Bản án 624/2026/HC-PTBản án 624/2026/HC-PT

Hội đồng xét xử căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa, có đủ cơ sở để kết luận: Toàn bộ diễn biến vụ án như phần tóm tắt nội dung đã được viện dẫn ở trên. Xét kháng cáo của người khởi kiện, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, ý kiến của các đương sự, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên như sau:

[1] Về tố tụng: [1.1] Về việc xác định người tham gia tố tụng: Ngày 01/12/2025, người khởi kiện bà Nguyễn Thị Lệ P chết. Theo quy định tại khoản 1 Điều 59 Luật tố tụng hành chính: “Trường hợp người khởi kiện là cá nhân đã chết mà quyền, nghĩa vụ của người đó được thừa kế thì người thừa kế tham gia tố tụng”.

Do đó, Tòa án cấp phúc thẩm đã triệu tập những người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng của bà Nguyễn Thị Lệ P vào tham gia tố tụng gồm các con của bà P: ông Đinh Thành H1, ông Đinh Thành H2, ông Đinh Thanh H3, bà Đinh Thị Diệp L, bà Đinh Thị Diệp L1, bà Đinh Thị Diệp T, bà Đinh Thị Diệp H4, ông Đinh Thành H5, ông Đinh Thành P1. [1.2] Người bị kiện Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đ và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, đều có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt. Căn cứ khoản 4 Điều 225 Luật Tố tụng hành chính 2015, Tòa án tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt những người tham gia tố tụng nêu trên. [1.3] Về đối tượng khởi kiện, thời hiệu khởi kiện và thẩm quyền giải quyết: Ngày 21/10/2024, bà Nguyễn Thị Lệ P khởi kiện yêu cầu hủy Quyết định số 2080/QĐ-UBND ngày 21/12/2023 của Chủ tịch UBND tỉnh B và Quyết định số 3764/QĐ-UBND ngày 29/9/2023 của Chủ tịch UBND huyện Đ về việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Lệ P; Buộc UBND tỉnh B và UBND huyện Đ liên đới thực hiện bồi thường cho bà P về đất số tiền 2.310.000.000 đồng, tài sản trên đất 149.701.735 đồng, chi phí hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ đào tạo chuyển 18 đổi nghề và tìm kiếm việc làm 410.000.000 đồng, tổng cộng là: 2.869.701.735 đồng; bồi thường thiệt hại về tinh thần, công sức, thời gian khiếu nại, khởi kiện 500.000.000 đồng, là các khiếu kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai, thuộc đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính tại Tòa án, còn thời hiệu khởi kiện và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân tỉnh Đồng Nai theo quy định tại khoản 1 Điều 30, khoản 4 Điều 32 và điểm a khoản 2, khoản 3 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính năm 2015; Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân.

