Bản án 49/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Phiên toà vắng mặt anh Hoàng Văn T3 và anh Hoàng Văn C nhưng có mặt người đại diện theo uỷ quyền là ông Hoàng Văn T1; vắng mặt người đại diện hợp pháp của UBND xã Q, tỉnh Lạng Sơn nhưng đã có đơn đề nghị xét xử vắng mặt; vắng mặt anh Hoàng Văn K2 và chị Hoàng Thị V không rõ lý do.

Tuy nhiên, đây là phiên toà được triệu tập hợp lệ lần thứ 3, những người vắng mặt đều đã có lời khai tại cấp sơ thẩm.

Vì vậy, Hội đồng xét xử căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vắng mặt những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có tên nói trên.

[2] Về quyền kháng cáo và phạm vi kháng cáo của bà Nguyễn Thị L: Bà Nguyễn Thị L tham gia tố tụng với 02 tư cách, vừa là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan và là người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn. Sau khi xét xử sơ thẩm, trong thời hạn luật định, bà Nguyễn Thị L có đơn kháng cáo về quyền quản lý sử dụng đất tranh chấp và nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng, đây là những nội dung liên quan đến quyền và nghĩa vụ của bị đơn Hoàng Văn K1, nhưng Toà án cấp sơ thẩm không làm rõ việc bà Nguyễn Thị L kháng cáo Bản án sơ thẩm với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan hay với tư cách là người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn để xác định đúng quyền và phạm vi kháng cáo của bà Nguyễn Thị L. Tại phiên toà phúc thẩm, bị đơn Hoàng Văn K1 và bà Nguyễn Thị L trình bày: Bà Nguyễn Thị L kháng cáo với tư cách là người đại diện theo uỷ quyền của bị đơn, anh Hoàng Văn K1 nhất trí với nội dung kháng cáo của bà Nguyễn Thị L. Mặt khác, vụ án còn có kháng nghị của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn đối với toàn bộ Bản án sơ thẩm số 01/2026/DS-ST ngày 20-01-2026 của Tòa án nhân dân khu vực 2- Lạng Sơn.

Vì vậy, Hội đồng xét xử sẽ xem xét, đánh giá lại toàn bộ Bản án sơ thẩm theo quy định tại Điều 293 của Bộ luật Tố tụng dân sự.

[3] Đối với nội dung kháng cáo của bà Nguyễn Thị L về việc vắng mặt/có mặt chị Hoàng Thị V và việc ghi họ tên anh Hoàng Văn K1 thành Hoàng Văn K3 đã được Toà án cấp sơ thẩm đính chính tại Thông báo số 02/2026/TB-TA ngày 25- 02-2026.

[4] Theo nội dung đơn khởi kiện và kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 28-7-2025 thể hiện tại trích đo số TĐ 58-2025 của Công ty Cổ phần trắc địa Bản đồ và Môi trường S- Chi nhánh L; nguyên đơn, bị đơn tranh chấp với nhau 19.128,7m² đất thuộc địa danh S, Thôn C, xã Q, tỉnh Lạng Sơn; thuộc một phần 8 thửa đất số thửa 1146, tờ bản đồ số 2; trên đất có các cây hồi với kích thước khác nhau do gia đình bị đơn Hoàng Văn K1 trồng. Ngày 29-8-2025, Toà án cấp sơ thẩm thụ lý yêu cầu phản tố của bị đơn Hoàng Văn K1 về việc yêu cầu được quản lý, sử dụng toàn bộ diện tích đất tranh chấp là 19.128,7m2 cùng toàn bộ cây trồng trên diện tích đất nói trên và buộc nguyên đơn chấm dứt hành vi tranh chấp. Ngày 10- 11-2025, bị đơn Hoàng Văn K1 có đơn xin rút toàn bộ yêu cầu phản tố. Tại phiên hoà giải ngày 27-8-2025 và phiên toà sơ thẩm, nguyên đơn ông Hoàng Văn T1 rút yêu cầu khởi kiện đối với 15.160,7m2 đất và yêu cầu di dời cây trên diện tích đất này; nguyên đơn chỉ yêu cầu quản lý, sử dụng 3.968m2 đất có vị trí đỉnh thửa N8- N3-N7-N6-N9-A6-A7-A8 trên trích đo và yêu cầu bị đơn di dời toàn bộ cây hồi do gia đình bị đơn Hoàng Văn K1 trồng trên diện tích 3.968m2 đất nói trên.

Vì vậy, Toà án cấp sơ thẩm đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với 15.160,7m2; đình chỉ yêu cầu phản tố của bị đơn là có căn cứ.

