Bản án 144/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn C khởi kiện yêu cầu ông Lê Văn Đ, ông Phan Hữu Đ1 và ông Nguyễn Văn T trả lại phần đất bị lấn chiếm tại thôn H, xã C, huyện Đ, tỉnh Gia Lai (nay là tổ dân phố H, phường A, tỉnh Gia Lai) nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo quy định tại khoản 9 Điều 26, Điều 35, điểm a khoản 1 Điều 39 của Bộ luật Tố tụng dân sự. Tòa án cấp sơ thẩm đã thụ lý, giải quyết vụ án, xác định đúng quan hệ tranh chấp; xác định đúng và đầy đủ người tham gia tố tụng theo quy định của pháp luật. Đơn kháng cáo của người kháng cáo trong hạn luật định và đã nộp tạm ứng án phí dân sự phúc thẩm nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. Đối với người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là Ủy ban nhân dân phường A, bà Trần Thị T1, bà Mai Thị D và bà Huỳnh Thị P đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ hai mà vẫn vắng mặt, căn cứ khoản 3 Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt những người này.

[2] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Văn C, thấy rằng: [2.1] Về nguồn gốc thửa đất, thấy: Nguyên đơn ông Nguyễn Văn C cho rằng phần diện tích đất đang tranh chấp với ông Lê Văn Đ, ông Nguyễn Văn T và ông Phan Hữu Đ1 có nguồn gốc nằm trong phần đất có diện tích khoảng hơn 5.000m2, địa chỉ: thôn H, xã C, huyện Đ, tỉnh Gia Lai (nay là tổ dân phố H, phường A, tỉnh Gia Lai) do bố, mẹ ông là ông Nguyễn Đức H và bà Nguyễn Thị Đ2 khai hoang và sử dụng từ trước năm 1972. Đến tháng 10/1989, ông H và bà Đ2 viết giấy tặng cho phần đất trên cho ông C. Tại Đơn xin nhận vườn cây ăn quả ghi ngày 10/5/1988 của ông Nguyễn Đức H có thể hiện năm 1969 ông H đã khai hoang một phần đất để trồng cây ăn quả và trồng mì, cụ thể diện tích trồng lúa là 3.000m2 và diện tích trồng mì đô là 2.000m2, tổng cộng là 5.000m2, có xác nhận của UBND xã C ngày 16/5/1988 (bút lục số 193 – 194). Tại Giấy tặng cho quyền sử dụng đất ghi ngày 10/10/1989 của ông Nguyễn Đức H và bà Nguyễn Thị Đ2 thể hiện việc ông H và bà Đ2 có tặng cho phần đất có diện tích khoảng 5.000m2 cho ông H (bút lục số 24). Như vậy, lời trình bày của ông C về nguồn gốc thửa đất là phù hợp với tài liệu là Giấy tặng cho quyền sử dụng đất ghi ngày 10/10/1989 của ông Nguyễn Đức H và bà Nguyễn Thị Đ2. Tuy nhiên: [2.2] Về quá trình sử dụng thửa đất, thấy: 7 Tháng 11/1989, Ban quản trị Hợp tác xã H3 ban hành thông báo về việc thu hồi đất của ông Nguyễn N1 và ông Nguyễn Đức H để quy hoạch nghĩa trang cán bộ (bút lục số 231), trong đó có phần đất của ông H và bà Đ2 cho ông C. Tại Biên bản về việc giải quyết đất quy hoạch nghĩa địa theo đơn khiếu nại, ngày 06/3/2002 (bút lục số 22) thể hiện nội dung: “Đối với phần đất của ông H mà trước đây Uỷ ban nhân dân xã đã quy hoạch nghĩa địa qua kiểm tra thực tế thửa đất mang số thửa 507, diện tích 4250m2 và thửa đất mang số thửa 509, diện tích 4830m2. Hai thửa đất trên vì dưới lòng đất quá nhiều đá không chôn cất được nên không quy hoạch nữa. Tập thể Ủy ban nhân dân xã C đồng ý để ông C đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 02 thửa đất trên.”. Tại công văn số 318/UBND-KTHTĐT ngày 27/8/2025 của Ủy ban nhân dân phường A, tỉnh Gia Lai về việc đề nghị cung cấp thông tin địa chính (bút lục số 248), thể hiện nội dung: “1. Đối với thửa đất giữa ông C, ông Đ, ông T và ông Đ1 đang tranh chấp, hiện tại người sử dụng đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. - Thửa đất đang tranh chấp không thuộc quỹ đất dự phòng của địa phương. Trước đây thuộc đất thao trường bắn của Huyện đội Đăk Pơ trao trả về cho địa phương quản lý (qua rà soát kiểm tra hồ sơ lưu trữ không thấy hồ sơ bàn giao). - Cơ quan có thẩm quyền và địa phương không giao cho tổ chức cá nhân nào sử dụng. … - Ngoài 04 hộ đang tranh chấp ranh giới sử dụng đất, không có cá nhân, tố chức nào có giấy tờ hợp lệ về thửa đất này. … - Phần diện tích đất đang tranh chấp là quỹ đất do phường A quản lý không phải là đất của hộ gia đình, cá nhân…”. Dựa trên các tài liệu, chứng cứ do Tòa án cấp sơ thẩm thu thập, tài liệu, chứng cứ do các đương sự cung cấp và văn bản cung cấp thông tin của UBND phường A, có căn cứ xác định sau khi không thu hồi đất để quy hoạch nghĩa trang cán bộ và sau đó là làm thao trường bắn của Huyện đội Đăk Pơ thì Ủy ban nhân dân xã C không có quyết định về việc giao lại đất cho người sử dụng đất trước đó (ông H và ông C). Mặt khác, theo ý kiến của UBND phường A thì phần đất đang tranh chấp hiện tại phần đất này thuộc quỹ đất do phường A quản lý không phải là đất của hộ gia đình, cá nhân, không giao cho tổ chức, cá nhân nào sử dụng. Khoản 33 Điều 3 Luật Đất đai năm 2024, quy định: “33. Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho người đang sử dụng đất ổn định đối với thửa đất xác định theo quy định của Luật này.”. 8 Điểm a khoản 1 Điều 37 Luật Đất đai năm 2024, quy định: “Điều

