếm có diện tích 488,9m2 thuộc thửa đất số 251, tờ bản đồ số 2, tọa lạc tại ấp D, xã N, thành phố B, tỉnh Bến Tre (nay theo kết quả đo đạc thực tế là 555,6m2 thuộc thửa đất số 261, tờ bản đồ số 175, tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long). Các bị đơn không đồng ý với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, bị đơn bà H1 phản tố yêu cầu: Xác định phần đất diện tích 488,9m2 thuộc thửa đất số 251, tờ bản đồ số 2, tọa lạc tại ấp D, xã N, thành phố B, tỉnh Bến Tre (nay theo kết quả đo đạc thực tế là 555,6m2 thuộc thửa đất số 261, tờ bản đồ số 175, tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long) thuộc trọn quyền quản lý, sử dụng của bà H1. Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của thửa đất số 251, tờ bản đồ số 2, tọa lạc tại ấp D, xã N, thành phố B, tỉnh Bến Tre (nay là thửa đất số 261, tờ bản đồ số 175, tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long) từ tên hộ Nguyễn Văn S sang cho bà H1 đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

[5] Qua xem xét, thẩm định tại chỗ và đo đạc thực tế xác định: Phần đất tranh chấp có diện tích là 555,6m2, gồm diện tích 508,5m2 thuộc thửa đất số 261-1 và diện tích 47,1m2 thuộc thửa đất số 261-2, tờ bản đồ 175, tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long, hiện do hộ ông Nguyễn Văn S đứng tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Hiện trạng trên đất có 17 cây dừa, 01 cây mai do bị đơn trồng. Đối với diện tích 95,1m2 thuộc thửa đất số 261-3, tờ bản đồ số 175, tọa lạc tại phường P, tỉnh Vĩnh Long thì các bên đương sự đồng ý xác định là rạch công cộng thuộc quản lý của Ủy ban nhân dân phường P, các bên không có tranh chấp đối với phần đất này nên Hội đồng xét xử không xem xét, giải quyết.

[6] Về nguồn gốc đất và lịch sử biến động của phần đất tranh chấp: Theo nguyên đơn, phần đất tranh chấp có nguồn gốc của bà Phạm Thị T7 là bà ngoại của bà Huỳnh Thị B (bà B là vợ ông S), năm 1975 thì bà T7 được quản lý sử dụng thửa đất này (chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất), sau đó bà T7 có nợ tiền vàng của bà B nên vào năm 1992 bà T7 giao thửa đất này cho bà B để cấn trừ nợ, bà Huỳnh Thị B được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 356, tờ bản đồ số 2, diện tích 920m2 vào ngày 29/12/1995. Bà B quản lý, sử dụng đất tranh chấp đến tháng 11/1996 thì bà B bệnh chết. Sau khi bà B chết thì ông S là người thừa kế hợp pháp của bà B nên 10 ông làm thủ tục nhận thừa kế tài sản và có đăng ký kê khai xin cấp lại giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên. Đến ngày 11/10/2002 hộ ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng mới, thửa đất số 356, tờ bản đồ số 2, diện tích 920m2 thành thửa đất số 251, tờ bản đồ số 2, diện tích 488,9m2. Ông S quản lý đất từ năm 1996 đến năm 2003 - năm 2004 thì phía bà H1, bà T, ông T1 lấn chiếm không cho ông sử dụng. Từ sau năm 2004 đến nay gia đình bà H1 sử dụng đất thì bà H1 trồng dừa trên đất như biên bản xem xét thẩm định tại chỗ, toàn bộ tài sản trên đất là của bà H1. Phía bị đơn thì cho rằng, đất tranh chấp có nguồn gốc trước đây là của mẹ ông Trần Văn Y là bà Phạm Thị T7 cho ông Y và bà H1 từ năm 1975 (không có giấy tờ), phía ông Y và bà H1 đã sử dụng đất từ năm 1975 cho đến nay, phía bà B và ông S không có sử dụng phần đất này. Ông Y và bà H1 sử dụng đất, đã trồng cây lâu năm trên đất như hiện nay. Phía bà H1 không biết vì sao bên bà B, ông S lại được cấp giấy chứng nhận đối với thửa đất này. Khi ông Y đi đăng ký kê khai để cấp giấy chứng nhận thì ông Y không thực hiện được việc cấp giấy nên ông Y có khiếu nại ở Ủy ban nhân dân xã yêu cầu giải quyết nhưng chưa được giải quyết thì ông Y chết và cũng không có giấy tờ gì. Thời điểm đó phía ông Y, bà H1 cũng không biết bên bà B đã được cấp giấy chứng nhận, vì nếu có cấp giấy chứng nhận cho ai thì cơ quan có thẩm quyền cũng phải xác minh ai đang canh tác đất; do ông Y và bà H1 không hiểu rõ pháp luật nên cho rằng đất này của ông bà đang canh tác là của ông bà, khi ông bà có điều kiện sẽ đi đăng ký đứng tên. Đối với việc ông S trình bày là bà T7 giao đất cho bà B cấn trừ nợ là đúng, nhưng chỉ giao ½ thửa đất số 369, diện tích 1.770m2 cho bà B để cấn trừ nợ. Còn thửa đất số 251 là của ông Y và bà H1, không liên quan gì đến bà B. Về nguồn gốc đất, các bên đương sự đều thống nhất đất có nguồn gốc từ bà Phạm Thị T7, đây là tình tiết không phải chứng minh theo quy định tại Điều 92 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[7] Hội đồng xét xử xét thấy: Căn cứ theo hồ sơ quy trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố B (nay là Chi nhánh Văn phòng Đ) cung cấp đối với thửa đất tranh chấp thể hiện: “- Thửa đất số 251, tờ bản đồ số 02, diện tích 488,9m2 trước đây là thửa đất số 356, tờ bản đồ số 2, tại xã N, thành phố B được Ủy ban nhân dân thị xã B cấp cho bà Huỳnh Thị B vào ngày 29/12/1995. 11 Hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Huỳnh Thị B vào ngày 29/12/1995 đối với thửa đất số 356, tờ bản đồ số 2 tại xã N, đây là trường hợp cấp giấy chứng nhận lần đầu và được cấp đồng loạt trên toàn xã N. - Thửa đất số 251, tờ bản đồ số 02 (thông tin địa chính mới) nêu trên cũng thuộc trường hợp cấp đổi đồng loạt giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ số liệu địa chính cũ sang số liệu địa chính mới trên toàn xã N, không phải trường hợp cấp đổi riêng lẻ.

