Bản án 90/2026/HS-PTBản án 90/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Về tố tụng: Quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử sơ thẩm vụ án, các cơ quan và người tiến hành tố tụng cấp sơ thẩm đã thực hiện đúng các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, không bị khiếu nại. Sau khi xét xử sơ thẩm, trong thời hạn luật định bị cáo Nguyễn Bá D, Nguyễn Bá T, Nguyễn Bá Đ4 và các bị hại ông Nguyễn Bá N, ông Nguyễn Phụ S, ông Nguyễn Đình P, ông Nguyễn Đình K, ông Nguyễn Bá T1 có kháng cáo hợp lệ nên được xem xét. Tại phiên tòa phúc thẩm ông Nguyễn Bà N4, ông Nguyễn Phụ S, ông Nguyễn Bá T1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt tại phiên tòa không có lý do, ông Nguyễn Đình K có đơn đề nghị xét xử vắng mặt, do đó Hội đồng xét xử vẫn xét xử vụ án theo quy định.

[2] Lời khai nhận tội của bị cáo tại phiên toà ngày hôm nay phù hợp với lời khai của bị cáo trong quá trình điều tra, phù hợp với lời khai của người bị hại, phù hợp với tài liệu chứng cứ khác có trong hồ sơ vụ án, vì vậy có đủ căn cứ kết luận: [2.1] Giai đoạn năm 2014 - 2015, khi không có Quyết định giao đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhưng Nguyễn Bá D - Bí thư chi bộ thôn Đ, Nguyễn Bá T - Quyền trưởng thôn Đ, Nguyễn Văn Đ - Kế toán thôn Đ đã lợi dụng chức vụ quyền hạn đang đảm nhiệm, thực hiện hành vi giáo bán trái thẩm quyền 23 thửa đất nông nghiệp (đất lúa) với tổng diện tích 2.849,55m2 ở khu T và 01 thửa đất xen kẹp khu Lò Ngói diện tích 168m2 cho tổng số 22 hộ dân. Nguyễn Kim C - Chủ tịch UBND xã X, Dương Công H9 - Cán bộ địa chính xã X sau khi biết việc Chi bộ, ban Q1 giao bán đất trái thẩm quyền đã không ngăn chặn, lại đồng phạm trong việc thu tiền của 03 hộ dân mua đất và yêu cầu thôn Đ nộp tiền bán đất về UBND xã. Tổng số tiền thu được từ việc bán đất là 11.657.200.000 đồng, trong đó BQL thôn Đ5 thu 10.328.200.000 đồng; UBND xã X của 03 hộ dân Nguyễn Văn S3, Trần Bá K1, Nguyễn Đình C1 là 1.329.000.000 đồng. UBND xã X ngoài việc thu tiền còn yêu cầu BQL thôn Đ nộp số tiền 4.000.000.000 đồng có được từ việc bán đất. [2.2] Hiện 24 thửa đất trên đều chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong đó 06 thửa đất không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gây thiệt hại cho 06 hộ dân số tiền 4.115.000.000 đồng. 18 thửa đất đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gây thiệt hại cho nhà nước 160.828.500 đồng. Tổng thiệt hại là 4.275.828.500 đồng. Số tiền thu được từ 17 việc bán đất, BQL thôn Đ5 quản lý 6.328.200.000 đồng đã chi đền bù cho các hộ dân mất đất ruộng, giải phóng, san lấp mặt bằng, làm đường giao thông nông thôn và các công trình phúc lợi khác; UBND xã đã quản lý số tiền 5.329.000.000 đồng và chi tạm ứng công trình đường giao thông, đường vành đai 3 đến nay chưa được quyết toán. Hành vi của Nguyễn Bá D, Nguyễn Bá T, Nguyễn Văn Đ gây thiệt hại cho 06 hộ dân số tiền 4.115.000.000 đồng, gây thiệt hại cho nhà nước 160.828.500 đồng. Tổng thiệt hại là 4.275.828.500 đồng. [2.3] Nguyễn Kim C, Dương Công H9 là những người có chức vụ quyền hạn nhưng không thực hiện đúng, đầy đủ chức trách, nhiệm vụ của mình, vì động cơ vụ lợi vun vén cho lợi ích cục bộ địa phương, lợi dụng chức vụ quyền hạn, đồng ý, tiếp tay cho cho Chi bộ, Ban Q1 giao bán 24 lô đất trái thẩm quyền thể hiện bằng việc trực tiếp thu tiền bán đất, yêu cầu Ban quản lý thôn nộp tiền về UBND xã và dùng số tiền thu được từ việc bán đất chi tiêu xây dựng công trình phúc lợi hết nên phải chịu trách nhiệm chung với Nguyễn Bá D, Nguyễn Bá T, Nguyễn Văn Đ về tổng thiệt hại đã gây ra.

[3] Hành vi của các bị cáo vì lợi ích cục bộ địa phương đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn được Nhà nước giao để tiến hành giao bán đất trái thẩm quyền cho các bị hại, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan trong vụ án gây thiệt hại cho người mua đất, cho Ngân sách nhà nước với tổng số tiền thiệt hại là 4.275.828.500 đồng.