Tuy nhiên, Toà án cấp sơ thẩm không nêu cụ thể 15.160,7m2 mà nguyên đơn rút yêu cầu khởi kiện thuộc thửa đất nào, tờ Bản đồ nào; không nêu cụ thể diện tích, số thửa, số Bản đồ và địa chỉ khu đất mà bị đơn rút yêu cầu phản tố.

Vì vậy, cấp phúc thẩm cần sửa lại cho đảm bảo đúng quy định.

[5] Xét về nguồn gốc đất tranh chấp: Như đã trình bày ở trên, diện tích đất tranh chấp còn lại nguyên đơn yêu cầu Toà án giải quyết là 3.968,0m2 (là hình vẽ nối các đỉnh thửa N8-N3-N7-N6-N9-A6-A7-A8 trên trích đo) có địa danh là S, thuộc Thôn C, xã Q, tỉnh Lạng Sơn. Quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn, bị đơn đều trình bày được Nhà nước giao quản lý sử dụng diện tích đất tranh chấp nói trên từ năm 1995, khi đó trên đất chỉ có cây mọc tự nhiên.

Tuy nhiên, qua kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, chồng ghép bản đồ và thông tin trên sổ Lâm bạ thể hiện: 3.968,0m2 đất tranh chấp nói trên thuộc một phần lô số 638 Bản đồ giao đất lâm nghiệp xã T (cũ) đã được giao cho hộ ông Hoàng Văn T1 vào năm 1994 và được cấp GCNQSDĐ vào năm 2010 với số thửa là 1146 mang tên hộ ông Hoàng Văn T1; trên đất có các cây hồi có đường kính gốc khác nhau do gia đình bị đơn trồng.

[6]

Tuy nhiên, xét về quá trình quản lý sử dụng đất, nguyên đơn thừa nhận: Sau khi được giao đất, gia đình nguyên đơn trồng cây thạch được 01 đến 02 năm rồi bỏ không từ đó đến nay, nguyên đơn biết bố của bị đơn là ông Hoàng Văn T2 trồng cây hồi trên đất tranh chấp từ năm 1998, hiện nay toàn bộ cây hồi trên diện tích 19.128,7m2 đất mà nguyên đơn khởi kiện đều là của gia đình bị đơn trồng; trên đất tranh chấp không có tài sản của nguyên đơn. Nguyên đơn cho rằng năm 1998, khi biết ông Hoàng Văn T2 trồng cây hồi trên thửa đất ông được giao, ông có yêu cầu ông Hoàng Văn T2 nhổ đi nhưng ngoài lời trình bày của mình, nguyên đơn không cung cấp được tài liệu chứng cứ chứng minh nội dung này.

[7] Tại phiên toà phúc thẩm, các đương sự đều thừa nhận: Phần diện tích đất mà nguyên đơn rút yêu cầu khởi kiện với phần diện tích nguyên đơn đang khởi kiện yêu cầu được quyền quản lý sử dụng là liền thửa, trên thực địa không phân biệt được ranh giới đường nối các điểm N3 đến N6. Ranh giới giữa diện tích đất tranh chấp với diện tích đất liền kề được phân định rõ ràng và nhận biết được bằng mắt thường trên thực tế; cụ thể: Ranh giới giữa diện tích đất tranh chấp với diện 9 tích đất mà gia đình ông Hoàng Văn G đang quản lý sử dụng (đường nối các điểm từ N8 đến N6) là khe dông; ranh giới giữa diện tích đất đang tranh chấp với phần đất mà nguyên đơn đang trồng thạch (đường nối các điểm A1 đến N8) có bờ cao thấp; ranh giới nối các điểm A1 đến B3 với thửa 1114 là khe nước tự nhiên. Ngoài việc tranh chấp giữa nguyên đơn với bị đơn đối với diện tích đất nói trên; các đương sự không tranh chấp với các chủ sử dụng đất liền kề.

[8] Bên cạnh đó, bị đơn khẳng định hiện gia đình bị đơn chỉ phát quang và trồng cây trên một phần diện tích đất đang tranh chấp, còn một phần do vợ chồng ông Hoàng Văn G và bà Bế Thị D quản lý sử dụng (N7, N6, N9, A6); phía bị đơn cũng thừa nhận đối với phần diện tích không tranh chấp (liền kề diện tích đất đang tranh chấp) ký hiệu 1146.2 trên trích đo, hiện gia đình bị đơn đang quản lý sử dụng một phần, phần diện tích còn lại do vợ chồng ông Hoàng Văn G quản lý sử dụng.

