Bản án 249/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng:

Căn cứ vào Điều 296 của Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử quyết định xét xử theo quy định.

[2] Xét nội dung kháng cáo của bị đơn bà Lâm Thị C và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Thị C1. [2.1] Về nội dung vụ án: Nguyên đơn bà Trần Thị H yêu cầu bà Lâm Thị C trả lại quyền sử dụng đất theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 04334, tờ bản đồ số 7, thửa số 58, toạ lạc tại tổ K, phường Đ, thành phố H, tỉnh Kiên Giang được cấp cho bà Trần Thị H, diện tích tranh chấp là (8,1 m2, 5,6 m2) loại đất vườn (LNK), đã được Ủy ban nhân dân thị xã H (nay là thành phố H) cấp cho bà H đứng tên sử dụng, hiện nay đất do bà C xây dựng hàng rào nghiêng sang và móng hàng rào lấn chiếm ranh giới sử dụng đất. 6 Bị đơn bà Lâm Thị C không đồng ý theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị H; bà Lâm Thị C phản tố yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất có chiều ngang 0,45 m, diện tích 51,9 m2, tọa lạc tại khu phố D, phường Đ, thành phố H, tỉnh Kiên Giang do bà Trần Thị H sử dụng và đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H thuộc quyền sử dụng chung của gia đình bà C và gia đình bà H; diện tích đất tranh chấp 51,9 m2 gồm (10,6 m2 + 9,9 m2 + 31,4 m2) theo trích đo và bà C rút lại một phần yêu cầu phản tố có diện tích 10,6 m2 do đã được Ủy ban nhân dân tỉnh giải quyết xong. [2.2] Xét yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Lâm Thị H1. Hội đồng xét xử xét thấy: [2.2.1] Xét về nguồn gốc nhà, đất của bà Trần Thị H, ông Quách Châu T và của bà Lâm Thị C1, bà Lâm Thị C: Nguồn gốc đất của hộ bà Lâm Thị C1 đang sử dụng tại số A đường P, khu phố D, phường Đ, thị xã H (nay là khu phố D, phường H, tỉnh An Giang): Trước đây là của bà Trần Thị M chuyển nhượng lại cho bà Lâm Thị C (mẹ bà C1) vào năm 1981. Đến năm 1988, bà C làm đơn xin phép xây dựng nhà với diện tích ngang 5,4m dài 19m và được UBND huyện H chấp thuận ngày 16/9/1988, bà C tiến hành xây dựng nhà và làm tường rào phía giáp đất với ông T dài 22,35m. Sau đó bà C xây thêm căn nhà sau có vách tường thẳng với tường rào phía trước và cửa sổ nhà sau có mái che de ra phía ngoài tường rào là 0,45m x 0,65m, phần nhà ở và sân rào bà C, bà C1 đang sử dụng hiện nay là 240,6m2 (ngang trước 7,8m, ngang giữa 7,55m, ngang sau 7,9m). Nguồn gốc thửa đất số 182 của gia đình ông Quách Châu T, bà Trần Thị H sử dụng: Trước năm 1988, là của gia đình bà Trần Thị H2, Trần Thị Â (cháu bà H2) sử dụng cất nhà ở. Năm 1991, bà Â chuyển nhượng căn nhà này lại cho gia đình ông Quách Châu T diện tích 4m x 10m = 40m2 với giá ba triệu đồng, có đơn xin bán nhà được UBND thị trấn xác nhận ngày 19/9/1991. [2.2.2] Xét về quá trình sử dụng nhà, đất và trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của bà Trần Thị H, ông Quách Châu T và của bà Lâm Thị C1, bà Lâm Thị C . Quá trình sử dụng, ông T bồi đắp thêm và sử dụng toàn bộ diện tích 115,86m2 đất nêu trên từ trước đến nay, gồm nhà ở 105,24 m2 ngang trước 4,1m, ngang sau 4,22m, dài 25,3m và đất hẻm chung 10,62 m2. Năm 2000, bà H làm đơn xin hợp thức hóa quyền sử dụng đất được sở địa chính ký xác nhận với diện tích 115 m2 (4,7m + 4,5m ; 2 x 25m). Tháng 10/2000, gia đình ông T xin phép xây dựng nhà và yêu cầu bà C1 tháo dỡ mái che cửa sổ, bà C1 không đồng