Bản án 508/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tính hợp pháp của đơn kháng cáo: Đơn kháng cáo của bà Nguyễn Thị C đảm bảo về hình thức và nội dung, đúng người có quyền kháng cáo, còn trong thời hạn kháng cáo theo quy định tại các Điều 271, Điều 272 và Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên hợp lệ, đủ điều kiện để xem xét, giải quyết theo trình tự phúc thẩm.

[2] Xét kháng cáo của bà Nguyễn Thị C, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận thấy:

[3] Thửa đất số 141, tờ bản đồ số 81, diện tích 104,56m2, tọa lạc tại đường TT, phường AT, quận BT, thành phố Cần Thơ (nay là đường TT, phường BT, thành phố Cần Thơ) theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số Đ 465489 Ủy ban nhân dân quận BT cấp ngày 26/3/2004 do bà Nguyễn Thị C đứng tên.

[4] Theo Bản án số 79/2008/DSST ngày 28/5/2008 thể hiện giữa bà Kim C và bà Thị C có tranh chấp đối với thửa đất số 117, diện tích 80m2 và thửa đất số 141, diện tích 104,56m2. Tại phần quyết định của bản án này đã tuyên: “Buộc bà Nguyễn Thị C có trách nhiệm bồi thường giá trị quyền sử dụng đất cho bà Trương Thị Kim C số tiền 160.000.000 đồng (Một trăm sáu mươi triệu đồng). Bà Trương Thị Kim C có trách nhiệm chuyển tên Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất số 04412/QSDĐ mà UBND TP. Cần Thơ (cũ) đã cấp ngày 21/10/2003 tại tờ bản đồ số 81, số thửa 117, diện tích 80m2 loại đất vườn…sang tên cho bà Nguyễn Thị C đứng tên. Công nhận sự thoả thuận của bà Trương Thị Kim C và 5 bà Nguyễn Thị C. Bà Nguyễn Thị C có trách nhiệm chuyển tên Giấy chứng nhận Quyền sử dụng đất mang số 00128/QSDĐ được UBND Q. BT cấp ngày 26/3/2004, tại tờ bản đồ số 81, thửa 141, diện tích 104,56m2 loại đất vườn…sang tên bà Trương Thị Kim C đứng tên”.

[5] Sau đó, bà Nguyễn Thị C kháng cáo. Tại Bản án số 274/2008/DSPT ngày 30/10/2008 đã tuyên xử: “Buộc bà Nguyễn Thị C và gia đình hoàn trả 80m2 đất cho bà Trương Thị Kim C. Đất tọa lạc tại số 286/60A, đường TT, phường H, quận BT, thành phố Cần Thơ. Buộc bà Trương Thị Kim C thanh toán cho bà Nguyễn Thị C số tiền 147.803.538 đồng (Một trăm bốn mươi bảy triệu, tám trăm lẻ ba nghìn, năm trăm ba mươi tám đồng). Bà Trương Thị Kim C được sở hữu căn nhà số 286/60A, đường TT, phường H, quận BT - thành phố Cần Thơ sau khi thanh toán xong số tiền nêu trên cho bà Nguyễn Thị C. Huỷ một phần bản án sơ thẩm về việc công nhận sự thoả thuận: Bà Nguyễn Thị C chuyển tên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00128/QSDĐ do Ủy ban nhân dân quận BT cấp ngày 26/3/2004 - Tờ bản đồ số 81, thửa 141, diện tích 104,56m2...cho bà Trương Thị Kim C đứng tên. Dành quyền khởi kiện cho bà Nguyễn Thị C đối với bà Trương Thị Kim C v/v “Đòi giá trị quyền sử dụng đất 104,56m2” hiện do bà Trương Thị Kim C làm nhà ở theo quy định chung”. Như vậy, thửa đất số 141 chưa được giải quyết dứt điểm.

[6] Về nguồn gốc thửa đất số 141 là của ông Nguyễn Văn M. Cả bà Trương Thị Kim C (mẹ của các nguyên đơn) và bà Nguyễn Thị C đều trình bày mình là người nhận chuyển nhượng của ông M vào năm 2003.

Tuy nhiên, bà Kim C thì cho rằng khi nhận chuyển nhượng có nhờ bà Thị C đứng tên giùm, còn bà Thị C cho rằng bà cho bà Kim C cất nhà ở nhờ trên đất.