Do đó, Chi nhánh không có lưu trữ 02 loại hồ sơ nêu trên. Các thửa đất nêu trên thuộc khu đo không có lập hồ sơ kỹ thuật thửa đất khi lập bản đồ địa chính. Từ khi lập bản đồ địa chính và từ khi người sử dụng đất được cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho đến nay thì thửa đất số 251, tờ bản đồ số 02 chưa được đo đạc lại lần nào do người sử dụng đất không có yêu cầu đo đạc nên Chi nhánh không có hồ sơ kỹ thuật thửa đất, hồ sơ đo đạc”. Từ đó cho thấy, phần đất tranh chấp tại thời điểm cấp lần đầu và cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đều không có hồ sơ đo đạc, không có biên bản hiệp thương ranh để thể hiện nguyên nhân việc biến động giảm diện tích từ 920m2 (cấp lần đầu) xuống còn 488,9m2 (thời điểm cấp đổi cho hộ ông Nguyễn Văn S vào ngày 11/10/2002). Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được tiến hành cấp đồng loạt, không có tài liệu, chứng cứ thể hiện người quản lý, sử dụng đất tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là ai. Ngoài ra, nguyên đơn cũng không có tài liệu, chứng cứ lý giải việc diện tích đất giảm khi cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đối với việc vào năm 1997 ông S có đăng ký sổ mục kê đối với thửa đất số 251, tờ bản đồ số 02, tại xã N, thành phố B, tỉnh Bến Tre (nay là phường P, tỉnh Vĩnh Long) do Ủy ban nhân dân xã N, thành phố B, tỉnh Bến Tre (nay là Ủy ban nhân dân phường P, tỉnh Vĩnh Long) lập thì ông S xác định việc ông đăng ký sổ mục kê là do thời điểm này Ủy ban nhân dân xã N có đợt cấp đổi đồng loạt giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ số liệu địa chính cũ sang số liệu địa chính mới trên toàn xã N nên ông đăng ký sổ mục kê đối với thửa đất số 251 để được nhận thừa kế đất do bà B chết để lại.