[2] Về nội dung: [2.1] Xét trình tự, thủ tục, thẩm quyền ban hành Dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT741 được Hội đồng nhân dân tỉnh B (nay là tỉnh Đồng Nai) khóa VI kỳ họp thứ hai thông qua ngày 07/7/2000. Ngày 21/8/2000, Chủ tịch UBND tỉnh B ban hành Chỉ thị số 18/2000/CT-UB về việc triển khai thực hiện dự án, giao Ban quản lý dự án ĐT741 làm chủ đầu tư, chịu trách nhiệm đôn đốc các đơn vị tư vấn các ngành có liên quan thực hiện việc thiết kế kỹ thuật - tổng dự toán; giao UBND huyện Đ thành lập Ban giải phóng mặt bằng đường ĐT741 (thuộc địa phận Đ quản lý); Giao Sở tài chính - vật giá chủ trì phối hợp với các ngành liên quan tham mưu UBND tỉnh chính sách bồi thường. Ngày 24/9/2001, UBND tỉnh B ban hành Quyết định 2218/QĐ-UB giao chủ đầu tư từ Sở Giao thông vận tải và Sở xây dựng sang Công ty X. Theo thiết kế ban đầu được phê duyệt tại Quyết định số 2496/QĐ-UBND ngày 3/10/2000 của UBND tỉnh đoạn qua ấp B xã T huyện Đ (khu vực 7 hộ dân trong đó có hộ ông Đinh Viết C là chồng của bà Nguyễn Thị Lệ P) được phê duyệt nắn tuyến. Ban giải phóng mặt bằng huyện Đ đã thực hiện đo đạc bản đồ giải thửa, kiểm kê áp giá bồi thường cho các hộ, tuy nhiên do vướng mắc một số hộ không giải phóng mặt bằng được nên UBND tỉnh đã điều chỉnh không nắn tuyến tại Quyết định 2410/QĐ-UBND ngày 18/11/2005. Một số hộ dân chấp hành chủ trương tự tháo dỡ nhà khi chuyển đường từ nắn tuyến sang không nắn tuyến nên các hộ không được bồi thường mà chỉ được hỗ trợ di dời 30% giá trị nhà bị ảnh hưởng với số tiền 10.495.800 đồng, ông Đinh Viết C đã nhận tiền hỗ trợ, thực tế diện tích đất không bị thu hồi. Năm 2018, Dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT741 tiếp tục nâng cấp, mở rộng thêm 3,5m đường nhựa, gia đình bà P ngăn cản không cho thi công và phát sinh khiếu nại gửi UBND tỉnh B. Ngày 29/7/2019, UBND tỉnh B có Công văn số 2165/UBND-TD giao Chủ tịch UBND huyện Đ giải quyết đơn của các hộ dân T, trong đó có bà Nguyễn Thị Lệ P. Ngày 22/8/2019, UBND huyện Đ ban hành Công văn số 1886/UBD-TCD trả lời đơn của bà Nguyễn Thị Lệ P. Không đồng ý kết quả trả lời của Chủ tịch 19 UBND huyện Đ, bà P tiếp tục gửi đơn đến UBND tỉnh B. Ngày 30/10/2019, Chủ tịch UBND tỉnh B ban hành Công văn số 3189/UBND-TD giao Chủ tịch UBND huyện Đ xem xét giải quyết khiếu nại lần đầu đối với các hộ dân. Ngày 22/4/2020, UBND huyện Đ ban hành Công văn số 944/UBND-TCD trả lời đơn bà Nguyễn Thị Lệ P. Không đồng ý, bà P tiếp tục khiếu nại đến UBND tỉnh B. Ngày 09/9/2020, UBND tỉnh B ban hành Quyết định số 2229/QĐ-UBND về việc thành lập Đoàn kiểm tra. Ngày 11/12/2020, UBND tỉnh B ban hành Kết luận số 702/KL- UBND về việc kiểm tra, rà soát quá trình cấp, cấp đổi Giấy CNQSD đất và bồi thường cho 07 hộ dân, ngụ tại ấp B, xã T, huyện Đ, tỉnh Bình Phước khi thực hiện Dự án mở rộng đường ĐT 741, trong đó có nội dung: “Cấp đổi Giấy CNQSDĐ với diện tích 248,2m² (có 202m² đất thổ cư, 46,2m² là đất nông nghiệp) hiện bà P đang sử dụng nằm ngoài phạm vị giải tỏa 14,5m tính từ tim đường. Công nhận nội dung khiếu nại yêu cầu bồi thường cho bà Nguyễn Thị Lệ P 70% giá trị nhà, 100% giá trị tài sản khác và cây trồng của biên bản kiểm kê năm 2001 theo quy định”. Ngày 13/10/2022, UBND huyện Đ ban hành Quyết định số 5458/QĐ- UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ cho các hộ gia đình, cá nhân thuộc xã T, huyện Đ, tỉnh Bình Phước theo Kết luận số 702/KL-UBND của UBND tỉnh B. Theo đó, bà Nguyễn Thị Lệ P bị thu hồi 146,7m² và được hỗ trợ tổng số tiền là 149.701.735 đồng (trong đó: bồi thường về nhà, vật kiến trúc là 144.733.735đ, bồi thường cây trồng là 4.986.000 đồng), nhưng không bồi thường về đất. Không đồng ý, bà P tiếp tục khiếu nại. Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Bình Phước (cũ) ban hành Quyết định số 3764/QĐ-UBND ngày 29/9/2023 về việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Lệ P (Lần đầu) và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh B (cũ) bàn hành Quyết định số 2080/QĐ-UBND ngày 21/12/2023 về việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Lệ P (Lần hai). Xét việc thu hồi đất; bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất và giải quyết khiếu nại đối với bà Nguyễn Thị Lệ P là đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền theo quy định của Luật đất đai và Luật khiếu nại. [2.2] Về nội dung: [2.2.1] Về nguồn gốc và quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất Tháng 10/1991, ông Đinh Viết C (chồng của bà Nguyễn Thị Lệ P) nhận sang nhượng của bà Nguyễn Thị V 01 thửa đất với tổng diện tích là 436m² bằng giấy tay. Ngày 21/6/1996, ông Đinh Viết C có đơn xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với phần đất trên. Ngày 18/10/1996, hộ ông Đinh Viết C được UBND huyện Đ, tỉnh Sông Bé (cũ) cấp GCN số 211/QSDĐ/Tân Lập (cấp theo dạng đo vẽ độc lập, không có số tờ, số thửa): Diện tích cấp giấy chứng nhận là 134 m², mục đích sử dụng: Đất thổ cư (Hành lang bảo vệ đường bộ thể hiện 20m từ mép đường ĐT.741). Ngày 