ý nên xảy ra tranh chấp diện tích 10,62 m2 đất con hẻm với ông T. Bà C1 cho rằng, phần đất này nằm trong số đất gia đình bà chuyển nhượng của bà M. Sự việc được UBND phường tổ chức hòa giải nhưng không thành. UBND thị xã H ra quyết định 162/QĐ-UB ngày 14/5/2001 và UBND tỉnh xem xét, Chánh Thanh tra tỉnh được chủ tịch UBND tỉnh ủy quyền ra quyết định số 260/Qđ-TTr ngày 08/10/2001 về việc giải quyết giữ nguyên hiện trạng diện 7 tích 105,24 m2 cho ông T sử dụng, còn lại diện tích 10,62 m2 đất con hẻm giải quyết cho gia đình bà C1 sử dụng. Ông T không đồng ý và tiếp tục làm đơn khiếu nại. Ngày 13/3/2003, chủ tịch UBND tỉnh K ban hành quyết định 550/QĐ-CT xác định việc UBND tỉnh giữ nguyên hiện trạng diện tích 105,24 m2 cho ông T sử dụng là đúng pháp luật về nhà ở, đất ở. Nhưng giải quyết 10,62 m2 cho bà C1 sử dụng là không phù hợp, vì bà C1 không có giấy tờ hợp pháp chứng minh về quyền sử dụng đất này, giấy chuyển nhượng đất do bà C (mẹ bà C1) nhờ ông Thái Cẩm L viết hộ sau thời gian chuyển nhượng 10 năm là không có giá trị về mặt pháp lý. Do đó ông T khiếu nại là có căn cứ và Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định quyết định số 260/Qđ-TTr ngày 08/10/2001 của Chánh thanh tra tỉnh được Chủ tịch UBND tỉnh ủy quyền về viêc giải quyết giữ nguyên hiện trạng diện tích 105,24 m2 (chưa kể diện tích đất vườn) cho ông Quách Châu T sử dụng là đúng pháp luật về nhà ở, đất ở. Đồng thời điều chỉnh giải quyết diện tích 10,62 m2 là đất hẻm cho hai hộ ông Quách Châu T và bà Lâm Thị C1 sử dụng chung. Quyết định có hiệu lực sau 15 ngày kể từ ngày ký quyết định và đây là quyết định giải quyết khiếu nại cuối cùng. được CLN) Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ và trích đo hiện trạng khu đất tranh chấp giữa bà H và bà C thể hiện thửa số 58, tờ bản đồ ĐH-07 có diện tích 107,1m2 loại đất ở tại đô thị (OĐT) và 407,2m2 đất trồng cây lâu năm (CLN), tổng diện tích là 514,3m2 cụ thể: Diện tích đất bà H tranh chấp gồm 8,1 m2 đất CLN được giới hạn bởi các điểm 14,B,9,10,11,12,13,14 là phần hàng rào do bà C xây dựng và sử dụng; 5,6m2 đất CLN được giới hạn bởi các điểm 14,13,12,11,10, 9,14 do bà C sử dụng; diện tích đất bà C phản tố yêu cầu công nhận sử dụng chung là 51,9 m2 (trong đó có 10,6m2 OĐT + 9,9m2 OĐT + 31,4m2 điểm diện 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17,18,19,20,21,22,23,24,25,26,1; tích tranh chấp trước đây đã được Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh G có diện tích 10,6m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 18,19,20,21,22,23,18 hiện nay hai bên đang sử dụng là hẻm chung; diện tích 9,9 m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 23,24,28,27,17,18,23 nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà tích 31,4 m2 CLN được giới hạn bởi H; diện các điểm 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,27,28,25,26,1 nằm trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà H; diện tích 13,5 m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 18,17,27,F,H,18 hiện trạng bà C đang sử dụng thuộc thửa 58 đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H; diện tích 250,7 m2 CLN được giới hạn bởi các điểm 14,9,7,8,E,F,27,16,15,14 hiện trạng bà C đang sử dụng thuộc thửa 58 đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà H. giới hạn các bởi Tại Công văn số 221/UBND-TNMT ngày 