Bản án 45/2026/DS-STTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân khu vực 15 - Lâm Đồng tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Ông Nguyên Xuân Q2 khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết hậu quả do hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị tuyên bố vô hiệu, do vậy Hội đồng xét xử xác định quan hệ tranh chấp là tranh chấp yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị tuyên bố vô hiệu theo quy định tại Điều 407 Bộ luật Dân sự. Bị đơn là ông Lương Minh Q1 và bà Đỗ Thị Hồng N có nơi cư trú tại tổ dân phố D T, phường L, tỉnh Lâm Đồng nên vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân khu vực 15 – Lâm Đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 26, điểm a khoản 1 Điều 39, Điều 35 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Ông Lương Minh Q1 đã được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vắng mặt không có lý do, ông Nguyễn Xuân Q, bà Nguyễn Thị Mai T, bà Đỗ Thị Hồng N đề nghị xét xử vắng mặt. Do vậy, Hội đồng xét xử áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 227, Điều 238 Bộ luật Tố tụng đân sự, xét xử vắng mặt tất cả các đương sự.

[3] Trong quá trình giải quyết vụ án, ông Nguyễn Xuân Q thay đổi yêu cầu khởi kiện, đề nghị Tòa án buộc ông Lương Minh Q1 và bà Đỗ Thị Hồng N phải trả lại số tiền 02 tỷ đồng từ việc chuyển nhượng quyền sử dụng thửa đất cho vợ, chồng ông Xuân Q và bà Nguyễn Thị Mai T, vì xác định đây là tài sản chung của hai vợ, chồng. Nhận thấy việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là trong phạm vi khởi kiện ban đầu, áp dụng quy định tại khoản 1 Điều 244 Bộ luật Tố tụng dân sự, chấp nhận việc thay đổi yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn.

[4] Tại mục [2.1] phần Nhận định của Tòa án tại Bản án dân sự phúc thẩm số 04/2025/DS-PT, ngày 08/01/2025, của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận (cũ) xác định ngày 22/5/2023, bà Đỗ Thị Hồng N, ông Lương Minh Q1 và ông Nguyễn Xuân Q ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, theo đó bà N và ông Minh Q1 7 chuyển nhượng cho ông Xuân Q thửa đất số 53, tờ bản đồ số 43, có diện tích 100m2, tọa lạc tại khu dân cư N, phường T, thị xã L, tỉnh Bình Thuận (nay là phường L, tỉnh Lâm Đồng), thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số BY 646185, ngày 12/6/2015, do UBND thị xã L (cũ) cấp ngày 12/6/2015, đăng ký biến động chuyển quyền sử dụng đất sang tên ông Lương Minh Q1 vào ngày 10/8/2018, giá trị chuyển nhượng thửa đất là 02 tỷ đồng, hợp đồng được chứng nhận tại Văn phòng C. Tại phần Quyết định của Bản án trên đã tuyên xử tuyên bố hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất này bị vô hiệu. Đây là các tình tiết, sự kiện không phải chứng minh theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 92 Bộ luật Tố tụng dân sự (Những tình tiết, sự kiện đã được xác định trong bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã có hiệu lực pháp luật).

[5] Để chứng minh cho yêu cầu khởi kiện của mình, ông Xuân Q cung cấp tài liệu, chứng cứ là giấy nhận cọc viết tay, đề ngày 06/11/2022, có nội dung thể hiện vợ, chồng bà N, ông Minh Q1 đã nhận đủ số tiền bán đất là 02 tỷ đồng, giấy có chữ ký, chữ viết của bà N và ông Minh Q1. Tại Biên bản lấy lời khai lập ngày 11/12/2025, bà N cũng thừa nhận đã nhận đủ số tiền chuyển nhượng quyền sử dụng đất là 02 tỷ đồng. Tại mục [2.6] phần Nhận định của Tòa án của Bản án dân sự phúc thẩm số 04/2025/DS-PT, có nội dung do ông Nguyễn Xuân Q không yêu cầu bị đơn trả số tiền 02 tỷ đồng, cũng không yêu cầu giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu nên Tòa án cấp sơ thẩm không giải quyết là đúng quy định. Như vậy, đủ cơ sở để xác định nguyên đơn đã thanh toán đủ tiền nhận chuyển nhượng thửa đất cho vợ, chồng bị đơn. Trên cơ sở sự thừa nhận của nguyên đơn thì số tiền 02 tỷ đồng này là tài sản chung của vợ, chồng ông Xuân Q và bà Nguyễn Thị Mai T.