[9] Từ chính lời khai của các đương sự nói trên, Hội đồng xét xử thấy có cơ sở để khẳng định gia đình nguyên đơn không có quá trình quản lý sử dụng diện tích đất tranh chấp; thời điểm nguyên đơn kê khai để cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất số 1146 (ngày 02-5-2008), trên đất tranh chấp đã có tài sản (cây hồi) của bị đơn. Mặc dù được giao đất, được cấp GCNQSDĐ nhưng nguyên đơn không biết được vị trí, ranh giới thửa đất của mình; điều này được nguyên đơn thừa nhận khi chính quyền địa phương tiến hành hoà giải việc tranh chấp đất. Trong khi bị đơn đã có quá trình quản lý, sử dụng công khai liên tục, ổn định trong thời gian dài đối với diện tích đất tranh chấp và diện tích đất tranh chấp đã có ranh giới tứ cận rõ ràng để phân biệt với diện tích đất liền kề.

[10]

Vì vậy, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ căn cứ vào việc nguyên đơn được giao đất, được cấp GCNQSDĐ, để chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, xử cho nguyên đơn được quản lý, sử dụng đất tranh chấp là 3.968,0m2 là vi phạm trong việc đánh giá chứng cứ.

Do đó, kháng cáo của bà Nguyễn Thị L và kháng nghị của Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Lạng Sơn về nội dung này là có căn cứ nên được chấp nhận.

[11] Như đã phân tích ở trên, do nguyên đơn không quản lý sử dụng diện tích đất tranh chấp; thời điểm nguyên đơn kê khai để cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất số 1146, trên đất tranh chấp đã có tài sản của bị đơn. Mặt khác, hiện nay thửa đất 1146 có nhiều cá nhân hộ gia đình đang quản lý sử dụng. Theo quy định tại khoản 1 Điều 34 của Bộ luật Tố tụng dân sự, khi giải quyết vụ án dân sự, Toà án có quyền huỷ quyết định cá biệt trái pháp luật của Cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền nếu quyến định đó xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự trong vụ án dân sự mà Toà án có nhiệm vụ giải quyết. Như vậy, việc xem xét huỷ quyết định cá biệt không phải là yêu cầu của đương sự nên không phụ thuộc vào việc đương sự có yêu cầu hay không có yêu cầu huỷ GCNQSDĐ.

Vì vậy, có căn cứ để huỷ GCNQSDĐ mà UBND huyện T, tỉnh Lạng Sơn đã cấp ngày 18-8-2010 đối với thửa 1146 mang tên hộ ông Hoàng Văn T1.

[12]

Từ những phân tích đánh giá nêu trên, Hội đồng xét xử thấy có căn cứ sửa một phần Bản án sơ thẩm theo hướng: Không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của 10 nguyên đơn về việc yêu cầu được quản lý, sử dụng diện tích 3.968m2 thuộc một phần thửa 1146 và yêu cầu di dời tài sản trên đất. Hủy GCNQSDĐ đã cấp đối với thửa 1146 mang tên hộ ông Hoàng Văn T1.

[13] Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn không được chấp nhận và bị đơn đã rút toàn bộ yêu cầu phản tố nên việc phát sinh thêm người tham gia tố tụng là ông Hoàng Văn G và bà Bế Thị D đã được cấp phúc thẩm triệu tập tham gia phiên toà nhưng vắng mặt, cũng không làm thay đổi bản chất vụ án, không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự.

[14] Về án phí phúc thẩm: Do sửa Bản án sơ thẩm nên người kháng cáo là bà Nguyễn Thị L không phải chịu án phí phúc thẩm; hoàn trả bà Nguyễn Thị L 300.000 đồng tiền tạm ứng án phí đã nộp.

[15] Về án phí sơ thẩm và nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng: Do sửa Bản án sơ thẩm nên Hội đồng xét xử xác định lại nghĩa vụ chịu án phí sơ thẩm và nghĩa vụ chịu chi phí tố tụng theo quy định tại khoản 1 các Điều 147, 157 và 165 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Do yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn ông Hoàng Văn T1 không được chấp nhận nên nguyên đơn phải chịu án phí dân sự không có giá ngạch, sung Ngân sách Nhà nước và chịu toàn bộ chi phí tố tụng bao gồm chi phí đo đạc, xem xét thẩm định và định giá tài sản với tổng số tiền là 32.100.000 đồng; xác nhận ông Hoàng Văn T1 đã nộp và chi trả toàn bộ chi phí tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm.

[16] Xét đề nghị của đại diện Viện Kiểm sát là có căn cứ, phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.