Bản án 293/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, trên cơ sở ý kiến trình bày của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Đơn kháng cáo của bà B2 còn trong hạn luật định, hợp lệ nên được chấp nhận xem xét giải quyết theo trình tự phúc thẩm, theo quy định tại Điều 273 của Bộ luật tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Xét yêu cầu kháng cáo của bà B2 yêu cầu cấp phúc thẩm hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 12/2025/DS-ST ngày 05/8/2025 của Tòa án nhân dân Khu vực 12 – Đồng Tháp để xét xử lại đưa hàng thừa kế của ông Hồ Văn T2, Đổ Văn N1 vào tham gia tố tụng. Tại phiên tòa, người đại diện theo ủy quyền của bà B2 yêu cầu trường hợp không hủy án sơ thẩm thì đề nghị sửa án sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu của ông B, công nhận đất cho bà B2. Xét thấy: [2.1] Theo sơ đồ đo đạc hiện trạng đất tranh chấp ngày 17/5/2024 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện H thì phần đất tranh chấp có diện tích 92,0m2, trong phạm vi từ mốc M1, M5, M16, M2, M3, M4, M13 trở về mốc M1, thuộc một phần thửa đất số 123, tờ bản đồ số 09 tương ứng một phần thửa đất số 205, tờ bản đồ số 16, đất tọa lạc tại xã T, tỉnh Đồng Tháp. Trong đó, phần đất bà B2 cất nhà ở có diện tích 66,4m2, trong phạm vi từ mốc M5, M16, M7, M8, M9, M11, M12, M13 trở về mốc M5. (Theo Công văn cung cấp thông tin của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện H xác định: Thửa đất số 123, tờ bản đồ số 09 tương ứng một phần thửa đất số 205, tờ bản đồ số 16 do bên ông B quản lý sử dụng, có kê khai, đăng ký nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất) [2.2] Tại phiên tòa sơ thẩm, nguyên đơn ông Đổ Hồng B giữ nguyên yêu cầu khởi kiện, yêu cầu bà Lê Thị B2 và các thành viên trong hộ bà B2 gồm anh 11 Hồ Văn Ú, chị Trần Thị H, cháu Hồ Văn P, cháu Hồ Quốc P1 di dời toàn bộ căn nhà và tài sản khác trả lại cho ông B phần đất theo sơ đồ đo đạc thực tế có diện tích 66,4m2, trong phạm vi các mốc M5, M16, M7, M8, M9, M10, M11, M12, M13 trở về mốc M5, thuộc một phần thửa 205, tờ bản đồ số 16, đất tọa lạc tại ấp T, xã T, tỉnh Đồng Tháp (nhà của hộ bà B2 hiện nay là nhà sàn, nóng đá, vách toln, mái toln, trị giá theo biên bản định giá là 30.862.000 đồng). [2.3] Bị đơn bà Lê Thị B2 và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là anh Hồ Văn Ú, chị Trần Thị H không đồng ý toàn bộ yêu cầu khởi kiện của ông B. Xét thấy: Về nguồn gốc đất tranh chấp: Nguyên đơn ông Đổ Hồng B cho rằng nguồn gốc đất là của ông Đỗ Văn N để lại cho ông B quản lý sử dụng, vào năm 1995 ông B cho gia đình bà B2 thuê, việc cho thuê đất không có làm giấy tờ, không ai chứng kiến. Bà B2 không thừa nhận nguồn gốc đất tranh chấp là của ông B và không biết đất bà B2 cất nhà là của ai, năm 1982 thấy đất trống nên bà B2 cất nhà ở nhưng thừa nhận khi cất nhà thì ông N là cha ruột của ông B nói với bà B2 “ở đi, không có tranh chấp gì hết”. Tại phiên tòa sơ thẩm ngày 04/02/2025, bà B2 trình bày “đất bà B2 cất nhà là ở giữa đất ông B”, có tứ cận là phía trên giáp với nhà bà M (do bà Nguyễn Thị Thu B3 đang ở), phía dưới giáp nhà của Năm C, phía trước giáp đường ĐT841, phía sau giáp ao và nhà bà B2 cất trên ao của ông B. Sau đó, bà B2 lại trình bày không biết nhà của bà B2 cất giáp với đất của ai. Việc trình bày của bà B2 là không phù hợp và không có căn cứ. Khi mở rộng, nâng cấp đường ĐT841, phía trước nhà của bà B2 giáp với đường ĐT841 thì ông B là người nhận được tiền bồi thường đất. Bà B2 chỉ được bồi thường vật kiến trúc trên đất. Khi Nhà nước bồi thường cho ông B bà B2 không có khiếu nại, không có tranh chấp. Tại Công văn số 445/UBND-HC ngày 12/3/2025 của Ủy ban nhân dân huyện H cung cấp thông tin cho Tòa án có nội dung “Hộ ông B được bồi thường đất và chuyển đổi nghề và tạo việc làm, hộ bà Lê Thị B2 được bồi thường vật kiến trúc trên đất”. Đồng thời, phần đất trống (ngoài phạm vi căn nhà của bà B2, ao lạn) có diện tích 25,6m2 thì bà B2 không quản lý, sử dụng và thừa nhận ao là của ông B đào, căn nhà của bà B2 phần lớn nằm trên thành ao 12 và dưới ao của ông B. Điều này, cho thấy đất tranh chấp có nguồn gốc là của ông Đổ Hồng B. Tại Công văn số 298/UBND-HC ngày 24/02/2026 của UBND xã T cung cấp thông tin xác định: Tại thời điểm thực hiện phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án nâng cấp đường ĐT841 và xây mới cầu S, trong đó bà Lê Thị B2 thống nhất nhận tiền bồi thường vật kiến trúc và đã di dời tài sản ra khỏi phạm vi giải phóng mặt bằng theo quy định; Thửa đất 205, tờ bản đồ số 16 tương ứng với thửa đất 123, tờ bản đồ số 9, theo bản đồ địa chính chính quy năm 2023 chưa được người sử dụng đất kê khai, đăng ký, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất nên chưa được cập nhật vào sổ địa chính. Cho nên xét việc ông B và bà M cho rằng bà B2 có di dời lùi nhà ra phía sau đất của ông B là phù hợp và có căn cứ. Người làm chứng bà Võ Thị M trình bày: Vào năm 1995, bà M có hỏi ông B để cất nhà ở trên đất của ông B và mỗi năm có đóng 02 giạ lúa/nền nhà. Đến năm 2002, Nhà nước mở rộng làm lộ mới (đường ĐT841) nên dính vào 02 nhà, là nhà của bà M và bà Lê Thị B2.

Do đó, bà M và bà B2 có hỏi ông B để di dời nhà lùi về phía sau dính xuống hầm nuôi cá tra của ông B. Việc hỏi đất ông B để ở và hỏi dời lùi nhà lại phía sau hầm cá là đúng sự thật. Tại phiên tòa sơ thẩm, anh Nguyễn D đại diện cho anh Ú, chị H cho rằng lời khai của bà Võ Thị M không khách quan, vì bà M là người ở nhờ trên đất của ông B nên phụ thuộc vào ông B, lời khai bà M không có thật nhưng anh D không có chứng cứ, chứng minh cho lời trình bày của mình và thừa nhận thủ tục xác nhận của Chính quyền địa phương đối với “Giấy xác nhận” ngày 22/10/2024 của bà Võ Thị M là đúng thủ tục và bà B2 cũng thừa nhận giữa bà B2 và bà M không có mâu thuẫn. Việc bà M trình bày và xác nhận bên bà B2 có quyền đưa ra chứng cứ để chứng minh nhưng bà B2 và các thành viên trong hộ không đưa ra được chứng cứ chứng minh nên việc yêu cầu triệu tập bà M là không phù hợp và không có căn cứ. Bà B2 thừa nhận khi Nhà nước làm đường có bồi thường cho bà cây trồng, tài sản, nhưng không có bồi thường đất. Bà M xác nhận hộ bà M và hộ bà B2 có xin ông B dời nhà ra phía sau, hiện nay nhà bà B2 nằm trên phần đất hầm cá của ông B. Cho thấy bà B2 trình bày bà B2 ở trên đất tranh chấp từ năm 1982 và không đồng ý trả đất cho ông B là không có căn cứ. 13 Ngoài ra, bà B2 còn cung cấp tài liệu, chứng cứ gồm: Xác nhận của người làm chứng là Lê Văn T3, Lê Văn H3 xác nhận bà B2 cất nhà ở trên đất tranh chấp năm 1984, phiếu xác minh của Công an xã T cung cấp thông tin hộ bà B2 lập hộ từ năm 1977, bà B2 khai bà về ở trên phần đất tranh chấp từ năm 1982. Cho thấy theo tài liệu chứng cứ và lời trình bày của bà B2 là chưa thống nhất, không phù hợp và không có căn cứ. Đối với phần đất tranh chấp theo bà B2 trình bày là thấy đất trống không biết của ai nên tự vô cất nhà ở, lúc trình bày là đất của ông bà bên chồng cho vợ chồng cất nhà ở năm 1982 (theo biên bản làm việc ngày 08/9/2023), lúc trình bày đất tranh chấp do bà B2 và chồng bà khai phá, sử dụng từ năm 1977. Cho thấy lời trình bày của bà B2 là không thống nhất và không có căn cứ. Bà B2 đã được Nhà nước giao đất theo đối tượng 105/QĐ-TTg ngày 02/8/2002 của Chính phủ về chính sách hỗ trợ các hộ dân vùng ngập lũ tại Đồng Tháp mua nhà trả chậm nền nhà, nhà ở. Hiện nay, hộ bà Lê Thị B2 đã được Nhà nước giao đất theo Quyết định số 4121/QĐ-UBND ngày 10/10/2014, thửa đất số 43, tờ bản đồ số 39, diện tích 90m2, mục đích sử dụng là đất ở nông thôn và được miễn nộp tiền sử dụng đất. Đất do hộ bà B2 đang quản lý sử dụng. Căn nhà của hộ bà B2 hiện nay trên đất tranh chấp là nhà sàn, nóng đá, vách toln nên việc di dời là thực hiện được. Tòa án cấp sơ thẩm buộc hộ bà B2 di dời nhà và tài sản trên đất để trả đất cho ông B là có căn cứ. Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận sự tự nguyện của ông Đổ Hồng B hỗ trợ chi phí di dời nhà cho hộ bà Lê Thị B2 với số tiền 10.000.000 đồng là phù hợp. Phần đất tranh chấp do ông N cho ông B quản lý sử dụng, khi cho ông N chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phần đất ông B đang quản lý sử dụng và phần đất tranh chấp ông B đã kê khai đăng ký quyền sử dụng đất và chưa được cấp quyền sử dụng đất do bà B2 ngăn chặn. Năm 2021, khi Nhà nước thu hồi đất và bồi thường là bồi thường cho hộ ông B. Cho nên việc bà B2 thay đổi kháng cáo yêu cầu hủy án để đưa hàng thừa kế của ông N vào tham gia tố tụng là không có căn cứ.

[3] Xét trình bày và yêu cầu kháng cáo của bà B2 là không có căn cứ chấp nhận. 14

[4] Tại phiên tòa phúc thẩm, các đương sự không có yêu cầu thu thập và cung cấp tài liệu chứng cứ gì thêm nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét.

[5] Xét việc trình bày và đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho nguyên đơn là có căn cứ chấp nhận.

[6] Xét việc trình bày và đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho bị đơn và người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan là không có căn cứ chấp nhận.

[7] Xét việc trình bày và đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đồng Tháp là có căn cứ chấp nhận.

[8] Từ các căn cứ, nhận định và phân tích nêu trên, xét thấy án sơ thẩm xét xử là có căn cứ.

[9] Các phần khác của bản án sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực kể từ ngày hết hạn kháng cáo, kháng nghị.

[10] Về chi phí tố tụng: Tổng cộng là 2.923.500 đồng, do ông B đã tạm ứng và đã chi xong. Buộc bà Lê Thị B2, anh Hồ Văn Ú, chị Trần Thị H có trách nhiệm liên đới trả lại cho ông Đổ Hồng B số tiền là 2.923.500 đồng.

[11] Về án phí: Án phí dân sự sơ thẩm: Ông Đổ Hồng B, bà Lê Thị B2 được miễn nộp tiền tạm ứng án phí và án phí do thuộc trường hợp người cao tuổi theo quy định của pháp luật. Anh Hồ Văn Ú, chị Trần Thị H liên đới chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm theo quy định. Án phí dân sự phúc thẩm: Do yêu cầu kháng cáo của bà B2 không được chấp nhận nên bà B2 phải chịu tiền án phí dân sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật. Nhưng do bà B2 là người cao tuổi nên được miễn nộp tiền tạm ứn án phí và án phí theo quy định của pháp luật.