[6] Tại Biên bản hòa giải lập ngày 09/02/2026, biên bản lấy lời khai lập ngày 02/3/2026, ông Nguyễn Xuân Q và bà Nguyễn Thị Mai T thừa nhận thửa đất số 53, tờ bản đồ số 43, có diện tích 100m2, tọa lạc tại khu dân cư N, phường L, tỉnh Lâm Đồng đã được phía bị đơn bàn giao và ông Xuân Q, bà T hiện vẫn đang quản lý, hiện trạng thửa đất không có gì thay đổi so với khi nhận chuyển nhượng, không yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu, chứng cứ bằng biện pháp xem xét, thẩm định tại chỗ. Đối với bản chính Giấy chứng nhận số BY 646185 cũng đang do vợ, chồng ông Xuân Q quản lý. 8

[7] Ông Nguyễn Xuân Q khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết buộc ông Minh Q1 và bà N trả lại tiền chuyển nhượng quyền sử dụng đất đã thanh toán, do hợp đồng chuyển nhượng bị tuyên bố vô hiệu, đồng thời xác định yêu cầu này là hậu quả của việc hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị tuyên bố vô hiệu, và nguyên đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng với bên nguyên đơn chỉ yêu cầu giải quyết được nhận lại tiền chuyển nhượng đã thanh toán, không yêu cầu gì khác. Trong khi đó, ông Minh Q1 đã được Tòa án tống đạt hợp lệ các văn bản tố tụng nhưng không cung cấp ý kiến của mình đối với yêu cầu khởi kiện, không tham gia các phiên họp, phiên tòa nên được xác định là từ bỏ quyền và không thực hiện nghĩa vụ tố tụng theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Bà Đỗ Thị Hồng N cung cấp lời khai nhưng không có yêu cầu phản tố. Khoản 1 Điều 407 Bộ luật Dân sự quy định: “Quy định về giao dịch dân sự vô hiệu từ Điều 123 đến Điều 133 của Bộ luật này cũng được áp dụng đối với hợp đồng vô hiệu”; khoản 2, 3, 4 Điều 131 Bộ luật Dân sự quy định: “2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Trường hợp không thể hoàn trả được bằng hiện vật thì trị giá thành tiền để hoàn trả;

3. Bên ngay tình trong việc thu hoa lợi, lợi tức không phải hoàn trả lại hoa lợi, lợi tức đó;

4. Bên có lỗi gây thiệt hại thì phải bồi thường”. Do vậy, Hội đồng xét xử chỉ xem xét xử lý hậu quả của hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất bị vô hiệu theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, theo hướng hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận, do nguyên đơn thừa nhận tài sản dùng để nhận chuyển nhượng là tài sản chung của hai vợ, chồng nên phải hoàn trả cho hai vợ, chồng nguyên đơn, đồng thời ông Xuân Q và bà T xác định họ vẫn là người đang trực tiếp quản lý, sử dụng đất, chưa tác động vào đất vì đang tranh chấp. Do chỉ giới hạn phạm vi giải quyết hậu quả hợp đồng vô hiệu theo hướng hoàn trả cho nhau những gì đã nhận theo yêu cầu của đương sự, nên việc việc xem xét, thẩm định tại chỗ và định giá tài sản đối với thửa đất là không cần thiết.

[8]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử giải quyết hậu quả của hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu đối với hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được xác lập giữa ông Lương Minh Q1, bà Đỗ Thị Hồng N với ông Nguyễn Xuân Q, ngày 22/5/2023, được Văn phòng C chứng nhận cùng ngày, đối với thửa đất số 53, tờ bản đồ số 43, tọa lạc tại khu dân cư N, phường L, tỉnh Lâm Đồng, theo hướng ông Lương Minh Q1 và bà Đỗ Thị Hồng N phải trả lại cho ông Nguyễn Xuân Q và bà N 9 Thị Mai T số tiền là 02 tỷ đồng; ông Nguyễn Xuân Q và bà Nguyễn Thị Mai T phải trả lại quyền sử dụng thửa đất số 53, tờ bản đồ số 43 và bản chính giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Lương Minh Q1 và bà Đỗ Thị Hồng N.

[9] Do yêu cầu khởi kiện được chấp nhận nên ông Lương Minh Q1 và bà Đỗ Thị Hồng N phải chịu án phí dân sự sơ thẩm theo quy định tại khoản 3 Điều 27 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14, ngày 30/12/2016, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tiểu mục 6 Mục IV Công văn số 02/TANDTC-PC, ngày 02/8/2021, của Tòa án nhân dân tối cao. Vì các lẽ trên, Căn cứ: