Bản án 42/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết: 8 Đây là quan hệ “Tranh chấp quyền sử dụng đất; yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất” được quy định tại khoản 9 Điều 26, Điều 34, điểm a khoản 1 Điều 37, Điều 38 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng. [1.2] Về giải quyết, xét xử vắng mặt một số người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: Ông Lưu Văn L2, ông Lê Viết M, ông Phạm Ngọc Q, ông Nguyễn Văn T2, ông Võ Quý T3 đã được triệu tập hợp lệ và có đơn đề nghị xét xử vắng mặt. Hội đồng xét xử căn cứ Điều 227, Điều 228 của Bộ luật Tố tụng dân sự tiến hành xét xử vụ án theo thủ tục chung.

[2] Về nội dung: [2.1] Xét yêu cầu khởi kiện công nhận quyền sử dụng đất của nguyên đơn thấy rằng: Về nguồn gốc diện tích đất các bên đang tranh chấp, thấy rằng: thửa đất 125 do ông Võ Quý N, bà Nguyễn Thị G nhận chuyển nhượng của ông Lê Ngọc T5 vào ngày 05-4-1999; thửa đất 134 do ông Võ Quý T6 (cha ông P) nhận chuyển nhượng của ông Lê Viết M vào ngày 03-5-1999, sau đó ông T6 đã tặng cho ông Vũ Hoàng P, bà Võ Thị L. Các giao dịch chuyển nhượng đất được lập thành văn bản, có xác nhận của Nông trường Cao su Đ và Ủy ban nhân dân xã Đ, phù hợp với điều kiện thực tế quản lý đất đai tại địa phương thời điểm năm 1999. Khi nhận chuyển nhượng đất thì đất có xác định ranh giới, mốc giới và tiến hành canh tác, trồng cây lâu năm. Mặt khác, từ khi nhận chuyển nhượng vào năm 1999 cho đến nay, các nguyên đơn đã sử dụng đất liên tục, công khai, ổn định, không có tranh chấp; tiến hành đầu tư trồng cà phê, tiêu, bơ, sầu riêng; xây dựng công trình trên đất và xác ranh giới, mốc giới của các thửa đất bằng hàng rào kiên cố từ khoảng năm 2001 được thể hiện tại lời trình bày của những người làm chứng như ông Nguyễn Văn T2, ông Võ Quý T3, ông Phạm Ngọc Q, ông Đậu Đình V (Trưởng thôn) là khách quan, phù hợp với thực tế sử dụng đất của các nguyên đơn.

Vì vậy, có căn cứ xác định các nguyên đơn là người sử dụng đất thực tế, canh tác liên tục, ổn định từ năm 1999 cho đến nay. Trên thực tế các nguyên đơn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tuy nhiên việc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trước ngày 01-7-2004, có giấy tờ viết tay, được chính quyền địa phương nơi các nguyên đơn đang sử dụng đất xác nhận là phù hợp với điểm d khoản 1 Điều 50 của Luật Đất đai năm 2003 quy định “1. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà có một trong các loại giấy tờ sau đây thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và không phải nộp tiền sử 9 dụng đất: Giấy tờ chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở gắn liền với đất ở trước ngày 15 tháng 10 năm 1993 được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đã sử dụng trước ngày 15 tháng 10 năm 1993;”. Ngoài ra, hiện nay các nguyên đơn sử dụng đất ổn định, lâu dài thuộc trường hợp được xem xét công nhận theo khoản 2 Điều 101 của Luật Đất đai năm 2013 quy định “2. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có các giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật này nhưng đất đã được sử dụng ổn định từ trước ngày 01 tháng 7 năm 2004 và không vi phạm pháp luật về đất đai, nay được Ủy ban nhân dân cấp xã xác nhận là đất không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị, quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt đối với nơi đã có quy hoạch thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.” Đồng thời, căn cứ Điều 21 Nghị định 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai quy định về căn cứ xác định việc sử dụng đất ổn định. [2.2] Bị đơn trình bày diện tích đất đang tranh chấp thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bị đơn trên cơ sở được tặng cho từ bà Trần Thị T9 và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2016, thấy rằng: Bị đơn xác định nguồn gốc đất do bố mẹ vợ (ông Trần Quang T10, bà Trần Thị T9 hiện nay đã chết) khai hoang từ năm 1972, sau đó Công ty C (gọi tắt là Công ty) thu hồi vào năm 1984 để trồng cao su. Đến năm 1986, Công ty giải thể và trả lại một phần diện tích đất cho gia đình ông T10, phần diện tích còn lại khoảng 21.700m² được Công ty tiếp tục sử dụng và chưa hoàn trả. Ông T10 cho rằng diện tích này đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 1994 và gia đình ông vẫn thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước (bút lục 51- 54).

