Bản án 641/2026/HC-PTBản án 641/2026/HC-PT

Hội đồng xét xử căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng công khai tại phiên tòa, có đủ cơ sở để kết luận: Toàn bộ diễn biến vụ án như phần tóm tắt nội dung đã được viện dẫn ở trên. Xét kháng cáo của bà Tôn Nữ T, trên cơ sở xem xét đầy đủ, toàn diện các tài liệu, chứng cứ, ý kiến của đương sự, của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, ý kiến của Kiểm sát viên như sau:

[1] Về tố tụng: [1.1] Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của người bị kiện là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T đã được triệu tập hợp lệ lần thứ hai nhưng vắng mặt không rõ lý do. Căn cứ khoản 2 Điều 225 Luật Tố tụng hành chính 2015, Tòa án tiến hành phiên tòa phúc thẩm xét xử vắng mặt đương sự nêu trên. [1.2] Về đối tượng khởi kiện, thời hiệu khởi kiện và thẩm quyền giải quyết: Ngày 18/6/2024, bà Tôn Nữ T khởi kiện yêu cầu tuyên bố hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh về việc không chi 8 trả số tiền bồi thường, hỗ trợ là 574.512.000 đồng cho bà Tôn Nữ T theo Quyết định số 5288/QĐ-UBND ngày 01/8/2023 về phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của hộ Tôn Thất D1 là trái pháp luật và yêu cầu trả tiền lãi chậm trả theo quy định của Luật Quản lý thuế là 0,03%/ngày, là khiếu kiện hành vi hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai, thuộc đối tượng khởi kiện của vụ án hành chính tại Tòa án, còn thời hiệu khởi kiện và thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh theo quy định tại khoản 1 Điều 30, khoản 4 Điều 32 và điểm a khoản 2, khoản 3 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính năm 2015; Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về tiếp nhận nhiệm vụ, thực hiện thẩm quyền của các Tòa án nhân dân.

[2] Về nội dung: [2.1] Xét trình tự, thủ tục, thẩm quyền ban hành quyết định liên quan đến hành vi bị khởi kiện Thực hiện Dự án thành phần 2: Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đường Vành đai 3 đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh (dự án thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng), Ủy ban nhân dân huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh ban hành quyết định thu hồi và Quyết định số 5288/QĐ-UBND ngày 01/8/2023 về phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của hộ Tôn Thất D1 (bà Tôn Nữ T đại diện hộ gia đình đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, riêng phần di sản thừa kế của ông Tôn Thất D1 chết để lại cho bà Tôn Nữ T theo Văn bản thỏa thuận phân chia di sản số 85, quyển số 01TP/CC-SCT/HĐDG được Chủ tịch UBND xã P chứng thực ngày 30/6/2010) là đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 66; các Điều 62, 63, 69; 88, 89, 90 Luật đất đai năm 2013. Do Ủy ban nhân dân huyện B không đồng ý chi trả số tiền 574.512.000 đồng theo Quyết định số 5288/QĐ-UBND ngày 01/8/2023 nêu trên nên bà T khởi kiện. [2.2] Về nội dung: [2.2.1] Xét hành vi hành chính không chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ: - Về nguồn gốc phần đất bị thu hồi: Phần đất bị thu hồi mà bà Tôn Nữ T đang khởi kiện có diện tích 138m2 thuộc một phần thửa 78 (có diện tích 1.338,5m2), tờ bản đồ số 7 theo tài liệu 299/TTg (tương ứng với một phần thửa 24, tờ bản đồ số 117 theo tài liệu BĐĐC) thuộc Bộ địa chính xã P, huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh do hộ ông Tôn Thất D1 sử dụng từ năm 1990. Ngày 02/4/2003, Ủy ban nhân dân huyện B cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, số vào sổ 374 QSDĐ/Q1/150 cho hộ ông Tôn Thất D1. Theo Sổ hộ khẩu số 160020949 do Công an huyện B cấp ngày 21/01/1995 cho hộ 9 ông Tôn Thất D1 có 07 nhân khẩu gồm: vợ chồng ông Tôn Thất D1, bà Ngô Thị M; ông Tôn Thất D2, ông Tôn Thất T2, bà Tôn Nữ T là các con của ông D1, bà M và ông Ngô Tôn H1, bà Đinh Thị Thùy L1 là các cháu của ông D1, bà M. Ông Tôn Thất D1 chết năm 2006. Ngày 30/6/2010, các đồng thừa kế của ông D1 gồm bà Ngô Thị M, ông Tôn Thất D2, ông Tôn Thất T2 và bà Tôn Nữ T lập Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế số 85 quyển số 01TP/CC- STC/HĐGD, theo đó phần di sản của ông Tôn Thất D1 mà bà Ngô Thị M, ông Tôn Thất D2, ông Tôn Thất T2 được thừa kế thống nhất tặng cho bà Tôn Nữ T. Ngày 31/5/2011, ông Ngô Tôn H1, bà Đinh Thị Thùy L1, bà Ngô Thị M, ông Tôn Thất D2 và ông Tôn Thất T2 lần lượt lập Giấy ủy quyền số 276, 277, 294, 292, 293 cùng Quyển số 01 TP/CC-SCT/HĐGD với cùng nội dung ủy quyền lại cho bà Tôn Nữ T được toàn quyền định đoạt mua bán cho tặng đối với phần đất thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, số vào sổ 374 QSDĐ/Q1/150 do UBND huyện B cấp ngày 02/4/2003. Ngày 13/7/2011, bà Tôn Nữ T đăng ký di sản thừa kế là người đại diện hộ gia đình đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 374/QSDĐ/Q1/150 ngày 02/4/2003 và đã được cập nhật tại trang thay đổi của Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nêu trên. - Quá trình thu hồi, bồi thường đất: Ngày 01/8/2023, Ủy ban nhân dân huyện B ban hành Quyết định số 5288/QĐ-UBND về phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi để thực hiện Dự án thành phần 2: Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đường Vành đai 3 đoạn qua Thành phố Hồ Chí Minh của hộ ông Tôn Thất D1 (do bà Tôn Nữ T đại diện) với số tiền bồi thường, hỗ trợ là 574.512.000 đồng.