[8] Theo kết quả xác minh tại địa phương, lời khai của người làm chứng xác định phần đất tranh chấp có nguồn gốc của bà T7 (T10) canh tác, sau đó giao cho bà B canh tác nhưng không rõ giao bằng hình thức gì (tặng cho, chuyển nhượng,…), không rõ thời điểm giao đất, quá trình canh tác như thế nào. Cũng không biết lý do vì sao bị đơn quản lý, sử dụng đất tranh chấp. Thông tin của 12 những người này cung cấp không rõ ràng, cụ thể nên không thể xem xét để làm căn cứ giải quyết vụ án.

[9] Nguyên đơn trình bày phía nguyên đơn quản lý, sử dụng đất tranh chấp từ năm 1992 đến năm 2004 thì bị đơn vào chiếm giữ, sử dụng đất. Bị đơn thì cho rằng bị đơn quản lý, sử dụng đất liên tục từ năm 1975 đến khi nay, nhưng các bên đều không có tài liệu, chứng cứ chứng minh cho lời trình bày của mình.

Tuy nhiên, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ nguyên đơn thừa nhận bị đơn quản lý, sử dụng đất, toàn bộ cây trồng trên đất tranh chấp do bị đơn trồng. Theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 28/5/2025 xác định trên đất tranh chấp có cây trồng lâu năm là cây dừa, có độ tuổi cao nhất là trên 25 đến dưới 30 năm tuổi. Căn cứ theo tuổi của cây trồng thì cây dừa được bị đơn trồng vào khoảng thời gian năm 1995-1996. Ông S cho rằng gia đình ông quản lý đất từ năm 1992 đến năm 2004, ông canh tác trồng mía, chanh trên phần đất tranh chấp là không phù hợp với hiện trạng thực tế cây trồng trên đất. Từ đó, có căn cứ xác định bị đơn đã quản lý, sử dụng đất liên tục từ năm 1995 - 1996 đến nay. Ông S trình bày khi bà H1 lấn chiếm đất thì ông có khiếu nại đến Ủy ban nhân dân xã nhưng ông không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh trong khoảng thời gian từ năm 1995 đến khi ông khởi kiện tranh chấp vào năm 2024 thì ông đã phát sinh tranh chấp với bị đơn, yêu cầu bị đơn trả lại phần đất thuộc thửa đất số 251 (nay là thửa đất số 261). Ông S cũng không có tài liệu, chứng cứ thể hiện ông có ngăn cản việc bị đơn quản lý, sử dụng phần đất đang tranh chấp trong thời gian dài trên dưới 30 năm.

[10] Như đã nhận định nêu trên, tại thời điểm bà B được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu, thời điểm ông S được cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần đất tranh chấp thì không tiến hành đo đạc, trong khi đó bị đơn là người đang quản lý, sử dụng đất.

Do đó, có căn cứ xác định bà B và ông S không quản lý, sử dụng phần đất tranh chấp, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên là không đúng quy định.

Vì vậy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là không có căn cứ chấp nhận. Ông Trần Văn Y đã chết, ông Y có vợ là bà Đặng Thị H1. Ông Y và bà H1 có 07 người con gồm: Trần Văn M, Trần Thị T, Trần Văn T5, Trần Thị V, Trần Văn P, Trần Quốc C, Trần Quốc T6. Cha mẹ của ông Y là ông Trần Văn T8 và bà Phạm Thị T7 đều đã chết trước ông Y, ông Y không có cha mẹ nuôi và con nuôi, con riêng nào khác. 13 Theo lời trình bày của những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Y đều thống nhất giao lại cho bà H1 được trọn quyền quản lý, sử dụng, đứng tên phần đất tranh chấp chấp nên ghi nhận. Yêu cầu phản tố của bị đơn bà H1 là có căn cứ nên được chấp nhận toàn bộ, xác định phần đất đang tranh chấp thuộc quyền sử dụng đất của bà H1. Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phần đất tranh chấp từ hộ ông Nguyễn Văn S sang bà Đặng Thị H1 đứng tên quyền sử dụng đất.

[11] Về phát biểu của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, đồng thời cũng là người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà T3, bà T4 là không phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên không được chấp nhận.

[12] Về phát biểu và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát như Hội đồng xét đã nhận định trên, quan điểm của đại diện Viện kiểm sát là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[13] Về chi phí tố tụng là 7.580.000 đồng. Ông S phải chịu và đã nộp xong.

[14] Về án phí: Căn cứ theo quy định tại Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự; Điều 12, Điều 26 của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định về án phí và lệ phí tòa án. Ông S được miễn nộp án phí dân sự sơ thẩm do thuộc trường hợp người cao tuổi và có đơn xin miễn nộp án phí.