Bản án 56Tranh chấp quyền sử dụng đất

[1] Chị Phạm Thị H là con của ông Phạm Văn Đ và bà Nguyễn Thị Ụ. Năm 2000, chị H kết hôn với anh Nguyễn Hữu T. Theo cung cấp của UBND xã A, năm 2001 hộ gia đình bà Ụ gồm 07 thành viên được nhà nước giao 4.524m2 đất nông nghiệp để trồng trọt, trong đó diện tích đất anh T được giao là 658m2. Các đương sự đều thừa nhận do trồng lúa năng suất thấp nên ông Đ và bà Ụ đã chuyển đổi toàn bộ diện tích đất nông nghiệp được giao thành đất VAC (vườn, ao, chuông), đông thời vợ chông ông Đ đã đào ao, đắp bờ, lập vườn, vượt lập đât đê làm nhà ở và xây dựng chuông trại chăn nuôi; toàn bộ chi phí vượt lập, xây dựng các công trình là của vợ chồng ông Đ, bà Ụ; anh T và chị H không phải đóng góp cùng vợ chồng ông Đ.

[2] Năm 2005, anh T và chị H được vợ chồng ông Đ cho mượn toàn bộ diện tích đất nêu trên cùng các công trình trên đất để sản xuất, thu hoa lợi. Đến năm 2021, anh T và chị H ly hôn, nhưng anh T vẫn tiếp tục quản lý, canh tác trên đất VAO của hộ gia đình bà Ụ. Anh T thừa nhận thu nhập hằng năm từ trang trại gồm cấy lúa, trồng cây thuốc lào, thả cá, trồng hành tỏi thời gian trước năm 2021 từ 80.000.000 đồng - 100.000.000 đồng và từ năm 2021 đến nay là 50.000.000 đồng - 60.000.000 đồng. Đồng thời, theo cung cấp của UBND xã A thì vọ chông ông Đ nộp thuê, các loại phí cho nhà nước đôi với toàn bộ diện tích đât VAC của gia đình. Anh T, sau khi ly hôn với chị H, vẫn tiếp tục sinh sống tại trang trại nên các khoản thu nhập từ trang trại, một mình anh T thụ hưởng. Vọ chồng ông Đ không có ý kiền gì về hoa lợi mà anh T được hưởng. Do anh T và chị H đã ly hôn nên nguyên đơn khởi kiện yêu cầu anh T trả lại phần diện tích đất VAC cùng các tài sản trên đất thuộc quyền sở hữu, sử dụng của các thành viên còn lại trong hộ gia đình và được Tòa án cấp sơ thẩm chấp nhận là có căn cứ, nên được giữ nguyên.

[3] Theo trình bày của anh T, từ khi ra khu đất chuyển đổi của gia đình ông Đ sinh sống, anh và chị H đã tôn tạo, vượt lập, xây dựng một số công trình trên đất bao gồm: Xây bờ vây ranh giới ruộng và ao; nạo vét, kè bờ ao; tôn cao đất vườn; sửa chữa nhà ở. Theo kết luận của Công ty thẩm định giá thì phần công trình mà anh T, chị H tôn tạo, xây dựng có tông giá trị là 178.653.373 đông. Chị H không yêu câu bô mẹ thanh toán phân giá trị này. Xét yêu câu của anh T buộc vợ chông ông Đ phải thanh toán giá trị đã đầu tư thì thấy: Anh T và chị H, trong thời gian còn là vợ chồng, được vợ chồng ông Đ cho mượn trang trại để sinh sống, canh tác. Toàn bộ hoa lợi thu hoạch từ trang trại, anh chị là người thụ hưởng. Tuy anh T và chị H có bỏ chi phí đầu tư, xây dựng, làm tăng giá trị tài sản nhưng là tự nguyện, để phục vụ cho việc sản xuất, sinh hoạt hằng ngày của anh chị, đồng thời anh chị được hưởng lợi từ việc đầu tư này thông qua việc thu hoạch hoa 6 màu hằng năm. Theo quy định tại khoản 1 Điều 496 BLDS thì bên mượn tài sản có nghĩa vụ giữ gìn, bảo quản tài sản mượn, không được tự ý thay đối tình trạng của tài sản, nếu tài sản hư hỏng thông thường thì phải tự sửa chữa. Đồng thời theo quy định tại khoản 2 Điều 497 BLDS thì bên mượn tài sản có quyền yêu cầu bên cho mượn thanh toán chi phí hợp lý về việc sửa chữa hoặc làm tăng giá trị tài sản cho mượn, nếu có thỏa thuận. Do giữa anh T và vợ chồng ông Đ không có thỏa thuận về việc thanh toán các chi phí mà anh T đã đầu tư.

Do đó, căn cứ vào các quy định pháp luật đã viện dẫn, Hội đồng xét xử xác định anh T không có quyền yêu cầu vợ chồng ông Đ thanh toán các chi phí đầu tư, làm tăng giá trị tài sản cho mượn. Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu này của anh T là có căn cứ. Kháng nghị của VKSND khu vực 7 - Hưng Yên và kháng cáo của bị đơn đề nghị Tòa án buộc nguyên đơn thanh toán cho bị đơn các chi phí đã đầu tư là không có cơ sở chấp nhận.

[4] Đối với ý kiến của bị đơn đề nghị giao cho anh phần đất có công trình xây dựng đê anh có chô ở ôn định và giao cho anh một phần diện tích đất dôi dư thì thấy: Nhà và các công trình trên đất có nguồn gốc do nguyên đơn xây dựng trước khi cho bị đơn mượn, bị đơn trong quá trình sử dụng chỉ sửa chữa, nâng cấp. Đồng thời các công trình này nằm ở giữa trang trại. Tòa án cấp sơ thẩm giao các công trình trên đất cho nguyên đơn là có căn cứ, phù hợp với hiện trạng, giúp cho việc canh tác được thuận tiện. Vê diện tích đất dôi dư thuộc quyên quan lý của UBND xã A (nay là xã Đ), cơ quan có thâm quyên đề nghị giao phân đât dôi dư cho nguyên đơn, nên Tòa án câp sơ thâm giao phân đât này cho nguyên đơn là có căn cứ.

[5] Kháng cáo của bị đơn không được chấp nhận nên người kháng cáo phải chịu án phí phúc thẩm theo quy định pháp luật.