Bản án 274/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa và căn cứ kết quả tranh luận tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định: 7

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về tính hợp pháp của đơn kháng cáo: Ông Nguyễn Thái B kháng cáo trong hạn luật định và có nộp tạm ứng án phí đầy đủ nên được Hội đồng xét xử chấp nhận. [1.2] Về sự có mặt của đương sự: Tòa án đã tiến hành tống đạt các văn bản tố tụng theo đúng quy định của pháp luật. Tại phiên tòa, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vắng mặt. Căn cứ Điều 228, Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự. [1.3] Về thủ tục ủy quyền: - Nguyên đơn bà Phan Thị Kim T1 ủy quyền cho ông Lý Hoàng T2 theo Giấy ủy quyền ngày 14/4/2026 do Văn phòng C2 chứng nhận số công chứng 915, quyển số 04/2026/CCGD. - Nguyên đơn bà Nguyễn Thị N, ông Phan Thanh K, bà Phan Thị Kim P, ông Phan Thanh K1, ông Phan Thanh K2, ông Phan Thanh K3, bà Phan Thị Kim M, ông Phan Thanh S và bà Phan Thị Kim T3 ủy quyền cho bà Phan Thị Kim T1 theo Giấy ủy quyền ngày 06/5/2022 do Ủy ban nhân dân thị trấn P chứng nhận. - Bị đơn ông Nguyễn Thái B ủy quyền cho ông Nguyễn Văn V theo Giấy ủy quyền ngày 18/12/2025 do Văn phòng C3 chứng nhận số công chứng 6154/2025/CCGD. Hội đồng xét xử xét thấy các thủ tục ủy quyền trên phù hợp với quy định tại khoản 4 Điều 85 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp nhận. [1.4] Tại đơn khởi kiện cũng như trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp sơ thẩm, các đồng nguyên đơn có yêu cầu đối với diện tích đất tranh chấp là 175m2, nhưng qua kết quả đo đạc của Công ty TNHH H2 thì đất tranh chấp có diện tích đất là 166,1m2, vì vậy các đồng nguyên đơn có đơn xin rút lại một phần diện tích đất tranh chấp là 8,9m2 nên được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận và đình chỉ một phần yêu cầu khởi kiện của các đồng nguyên đơn đối với diện tích đất 8,9m2 là phù hợp và các đương sự không có kháng cáo nên đã có hiệu lực pháp luật.

[2] Về nội dung: [2.1] Xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Thái B, Hội đồng xét xử nhận thấy: Tất cả các bên, nguyên đơn và bị đơn đều thống nhất nguồn gốc đất đang tranh chấp là của ông Phan Văn K4 nhưng năm 1990 ông K4 đã chuyển nhượng cho ông N1 diện tích đất 3.000m2, theo tờ mua bán đất lập ngày 11/5/1990. Về phía nguyên đơn cho rằng, căn cứ theo Tờ mua bán đất có thể hiện nội dung: “…..ông N1 không được canh tác trên mồ mã ……”; đồng thời, nguyên đơn cũng khẳng định năm 2021 bị đơn đã đổ đất san lấp toàn bộ đất mồ mã này 8 trong đó có 05 ngôi mộ đất và 02 ngôi mộ kiên cố là mộ của những người thân của họ, những ngôi mộ này vẫn còn tồn tại trên đất đang tranh chấp. Cho nên, đối với diện tích đất mồ mã gia tộc của nguyên đơn, ông N1 phải chừa lại, không được sử dụng canh tác.

Do đó, nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải trả lại diện tích đất có mồ mã gia tộc là 166,1m2.