Tuy nhiên, về nguồn gốc khai hoang và quá trình bị thu hồi, trả đất chỉ dựa trên lời trình bày của bị đơn, nhưng trên thực tế bị đơn không kèm theo tài liệu, chứng cứ chứng minh cụ thể về việc quản lý, sử dụng thực tế liên tục đối với phần diện tích đất đang tranh chấp từ sau năm 1994, không chứng minh được việc quản lý thực tế trong thời gian dài. Trong khi đó, từ năm 1999 đến nay, đất do các nguyên đơn sử dụng ổn định, công khai, có ranh giới, mốc giới rõ ràng và các hộ dân xung quanh các thửa đất đang tranh chấp xác nhận. Tại biên bản xem xét thẩm định tại chỗ ngày 10-4- 2025, toàn bộ diện tích đất tranh chấp do nguyên đơn ông N, bà G; ông P, bà L 10 đang trực tiếp canh tác và làm nhà, trồng cây sử dụng ổn định đã được cắm cọc bê tông và rào lưới kẽm gai cố định. Đồng thời, bị đơn xác nhận tài sản trên đất đang tranh chấp do nguyên đơn tạo lập. Theo lời xác nhận của những người dân xung quanh xác định phần diện tích này do ông N, bà G; ông P, bà L quản lý, sử dụng từ trước cho đến nay.

Do đó, bị đơn không có đủ căn cứ pháp lý để xác lập quyền sử dụng thực tế đối với phần diện tích đang tranh chấp, quyền sử dụng đất của bị đơn chỉ tồn tại trên giấy tờ, không phù hợp với thực tế. Mặt khác, trường hợp người sử dụng đất ổn định, lâu dài, có nguồn gốc nhận chuyển nhượng hợp pháp nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho người khác lại không phù hợp với thực tế người sử dụng đất, thì cần xem xét, đánh giá để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người đang sử dụng đất thực tế.

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử có căn cứ chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, công nhận quyền sử dụng 3.838,4m² (đo đạc trên thực tế 3.830,1m²) thuộc thửa đất 134, tờ bản đồ 49 cho ông Vũ Hoàng P, bà Võ Thị L; công nhận quyền sử dụng 4.393,4m² (đo đạc trên thực tế 4.385,2m²) thuộc thửa đất 125, tờ bản đồ 49 cho ông Võ Quý N, bà Nguyễn Thị G.

[3] Xét yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất: số CD 914505, số vào số cấp CS06502 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Đ cấp ngày 12-4-2016 thuộc thửa đất 34, tờ bản đồ 14, diện tích 15.990m² tọa lạc tại xã Đ, huyện Đ, tỉnh Đắk Nông (nay là xã Đ, tỉnh Lâm Đồng) mang tên bà Trần Thị Xuân T1, ông Trần Ngọc T, thấy rằng: Như đã phân tích tại mục

[2], việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bị đơn bà Trần Thị Xuân T1, ông Trần Ngọc T, trình tự xét cấp của các cơ quan chức năng không xem xét trên thực tế hiện trạng sử dụng đất; không xác minh thực tế người đang quản lý, sử dụng đất dẫn đến việc cấp chồng lấn lên diện tích đất do các nguyên đơn đang sử dụng. Mặt khác, tại kết quả đo đạc ngày 10-4-2025 của Chi nhánh Văn phòng Đ1 thể hiện diện tích đất do nguyên đơn ông N, bà G; ông P, bà L đang trực tiếp canh tác và sử dụng chồng lấn trên diện tích đất ông T, bà T1 được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Việc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được đăng ký biến động và tặng cho bị đơn bà Trần Thị Xuân T1, ông Trần Ngọc T không làm phát sinh quyền hợp pháp đối với phần diện tích đã cấp không đúng đối tượng sử dụng đất. 11

Do đó, Hội đồng xét xử xét thấy cần hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho bà Trần Thị Xuân T1, ông Trần Ngọc T đối với diện tích chồng lấn nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất thực tế.

[4] Về chi phí tố tụng: chi phí xem xét thẩm định tại chỗ 10.000.000 đồng, ông Võ Quý N, Nguyễn Thị G đã nộp 5.000.000 đồng; ông Vũ Hoàng P, bà Võ Thị L đã nộp 5.000.000 đồng. Tại phiên tòa, ông N1, bà G; ông P, bà L đồng ý chịu toàn bộ chi phí xem xét, thẩm định tại chỗ (đã nộp và quyết toán xong).

[5] Về án phí: do yêu cầu khởi kiện được chấp nhận nên nguyên đơn không phải chịu án phí dân sự sơ thẩm; bị đơn phải chịu án phí dân sự sơ thẩm.