24/12/1998, hộ ông Đinh Viết C được UBND huyện Đ cấp 20 đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00179/QSDD/559/QĐ-UB (H): Thửa số 7 Tờ bản đồ số 21, diện tích cấp giấy chứng nhận là 29m², mục đích sử dụng: Đất ở (Hành lang bảo vệ đường bộ thể hiện 30m từ tim đường ĐT.741). Ngày 06/4/2006, ông C chết, hộ bà Nguyễn Thị Lệ P được UBND huyện Đ cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số (H) 2517/QSDĐ/742/QĐ-UBND: Thửa số 7 Tờ bản đồ số 21, diện tích cấp giấy chứng nhận là 29m², mục đích sử dụng: Đất ở (Hành lang bảo vệ đường bộ thể hiện 30m từ tim đường ĐT.741). Ngày 26/3/2007, hộ bà Nguyễn Thị Lệ P được UBND huyện Đ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số (H) 2760/QSDD/709/QĐ-UBND: Thửa số 7 Tờ bản đồ số 21, diện tích cấp giấy chứng nhận là: 202m², mục đích sử dụng: Đất ở và 46,2m² mục đích sử dụng: đất nông nghiệp, trong đó có 166m² đất nằm trong HLLG (Hành lang bảo vệ đường bộ theo Quyết định số 110/QĐUB ngày 22/11/2004 của UBND tỉnh thể hiện trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp năm 2007: Giải tỏa trắng 16m tính từ tim đường ĐT.741, hành lang lộ giới đã cấp giấy năm 1996: 23m tính từ tim đường ĐT.741, hành lang lộ giới tính từ tim đường ĐT.741: 30m). [2.2.2] Về quá trình thu hồi, bồi thường về đất Căn cứ Điều 6 Quyết định số 51/QĐ-UB ngày 11/02/1991 của Ủy ban nhân dân tỉnh S (cũ) về việc ban hành quy định bảo vệ đường bộ, trong đó quy định hành lang an toàn bảo vệ đường ĐT741 là 15m tính từ tim đường (10m tính từ mép đường, phạm vì giải tỏa là 5m). Hộ ông Đinh Viết C (chồng bà P) nhận chuyển nhượng thửa đất của bà Nguyễn Thị V tháng 10/1991, với tổng diện tích là 436m² bằng giấy tay (nguồn gốc thể hiện trong Biên bản kiểm kê hiện trạng có xác nhận của UBND xã T ngày 10/8/2001) là sau thời điểm quy định hành lang bảo vệ đường bộ đối với đường ĐT741 (15m tính từ tim đường). Qua các lần nâng cấp, mở rộng đường ĐT741 tim đường đoạn qua nhà bà Nguyễn Thị Lệ Phòng K thay đổi. Đến thời điểm hiện tại nhà nước chỉ giải tỏa phạm vi 14,5m tính từ tim đường theo đúng Điều 6 Quyết định số 51/QĐ-UB ngày 11/02/1991 của Ủy ban nhân dân tỉnh S (cũ) nêu trên nên thửa đất được quyền sử dụng hợp pháp của hộ bà P chưa bị ảnh hưởng nên không được bồi thường về đất. Trong trường hợp Nhà nước tiếp tục thu hồi mở rộng đường DT741 ra ngoài phạm vi 15m tính từ tim đường, thì mặc dù đất bị thu hồi thuộc hành lang lộ giới 30m tính từ tim đường, Nhà nước vẫn phải bồi thường về đất cho hộ bà Nguyễn Thị Lệ P vì diện tích đất này gia đình bà P nhận chuyển nhượng sau thời gian công bố lộ giới 15m nhưng trước thời gian công bố lộ giới 30m. - Về hồ sơ thu hồi đất và chi trả bồi thường thời điểm năm 2001-2005: Ngày 24/7/2001, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ lập biên bản kiểm kê hiện trạng (Biên bản số 41/2001/BBKK), nội dung biên bản thể hiện: Tên người có tài sản: Đinh Viết C; sơ đồ thể hiện phạm vi diện tích đất 10m từ tim đường không có công trình xây dựng; phạm vi đất từ 10m đến 15m tính từ tim đường có nhà sửa xe (3,2m x 3,1m); phạm vi đất từ 15m đến 25m có nhà quán, nhà ở. Ngày 21 17/4/2005, UBND huyện ban hành Quyết định số 814/QĐ-UBND phê duyệt kinh phí hỗ trợ cho 05 hộ dân thuộc công trình: Nâng cấp, mở rộng đường ĐT.741, đoạn từ ranh giới tỉnh Bình Dương đến Trường thuộc địa bàn xã T; trong đó, gia đình ông Đinh Viết C được hỗ trợ với số tiền 10.495.800 đồng (hỗ trợ di dời 30% giá trị nhà và công trình phụ), ông Đinh Viết C đã ký nhận tiền hỗ trợ; tại Kết luận số 702/KL-UBND của Chủ tịch UBND tỉnh: Công nhận yêu cầu bồi thường cho bà P thêm 70% giá trị nhà, 100% giá trị tái sản khác và cây trồng theo Biên bản kiểm kê năm 2001 theo quy định. - Hồ sơ bồi thường, hỗ trợ sau khi có Kết luận số 702/KL-UBND ngày 11/12/2020 của UBND tỉnh: Ngày 13/10/2022, UBND huyện ban hành Quyết định số 5458/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ cho các hộ gia đình, cá nhân theo Kết luận số 702/KL-UBND ngày 11/12/2020 của UBND tỉnh, thuộc xã T, huyện Đ, tỉnh Bình Phước; số tiền hộ bà Nguyễn Thị Lê P2 được phê duyệt là 149.701.735 đồng (bồi thường giá trị công trình theo Kết luận số 702/KL- UBND của UBND tỉnh: Giá trị bồi thường nhà, công trình tính 70% theo Biên bản kiểm kê năm 2001 là: 108.181.360 đồng; giá trị bồi thường tài sản khác tỉnh 100% là: 1.300.000 đồng; giá trị bồi thường cây trồng: 4.968.000 đồng và phần giá trị xác định theo Biên bản kiểm kê ngày 11/5/2022 là: 35.252.375 đồng); đồng thời, ban hành Quyết định số 5457/QĐ-UBND về việc thu hồi đất của bà Nguyễn Thị Lệ P để thực hiện dự án nâng cấp, mở rộng đường ĐT.741 đoạn B - Đ. Như vậy, diện tích bà P hiện nay đang sử dụng là 260,5m²; trong đó: Diện tích đủ điều kiện để cấp đổi Giấy chứng nhận QSD đất (ngoài phạm vi 14,5m tính từ tìm đường) là 248,2m² (có 202m² đất ở và 46,2m² đất nông nghiệp); diện tích đất nằm trong phạm vi giải tỏa (14,5m) chưa bàn giao mặt bằng: 12,3m² (phần diện tích này ngoài giấy chứng nhận đã được cấp đổi năm 2007).