Tuy nhiên, quá trình Tòa án nhân dân huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang (nay là Tòa án nhân dân khu vực 10 – An Giang) và Tòa án nhân dân tỉnh An Giang xem xét, thẩm định tại chỗ, kết quả thể hiện: Hiện trạng trên phần diện tích đất 166,1m2, ngoài khu mộ của bà Lương Thị C thì không còn ngôi mộ nào khác. Ngoài ra, theo lời trình bày của bị đơn thì các ngôi mộ của ông K5, bà K6 đã được người thân di dời và bị đơn cũng đã hỗ trợ chi phí di dời cho người thân của ông K5, bà K6. Hơn nữa, nguyên đơn bà Phan Thị Kim T1 cũng không xác định được vị trí, thời gian chôn cất của 05 ngôi mộ đất mà nguyên đơn cho rằng còn chôn trên phần đất tranh chấp. Như vậy, hiện tại trên phần diện tích đất tranh chấp chỉ còn 01 ngôi mộ của bà Lương Thị C. Đồng thời, căn cứ theo tờ mua bán đất với nội dung: “…..số đất này được ba công (3000m2) có ít cây và hào lạng, mồ mã bà con và mã mẹ tôi nhưng ông N1 mua phải trừ lại mã mẹ tôi là 07m ngang, dài 9m……” thì diện tích đất mà ông N1 phải trừ lại cho ông K4 chính là phần đất có ngôi mộ của bà C và theo Bản trích đo hiện trạng khu đất được lập vào ngày 02/8/2022 của Công ty TNHH H2 thì phần đất này có diện tích là 61,6m2 là phù hợp với sự thỏa thuận của hai bên được ghi nhận trong “Tờ mua bán” ngày 11/5/1990.

Do đó, việc cấp sơ thẩm buộc bị đơn phải di dời các vật kiến trúc và cây trồng trên đất để trả lại phần diện tích đất mồ mã gia tộc 166,1m2 cho các đồng nguyên đơn là chưa phù hợp. [2.2]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Thái B; sửa bản án sơ thẩm như đề nghị của Viện kiểm sát. Chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn ông B phải di dời các vật kiến trúc và cây trồng trên đất để trả lại phần diện tích đất 61,6m2 cho các đồng nguyên đơn.

[3] Đối với yêu cầu của nguyên đơn cho rằng ông B có hành vi xâm phạm mồ mã và đề nghị Tòa án xử lý hình sự.

Xét thấy, việc các đương sự tranh chấp về quyền sử dụng đất là đất mồ mã, Tòa án chỉ thụ lý giải quyết bằng một vụ án dân sự tranh chấp đất đai không liên quan đến hành vi hình sự. Trong hồ sơ có thể hiện bà T1 cùng gia đình có gửi đơn đến Cơ quan điều tra để yêu cầu xử lý về hành vi này của ông B, nhưng đến nay vẫn chưa được cơ quan chức năng giải quyết.

Do đó, cấp sơ thẩm tiếp tục kiến nghị Cơ quan điều tra thụ lý tin báo về tội phạm để điều tra, xác minh nếu có dấu hiệu tội phạm thì khởi tố, xử lý bằng một vụ án hình sự khác là phù hợp với quy định.

[4] Về chi phí tố tụng: [4.1] Chi phí tố tụng giai đoạn sơ thẩm: 9 - Đối với chi phí giám định là 3.600.000 đồng: Nguyên đơn cho rằng không phải chữ ký, chữ viết của ông Phan Văn K4 và đề nghị giám định. Kết quả giám định xác định chữ ký, chữ viết Phan Văn K4 do cùng một người (ông Phan Văn K4) ký, viết ra; do vậy, nguyên đơn phải chịu đối với chi phí này. - Đối với chi phí đo đạc, xem xét thẩm định tại chỗ với số tiền là 9.638.500 đồng: Do nguyên đơn được chấp nhận yêu cầu khởi kiện nên bị đơn phải chịu toàn bộ chi phí này. [4.2] Chi phí tố tụng giai đoạn phúc thẩm: Bị đơn ông Nguyễn Thái B đã tạm ứng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ với số tiền là số tiền 1.400.000 đồng. Tại phiên tòa phúc thẩm, bị đơn tự nguyện chịu chi phí này nên được Hội đồng xét xử ghi nhận.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Ông Nguyễn Thái B được chấp nhận kháng cáo nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.