19/4/2024 của Ủy ban nhân dân thành phố H thông tin cụ thể: Đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC848589, số vào sổ CH04334 do UBND thị xã H (nay là thành phố H) cấp cho bà Trần Thị H ngày 13/12/2016 có nguồn gốc trước năm 1991 là đất trũng, không ai sử dụng. Đến năm 1991, bà H khai phá sử dụng cất nhà ở và trồng cây. Do tại khu đường Phương Thành lúc này nhà nước quy định chỉ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ mép đường P vào 25m (sau khi đã trừ lộ giới) và thửa 8 đất này nằm ở vị trí sau 25m nên chưa xem xét cấp giấy, trên thực tế thửa đất này bà H đã sử dụng ổn định từ năm 1991. Qua kiểm tra thực tế thửa đất được xác định thửa đất số 58 được tách ra từ thửa 05 có tổng diện tích 514,3m2 ( trong đó có 107,1 m2 OĐT và 407,2 m2 CLN). Thửa đất này và tên chủ sử dụng đất Trần Thị H được nhà nước ghi nhận trong sổ mục kê đất đai năm 2003. Hiện bà H sử dụng ổn định đúng ranh đất và không có tranh chấp. Đối với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BD 340500 do UBND thị xã H (nay là thành phố H) cấp cho bà Lâm Thị C ngày 24/5/2011. Phần đất có tổng diện tích 1.105 m2, trong đó đất OĐT 200 m2, CLN 905 m2, 200 m2 đất ở có 187,5 m2 làm nhà và các công trình phụ trước ngày 15/10/1993, còn lại 12,5 m2 sử dụng làm nhà ở vào năm 2000 thuộc thửa số 06, tờ bản đồ ĐH-07. Mặt khác, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 58, tở bản đồ ĐH-07 cấp cho bà Trần Thị H năm 2016 và thửa 06, tờ bản đồ ĐH-07 cấp cho bà Lâm Thị C năm 2011 cũng như sơ đồ tổng thể khu đất thì không thể hiện mương thoát nước sử dụng chung giữa gia đình bà H và bà C. Cấp sơ thẩm, chấp nhận một phần và không chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn bà Trần Thị H đối với bị đơn bà Lâm Thị C và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Thị C1 là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật. [2.3] Xét yêu cầu phản tố của bị đơn bà Lâm Thị C . [2.3.1] Xét yêu cầu phản tố của bị đơn bà Lâm Thị C về việc bị đơn bà Lâm Thị C yêu cầu tranh chấp diện tích 10,6 m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 18,19,20,21,22,23,18 hiện nay hai bên đang sử dụng hiện trạng là hẻm chung đã được Chủ tịch UBND tỉnh K giải quyết theo quyết định số 550/QĐ-CT ngày 13/3/2003 đối với diện tích đất 17.732,8m2 do đất nằm trong Vườn quốc gia nên không yêu cầu công nhận. Hội đồng xét xử xét thấy: Bị đơn bà Lâm Thị C rút lại yêu cầu khởi kiện là hoàn toàn tự nguyện, không trái pháp luật và đạo đức xã hội. Căn cứ khoản 2 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, cấp sơ thẩm đình chỉ đối với một phần yêu cầu phản tố của bị đơn bà Lâm Thị C là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật. [2.3.2] Xét yêu cầu phản tố của bị đơn bà Lâm Thị C đối với nguyên đơn bà Trần Thị H về việc bị đơn bà Lâm Thị C yêu cầu đối với diện tích còn lại là 41,3m2, trong đó gồm có 9,9 m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 23,24,28,27,17,18,23 và diện tích 31,4m2 CLN được giới hạn bởi các điểm 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,27,28,25,26,1 thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CH 04334, thửa số 58, tờ bản đồ số 7, tọa lạc tại khu phố D, phường Đ, thành phố H, tỉnh Kiên Giang do UBND thị xã H (nay là thành phố H) cấp cho bà Trần Thị H vào ngày 13/12/2016. Hội đồng xét xử xét thấy: 9 Như nhận định trên tại mục [2.2] Xét thấy quyền sử dụng đất mà bị đơn yêu cầu công nhận thuộc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa 58, tờ bản đồ ĐH-07 cấp cho bà Trần Thị H năm 2016, không thể hiện có mương thoát nước chung và sơ đồ tổng thể cũng không có thể hiện, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND thị xã H cấp cho bà Trần Thị H số 07499 QSDĐ/ĐH ngày 12/7/2004 tại thửa số 05, tờ bản đồ ĐH-07 có diện tích 116,4 m2 đất ở lâu dài, chiều ngang giáp đường P 4,91m, ngang giáp đất nhà nước quản lý 4,40m, dài 25m, cạnh giáp thửa số 06 chỉ thể hiện mương thoát nước rộng 0,4m, dài 25m. Cấp sơ thẩm, không chấp nhận yêu cầu phản tố của bị đơn bà Lâm Thị C đối với diện tích còn lại là 41,3 m2, trong đó gồm có diện tích 9,9m2 OĐT được giới hạn bởi các điểm 23,24,28,27,17,18,23 là đất nằm trong giấy chứng nhận cấp cho bà H, diện tích 31,4 m2 CLN được giới hạn bởi các điểm 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,27,28,25,26,1 là đất nằm trong giấy chứng nhận cấp cho bà H; ghi nhận sự tự nguyện của nguyên đơn bà Trần Thị H đồng ý giữ nguyên hiện trạng ranh giới sử dụng đất tại các vị trí còn lại và điều chỉnh giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo diện tích sử dụng được trích đo là có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật. Từ những căn cứ nhận định trên, trong thảo luận nghị án, Hội đồng xét xử thống nhất chấp nhận ý kiến của Kiểm sát viên; không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Lâm Thị C và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Thị C1. Giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 16/2025/DS-ST ngày 09 tháng 6 năm 2025 của Tòa án nhân dân thành phố Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang (nay là Tòa án nhân dân khu vực 8 – An Giang).

[3] Về chi phí tố tụng: 3.1. Chi phí thu thập hồ sơ: Nguyên đơn bà Trần Thị H phải chịu chi phí thu thập hồ sơ số tiền là 750.000 đồng theo biên lai thu tiền số 0000082 ngày 07/01/2025 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố H. Đương sự đã nộp đủ. 3.2. Chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ: Chi phí xem xét thẩm định tại chỗ là 1.944.864 đồng theo Hóa đơn GTGT số 00000981 ngày 15/11/2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thành phố H. Bà H phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ đối với diện tích không được chấp nhận số tiền là 189.413 đồng. Bà C phải chịu chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ số tiền là 1.755.451 đồng. 3.3. Về chi phí định giá tài sản: Chi phí định giá tài sản là 5.500.000 đồng theo Hóa đơn GTGT số 00000018 ngày 23/5/2024 của Công ty TNHH MTV Đ1. Bà H phải chịu chi phí định giá tài sản đối với diện tích không được chấp nhận số tiền là 535.652 đồng. Bà C phải chịu chi phí định giá tài sản số tiền là 4.964.348 đồng.

[4] Về án phí: 10 - Án phí dân sự sơ thẩm: Nguyên đơn bà Trần Thị H và bị đơn bà Lâm Thị C là người cao tuổi, thuộc trường hợp được miễn tạm ứng án phí, án phí và có đơn xin miễn án phí nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. - Án phí dân sự phúc thẩm: Bị đơn bà Lâm Thị C và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan bà Lâm Thị C1 là người cao tuổi, thuộc trường hợp được miễn tạm ứng án phí, án phí và có đơn xin miễn án phí nên không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.