[7] Tại Biên nhận tiền cọc ngày 17/9/2003 thể hiện nội dung “....tôi tên Nguyễn Văn M ngụ số 286 TT, p. AT, TP Cần Thơ bằng lòng bán cho bà Trương Thị Kim C ngụ số 256 TT, P. AT, TP Cần Thơ một lô đất như sau: 1) Lô đất ngang 5m dài 21m diện tích 104m2 giá 100.000.000 đồng. 2) Lô thứ thứ 2 ngang 5m dài.... dt hơn 100m2 ....... hai nền liền kề nhau. Nay cô C giao tiền cọc 30.000.000 đồng hẹn còn lại khi hai bên lập hợp đồng chuyển nhượng ......”.....biên nhận đủ tiền: Hôm nay ngày 20/10/2003 theo thoả thuận phía trước, nay cô Trương Kim C, chỉ mua 01 nền 104m2, nay cô Kim C trả đủ tiền còn lại của lô thứ 2....”, người nhận Nguyễn Văn M ký tên.

[8] Theo giấy bàn giao sổ đỏ giữa ông Nguyễn Văn M với bà Trương Thị Kim C, thể hiện nội dung: “..... hôm nay ngày 17/4/2004 chúng tôi gồm: Nguyễn Văn M chủ bán đất, Trương Thị Kim C người mua đất. Tôi có bàn giao cho cô Kim C 01 giấy đỏ số 00128 ..... do cô Kim C đứng ra trả tiền mua đất và nhờ tôi mướn dịch vụ làm sổ đỏ. Nay tôi nhận đủ tiền làm sổ đỏ và giao lại sổ đỏ cho Trương Kim C, coi như xong việc....”.

[9] Tại biên bản hoà giải ngày 28/02/2007, bà Nguyễn Thị C trình bày, thể hiện nội dung: “......bà nhờ bà Kim C đứng tên mua miếng đất của ông M diện tích 80m2 với giá 60.000.000 đồng. Bà thừa nhận phần đất 104,56m2 theo giấy chứng nhận số 00128 do bà đứng tên là đứng tên dùm cho bà Kim C nay bà đồng ý sang tên phần đất này lại cho bà Kim C khi bà Kim C sang tên phần đất 6 80m2 do bà Kim C đứng tên lại cho bà...”. Tại phiên tòa sơ thẩm, bà Thị C cũng thừa nhận nội dung này.

[10] Tại bản lấy lời khai đề ngày 25/9/2025, bà Đặng Thị B (vợ ông M) cũng trình bày “......tôi tên Đặng Thị B, sinh năm 1955 là vợ ông Nguyễn Văn M, sinh năm 1947, ông M đã mất năm 2021 nay tôi trình bày như sau: Chồng tôi lúc còn sống có bán 01 lô đất cho bà Trương Thị Kim C ngụ 256 TT, P. BT, TP Cần Thơ; Tôi xác nhận chữ ký trong biên nhận tiền cọc ngày 17/9/2003 và chữ ký trong biên nhận đủ tiền ngày 20/10/2003 người nhận Nguyễn Văn M đúng là của chồng tôi......”.

[11] Lời khai của người làm chứng bà Nguyễn Thị H cũng thể hiện tại biên bản hoà giải ngày 28/02/2007 có nội dung “..... thời gian bà Kim C mua 02 nền nhà của ông M bà biết do bà Kim C có đưa giấy tờ mua bán cho bà xem, toàn bộ hai nền đất diện tích 80m2 và diện tích 104,56m2 là do bà Kim C mua và tự đi làm giấy tờ sang nhượng, và bà cũng biết phất đất 104,56m2 là do bà Kim C mất giấy chứng minh nhân dân nên có mượn giấy chứng minh của bạn là bà Nguyễn Thị C đứng tên dùm.....” và tại bản tự khai đề ngày 23/9/2025 có nội dung “...... còn sự việc bà Nguyễn Thị C đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là do khi đó giấy chứng minh nhân dân của bà Trương Thị Kim C bị thất lạc. Bà Kim C có nhờ mượn giấy chứng minh của tôi để làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng tôi không đồng ý do làm vậy sau này sang tên lại rất khó khăn, nên bà Kim C đưa cho bà Thị C đứng tên dùm, sẳn để bà Thị C làm hộ khẩu để vào điện, nước.......... 02 cái nền bà Kim C mua của ông M chính là cái nền đang tranh chấp được giải quyết tại Toà án nhân dân quận Bình Thuỷ vào năm 2007 (tôi có lên làm chứng) còn cái nền còn lại là cái nền hiện gia đình bà Kim C đang ở hiện nay, nhưng giấy đất thì do bà Thị C đứng tên.......”.

[12] Thực tế, bản gốc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thửa đất số 141 từ khi nhận chuyển nhượng cho đến nay phía nguyên đơn giữ chứ không phải bị đơn giữ. Bà Nguyễn Thị C cho rằng giấy chứng nhận quyền sử dụng đất này bà thế chấp cho bà Trương Thị Kim C để vay tiền nên bà Kim C mới giữ giấy, nhưng bà không cung cấp được chứng cứ chứng minh bà giao giấy chứng nhận quyền sử dụng cho bà Kim C để vay tiền chính là thửa 141.