Do đó, bà Nguyễn Thị Lệ P khởi kiện yêu cầu được bồi thường về đất là không có cơ sở để chấp nhận. - Về yêu cầu hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề với số tiền 410.000.000 đồng. Như đã phân tích ở trên, phần diện tích đất giải tỏa thực hiện dự án nâng cấp mở rộng đường ĐT.741 đoạn B - Đ thời điểm năm 2001 và thời điểm năm 2022 đều nằm trong phạm vi hành lang lộ giới giao thông 14,5m tính từ tim đường, không nằm trong Giấy chứng nhận QSD đất đã cấp cho bà P.

Do đó, bà Phòng K thuộc đối tượng, điều kiện để xem xét hỗ trợ ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề theo quy định tại khoản 1, 2 Điều 19, 20 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ và Điều 19, 20 Quyết định số 18/2018/QĐ-UBND ngày 30/3/2018 (được sửa đổi tại khoản 14, 15 Điều 1 Quyết định số 31/2020/QĐ- UBND ngày 07/12/2020) của UBND tỉnh B (cũ). - Về yêu cầu buộc UBND tỉnh B và UBND huyện Đ bồi thường thiệt hại 22 về tinh thần, công sức, thời gian khiếu nại, khởi kiện: 500.000.000 đồng là không có cơ sở;

