Bản án 02/2026/TCDS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

5 Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh luận tại phiên toà, Hội đồng xét xử nhận định:

[1]. Về tố tụng: Xét yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị B về việc buộc ông Phạm Quang C và bà Phạm Thị Đ trả lại diện tích đất nông nghiệp là 95m2, thuộc thửa đất số thửa đất số 59, tờ bản đồ số 6, thửa phụ 13; địa chỉ thửa đất tại thôn L, xã Ý, tỉnh Ninh Bình.

Căn cứ vào khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đây là “Tranh chấp quyền sử dụng đất nông nghiệp”, vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 8, tỉnh Ninh Bình.

[2]. Về nguồn gốc và quá trình quản lý, sử dụng diện tích đất tranh chấp: Diện tích đất nông nghiệp các đương sự đang tranh chấp là 95 m² tại xứ đồng Lộc Thổ; theo hồ sơ địa chính cũ thuộc thửa đất số 15, tờ bản đồ số 3, thửa phụ số 20; sau khi thực hiện dồn điền, đổi thửa qua các thời kỳ được xác định là thửa đất số 59, tờ bản đồ số 6, thửa phụ số

13. Theo tài liệu địa chính do UBND xã Y cung cấp, tên gọi thống nhất của khu đất này là xứ đồng Lộc Thổ. Nguyên đơn bà Phạm Thị B trình bày diện tích đất đang tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà B và ông Phạm Bá K, được Nhà nước giao theo nhân khẩu theo Quyết định số 115/QĐ-UB ngày 15-02-1992 của UBND tỉnh H. Nay ông Phạm Quang C và bà Phạm Thị Đ đang quản lý, sử dụng diện tích đất này không có căn cứ pháp luật, nên bà B yêu cầu Tòa án buộc ông C và bà Đ trả lại đất. Phía bị đơn không chấp nhận yêu cầu khởi kiện và cho rằng diện tích đất này đã được chia cho gia đình ông C từ khoảng các năm 1987-1988, gia đình bị đơn trực tiếp canh tác và có thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đối với Nhà nước. Hội đồng xét xử xét thấy: Căn cứ sổ địa chính, sổ mục kê, bản đồ địa chính xã Y lập trong các năm 1992-1994 cùng các tài liệu do cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương cung cấp, có đủ cơ sở xác định hộ cụ Phạm Văn B1 được Nhà nước giao tổng diện tích 3.089 m² đất nông nghiệp tại nhiều xứ đồng. Trong tổng diện tích được giao có thửa đất tại xứ đồng Lộc Thổ với diện tích đo đạc thực tế là 295 m². Diện tích này được cân đối, giao ổn định cho 04 nhân khẩu trong hộ gồm: cụ B1, cụ T2, bà Phạm Thị B và ông Phạm Bá K theo Quyết định số 115/QĐ-UB ngày 15-02-1992 của UBND tỉnh H. Tại thời điểm giao đất năm 1992, ông Phạm Quang C đã lập gia đình riêng với bà Phạm Thị Đ, đã tách hộ khẩu và được giao 2.788 m² đất nông nghiệp tại các xứ đồng khác; không được giao đất tại xứ đồng Lộc Thổ. Mặt khác, tại Bản án dân sự sơ thẩm số 06/2023/DS-ST ngày 16-8-2023 của Tòa án nhân dân huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định (đã có hiệu lực pháp luật) giải quyết vụ án chia thừa kế di sản của cụ B1 và cụ T2, Tòa án đã xác định: Trong 6 tổng diện tích đo đạc thực tế 295 m² đất tại xứ đồng Lộc Thổ, có 147,5 m² là di sản thừa kế của cụ B1 và cụ T2 và đã giao cho bà Phạm Thị B được quyền quản lý, sử dụng. Đối với phần diện tích 147,5 m² còn lại, bản án xác định không phải là di sản thừa kế của hai cụ mà là phần quyền sử dụng đất hợp pháp thuộc quyền quản lý, sử dụng chung của bà Phạm Thị B và ông Phạm Bá K, tương ứng với 02 suất đất nhân khẩu được giao trong hộ cụ B1 theo Quyết định số 115/QĐ-UB ngày 15-02-1992 của UBND tỉnh H.

[3]. Đối với ý kiến của phía bị đơn cho rằng diện tích 95 m² tranh chấp được cụ B1, cụ T2 phân chia cho sử dụng ổn định từ đợt giao đất năm 1987 – 1988 và gia đình bị đơn là người trực tiếp canh tác, nộp thuế nông nghiệp. Hội đồng xét xử xét thấy: Lời khai này của phía bị đơn không được nguyên đơn thừa nhận và cũng không phù hợp với tài liệu địa chính do UBND xã Ý cung cấp. Bị đơn không xuất trình được tài liệu, chứng cứ hợp pháp chứng minh việc được Nhà nước giao đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc có căn cứ pháp lý khác làm phát sinh quyền sử dụng đất đối với diện tích đang tranh chấp.

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử có đủ căn cứ xác định phần diện tích 147,5 m² đất nông nghiệp còn lại tại xứ đồng Lộc Thổ thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà Phạm Thị B và ông Phạm Bá K.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị B về việc buộc ông Phạm Quang C và bà Phạm Thị Đ trả lại diện tích đất nêu trên là có căn cứ, phù hợp quy định của pháp luật nên cần được chấp nhận.

[4]. Về chi phí tố tụng: Nguyên đơn tự nguyện nộp và không yêu cầu giải quyết về chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản; nên Hội đồng xét xử không đặt ra xem xét, giải quyết.

[5]. Về án phí: Do yêu cầu khởi kiện của bà Phạm Thị B được Tòa án chấp nhận nên bà Ba K1 phải chịu án phí dân sự sơ thẩm. Ông Phạm Quang C và bà Phạm Thị Đ phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định.

Tuy nhiên, xét thấy ông C và bà Đ là người cao tuổi, thuộc trường hợp được miễn án phí theo quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30-12-2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nên được miễn án phí dân sự sơ thẩm.

[6]. Các đương sự được quyền kháng cáo bản án theo quy định của pháp luật.