Do đó, Bản án sơ thẩm đã xét xử các bị cáo Nguyễn Bá D, bị cáo Nguyễn Bá T, bị cáo Nguyễn Văn Đ, bị cáo Nguyễn Kim C và bị cáo Dương Công H3 về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo khoản 3 Điều 356 của Bộ luật hình sự là có căn cứ, đúng pháp luật.

[4] Xét kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt của các bị cáo: Tại giai đoạn xét xử phúc thẩm, bị cáo D, bị cáo T, bị cáo Đ giao nộp cho Tòa án biên lai thu tiền để khắc phục thiệt hại theo quyết định của bản án sơ thẩm.

Tuy nhiên, đối với tình tiết này bản án sơ thẩm đã áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (bị cáo đã tự nguyện bồi thường hoặc khắc phục hậu quả) theo điểm b, khoản 1, Điều 51 BLHS cho bị cáo. Ngoài ra bị cáo D còn cung cấp một số giấy tờ liên quan tới việc điều trị bệnh đái tháo đường, đau dây thần kinh của bị cáo, nhưng bị cáo không cung cấp được bệnh án điều trị để làm rõ tình trạng sức khỏe của mình, đồng thời đây cũng không phải là tình tiết để xem xét giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cho bị cáo.

Xét thấy, bản án sơ thẩm xác định các bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ, phạm tội không vì động cơ vụ lợi cá nhân, nên cần áp dụng khoản 1 Điều 54 BLHS xử phạt các bị cáo D, bị cáo T dưới mức khởi điểm của khung hình phạt bị truy tố và ở mức thấp của khung hình phạt liền kề. Đối với bị cáo Đ thực hiện hành vi phạm tội với vai trò thụ động, thực hiện nhiệm vụ được giao, bị cáo không có vai trò quyết định trong việc đề ra chủ trương, cũng như vai trò quyết định trong việc giao bán đất trái thẩm quyền, bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ nên áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 54 BLHS để xử bị cáo Đ 18 mức án thấp hơn mức án của bị cáo D, bị cáo T. Các bị cáo bị truy tố, xét xử theo khoản 3 Điều 356 BLHS về tội “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” với khung hình phạt từ 10 đến 15 năm tù.

Vì vậy, bản án sơ thẩm quyết định và áp dụng hình phạt tù đối với các bị cáo là phù hợp với quy định của pháp luật, do đó không có căn cứ để chấp nhận kháng cáo giảm nhẹ hình phạt cho bị cáo D, bị cáo T, bị cáo Đ.

[5] Đối với yêu cầu kháng cáo xin được hưởng án treo của các bị cáo: Hội đồng xét xử nhận thấy, bị cáo D là người có vai trò cao nhất trong vụ án, bị cáo T giữ vai trò giúp sức tích bị cáo D, bị cáo Đ tiếp nhận và cùng với bị cáo D, bị cáo T thực hiện hành vi phạm tội. Hành vi phạm tội của các bị cáo là nguy hiểm cho xã hội, đã xâm phạm vào hoạt động đúng đắn của cơ quan, chức; gây mất uy tín, mất lòng tin của nhân dân vào các cơ quan Nhà nước đồng thời đã gây thiệt hại đến những hộ gia đình khi mua đất nhưng không đủ điều kiện được Nhà nước cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thiệt hại đến Ngân sách Nhà nước. Hành vi phạm tội của các bị cáo còn là nguyên nhân gây nên khiếu kiện kéo dài trong nhân dân, gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự trị an, an toàn xã hội. Do vậy bản án sơ thẩm áp dụng hình phạt tù, phạt cách ly các bị cáo D, T, Đ ra khỏi đời sống xã hội là phù hợp với quy định. Ngoài ra, mức hình phạt tù của các bị cáo không đủ điều kiện để cho các bị cáo được hưởng án treo.

Do đó, kháng cáo của các bị cáo D, bị cáo T, bị cáo Đ về việc cho các bị cáo được hưởng án treo là không có căn cứ chấp nhận.

[6] Đối với kháng cáo của các bị hại cho rằng Bản án sơ thẩm đã không bảo vệ quyền lợi về dân sự cho các bị hại, đề nghị ghi nhận quyền và xem xét việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các bị hại. Vì trong tổng số 24 hộ dân mua đất thì có 18 hộ dân được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, còn lại 06 hộ không được cấp. Hội đồng xét xử nhận thấy, việc các bị hại không được xem xét về điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là nguyên nhân dẫn đến phát sinh khiếu kiện, phát sinh thiệt hại là căn cứ để truy tố, xét xử các bị cáo. Mặt khác, việc xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là thủ tục hành chính, được thực hiện theo quy định của pháp luật đất đai khi có yêu cầu của người dân, Tòa án không có thẩm quyền xem xét việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các bị hại.

Vì vậy, kháng cáo của các bị hại về việc ghi nhận quyền và xem xét việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là không có căn cứ chấp nhận.

[7] Các quyết định khác của Bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị, có hiệu lực pháp luật nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không xem xét.

[8] Về án phí: Do bị cáo D là người cao tuổi nên bị cáo được miễn toàn bộ án phí hình sự phúc thẩm. Các bị cáo Nguyễn Bá T, Nguyễn Văn Đ và các bị hại ông Nguyễn Bá N, ông Nguyễn Phụ S, ông Nguyễn Đình P, ông Nguyễn Đ 19 K, ông Nguyễn Bá T1 phải chịu án phí hình sự phúc thẩm theo quy định của pháp luật.