[13]

Do đó, cấp sơ thẩm xác định thửa đất 141 bà Trương Thị Kim C chuyển nhượng của ông M, nhờ bà Nguyễn Thị C đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất giùm, từ đó chấp nhận yêu cầu khởi kiện của các nguyên đơn, đồng thời không chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Nguyễn Thị C về việc yêu cầu các nguyên đơn trả giá trị quyền sử dụng đất thửa 141 theo giá thị trường 1.422.434.240 đồng là có căn cứ, đúng quy định của pháp luật.

[14] Tại phiên tòa phúc thẩm, bà C cho rằng đưa tiền cho bà Kim C đi giao dịch chuyển nhượng thửa đất 141 với ông M, đổi thửa đất 141 với thửa 81 bà Kim C đứng tên, nhưng phía nguyên đơn không thừa nhận, bà cũng không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh việc này ngoài lời trình bày của bà.

[15] Đồng thời, tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của bị 7 đơn đề nghị xem xét tính hợp pháp đối với bản tự khai của người làm chứng bà Nguyễn Thị H và biên bản lấy lời khai bà Đặng Thị B. Hội đồng xét xử phúc thẩm thấy, bản tự khai của bà H, biên bản lấy lời khai bà Bé đều có sự chứng kiến của Trưởng khu vực và xác nhận của chính quyền địa phương nơi hai người này cư trú, đảm bảo đúng quy định tại Điều 99 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Đối với lời khai của bà Hoàng Thị C tại bản án sơ thẩm số 79 ngày 28/5/2008 thì thấy bà C cho rằng bà có cho bị đơn vay 30.000.000 đồng để chuyển nhượng diện tích đất 80m2 của bà Trương Thị Kim C, diện tích đất 80m2 là thửa đất số 117 đã được giải quyết bằng bản án có hiệu lực pháp luật rồi chứ không phải là thửa đất 141.

[16] Như vậy, bà Nguyễn Thị C kháng cáo yêu cầu cấp phúc thẩm giải quyết sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận yêu cầu phản tố của bà nhưng bà không cung cấp được tài liệu, chứng cứ gì mới thể hiện thửa đất 141 là bà nhận chuyển nhượng từ ông M chứ không phải bà Trương Thị Kim C nên không có sơ sở để Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[17] Tại phiên tòa phúc thẩm, lời trình bày và đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các nguyên đơn là có căn cứ nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận.

[18] Ngoài ra, phần đầu của bản án sơ thẩm, cấp sơ thẩm xác định nguyên đơn bà Trương Thị Kim C (chết ngày 12/11/2024), có người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng ông Ngô Công C, ông Trương Hoàng L là không đúng quy định tại khoản 1 Điều 74 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015: “Trường hợp đương sự là cá nhân đang tham gia tố tụng chết mà quyền, nghĩa vụ về tài sản của họ được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụng”. Ngày 22/5/2024, bà Trương Thị Kim C nộp đơn khởi kiện, Tòa án chưa thụ lý vụ án thì bà đã chết, các con bà tiếp tục khởi kiện vụ án nên phải xác định nguyên đơn là ông C và Long mới đúng. Sai sót này không vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng nên cấp phúc thẩm xác định lại cho phù hợp và yêu cầu cấp sơ thẩm nghiêm túc rút kinh nghiệm chung, không để xảy ra sai sót tương tự.

[19] Các phần khác trong quyết định của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị nên Hội đồng xét xử phúc thẩm không đặt ra xem xét.

[20]

Từ những phân tích trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận đề nghị của Kiểm sát viên, chấp nhận đề nghị của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nguyên đơn, không chấp nhận toàn bộ kháng cáo của bà Nguyễn Thị C, căn cứ khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

[21] Về án phí dân sự phúc thẩm: Khoản 1 Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án quy định: “Đương sự kháng cáo phải chịu án phí dân sự phúc thẩm, nếu Tòa án cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo, trừ trường hợp được miễn hoặc không phải chịu án phí phúc thẩm” và điểm đ khoản 1 Điều 12 của Nghị quyết này cũng quy định những trường hợp được 8 miễn nộp tiền án phí trong đó có đối tượng là người cao tuổi. Như vậy, bà Nguyễn Thị C là người kháng cáo không được Tòa án chấp nhận và bà là người cao tuổi, có đơn yêu cầu miễn nộp tiền án phí phúc thẩm nên Hội đồng xét xử phúc thẩm chấp nhận miễn án phí phúc thẩm cho bà.