Xét thấy, sau khi có Kết luận số 702/KL-UBND của UBND tỉnh B (cũ), UBND huyện Đ (cũ) đã chỉ đạo các cơ quan chuyên môn xác định giá trị bồi thường, hỗ trợ về giá trị tài sản của gia đình bà P đã di dời năm 2001 chưa được hỗ trợ hết; theo đó: Giá trị bồi thường, hỗ trợ đã được xác định là 149.701.735 đồng.

Tuy nhiên, bà Phòng K đồng ý nhận tiền bồi thường, tiếp tục có đơn khiếu nại, khởi kiện. Như vậy các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thu hồi, bồi thường khi thu hồi đất đã thực hiện đúng các quy định của pháp luật; không có căn cứ xác định phát sinh trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại Điều 584 Bộ Luật Dân sự năm 2015. [2.2.3] Về nội dung của các quyết định giải quyết khiếu nại Như đã phân tích ở trên, các yêu cầu khiếu nại của bà P không có cơ sở để chấp nhận nên Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đ, tỉnh Bình Phước (cũ) ban hành Quyết định số 3764/QĐ-UBND ngày 29/9/2023 về việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Lệ P (Lần đầu) và Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh B (cũ) bàn hành Quyết định số 2080/QĐ-UBND ngày 21/12/2023 về việc giải quyết khiếu nại của bà Nguyễn Thị Lệ P (Lần hai), là phù hợp với các quy đinh pháp luật. Từ những căn cứ nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét và không chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Nguyễn Thị Lệ P, giữ nguyên các quyết định của bản án sơ thẩm như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa.

[3] Các quyết định khác của bản án hành chính sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật

[4] Về án phí hành chính phúc thẩm: Người khởi kiện bà Nguyễn Thị Lệ P phải chịu do yêu cầu kháng cáo không được chấp nhận.

Tuy nhiên, bà P là người cao tuổi và có đơn xin miễn tiền lệ phí, án phí phúc thẩm nên Hội đồng xét xử phúc thẩm xem xét miễn miễn án phí cho bà P theo quy định.