37. Quyền và nghĩa vụ của cá nhân sử dụng đất

1. Cá nhân sử dụng đất nông nghiệp được Nhà nước giao trong hạn mức; đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất thu tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất; đất nhận chuyển đổi, nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho, nhận thừa kế thì có các quyền và nghĩa vụ sau đây: a) Quyền và nghĩa vụ chung quy định tại Điều 26 và Điều 31 của Luật này;” Như vậy, người sử dụng đất được Nhà nước bảo hộ khi người khác xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp về đất đai của mình. Như đã phân tích như trên, sau khi không thu hồi đất để quy hoạch nghĩa trang cán bộ và sau đó là làm thao trường bắn của Huyện đội Đăk Pơ thì Ủy ban nhân dân xã C không có quyết định về việc giao lại đất cho người sử dụng đất trước đó, phần đất đang tranh chấp thuộc quỹ đất do phường A quản lý, không giao cho tổ chức, cá nhân nào sử dụng.

Do đó, ông C chưa phát sinh quyền của người sử dụng đất nên việc ông C khởi kiện yêu cầu ông Đ, ông T và ông Đ1 trả lại phần diện tích đất lấn chiếm là không đúng đối tượng khởi kiện, Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông C là có căn cứ. Đối với phần đất ông C đang quản lý, sử dụng mà không phát sinh tranh chấp, ông C có quyền làm đơn kèm theo các tài liệu, chứng cứ chứng minh nguồn gốc đất để gửi đến Ủy ban nhân dân phường A xem xét, giải quyết xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo thủ tục hành chính và theo quy định của Luật Đất đai. Để thực hiện quyền của người đang sử dụng đất đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông C phải đề nghị UBND xã A xác định phần đất nêu trên có thuộc trường hợp tiếp tục thu hồi và sử dụng cho mục đích chung (đất nghĩa trang, đất quốc phòng) hay có quyết định về việc giao lại đất cho người sử dụng trước đó. Trường hợp không đồng ý thì có quyền khởi kiện bằng một vụ án hành chính để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho mình.

[3] Đối quyết định của bản án sơ thẩm buộc nguyên đơn chịu 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm, thấy: Trong vụ án này, nguyên đơn có ba yêu cầu khởi kiện, cụ thể: Yêu cầu ông Đ trả lại phần đất lấn chiếm 2.274,1m2, yêu cầu ông T trả lại phần đất lấn chiếm 1.650m2 và yêu cầu ông Đ1 trả lại phần đất lấn chiếm 2.205,3m2. Quá trình thụ lý, giải quyết, Tòa án cấp sơ thẩm yêu cầu người khởi kiện nộp số tiền 900.000 đồng (tướng ứng mỗi yêu cầu 300.000 đồng) là đảm bảo theo khoản 2 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tuy nhiên, khi không chấp nhận yêu cầu của nguyên đơn, Tòa án cấp sơ thẩm chỉ buộc nguyên đơn phải chịu số tiền 300.000 đồng án phí dân sự sơ thẩm tương ứng với một yêu cầu trong khi có ba yêu cầu không được chấp nhận là 9 chưa chính xác theo quy định tại khoản 1 Điều 147 của Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 26 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nên cần sửa một phần bản án đối với phần án phí. Từ những nhận định trên, có căn cứ chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn ông Nguyễn Văn C, sửa bản án sơ thẩm về phần án phí dân sự sơ thẩm.

[4] Về án phí Do yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn được chấp nhận một phần về án phí nên nguyên đơn không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.