Tuy nhiên, Ban bồi thường, giải phóng mặt bằng huyện B không chi trả số tiền nêu trên mà đề nghị bà T liên hệ với ông Ngô Tôn H1, bà Đinh Thị Thùy L1 để lập thủ tục ủy quyền nhận tiền bồi thường, hỗ trợ. - Hội đồng xét xử phúc thẩm xét thấy: Phần đất bị thu hồi có nguồn gốc do ông Tôn Thất D1 (chết năm 2006) và bà Ngô Thị M (chết năm 2013) tạo lập từ trước năm 1990. Ông D1, bà M có 03 người con chung là Tôn Thất D2, Tôn Nữ T và Tôn Thất T2. Đến năm 1995, do nhu cầu cá nhân ông D1 đồng ý nhập khẩu cho 02 cháu là Ngô Tôn H1 và Đinh Thị Thùy L1 vào chung hộ gia đình ông D1. Năm 2003, gia đình ông D1 được xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Theo quy định của luật đất đai tại thời điểm này nên UBND huyện B đã cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, số vào sổ 374 QSDĐ/Q1/150 ngày 02/4/2003 cho hộ ông Tôn Thất D1 (thời điểm này gồm có 07 nhân khẩu).

Tuy nhiên, theo khoản 29 Điều 3 Luật Đất đai năm 2013 quy định: “Hộ gia đình sử dụng đất là những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống, nuôi dưỡng 10 theo quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đang sống chung và có quyền sử dụng đất chung tại thời điểm được Nhà nước giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất; nhận chuyển quyền sử dụng đất”. Đồng thời, khoản 2 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định: “Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”. Tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, số vào sổ 374 QSDĐ/Q1/150 ngày 02/4/2003 cho hộ ông Tôn Thất D1 thì 02 người cháu là Ngô Tôn H1 và Đinh Thị Thùy L1 không đủ điều kiện để xác định là đồng sở hữu, sử dụng phần đất nêu trên với các thành viên khác trong hộ ông D1. Bản thân ông Ngô Tôn H1 và bà Đinh Thị Thùy L1 cũng xác nhận không liên quan và không tranh chấp đối với quyền sử dụng đất thuộc thửa số 78, tờ bản đồ số 7 theo giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp. Thành viên trong hộ gia đình ông Tôn Thất D1 đã thực hiện các thủ tục cần thiết để bà Tôn Nữ T được đăng ký di sản thừa kế và đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, cụ thể “Văn bản thỏa thuận phân chia di sản” số 85, quyển số 01 TP/CC/HĐDG (được Chủ tịch UBND xã P chứng thực ngày 30/6/2010) có nội dung các đồng thừa kế của ông Tôn Thất D1 thống nhất tặng cho phần thừa kế được hưởng cho bà Tôn Nữ T; căn cứ “Giấy ủy quyền số 276, 277, 292, 293” cùng quyển số 01 TP/CC-SCT/HĐGD (được Chủ tịch UBND xã P chứng thực ngày 31/5/2011) có nội dung bà Đinh Thị Thùy L1, ông Ngô Tôn H1 và các đồng thừa kế của bà Ngô Thị M (chết ngày 02/01/2013) ủy quyền cho bà Tôn Nữ T được toàn quyền định đoạt, mua bán, cho tặng đối với phần quyền sử dụng thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, số vào sổ 374 QSDĐ/Q1/150 do UBND huyện B cấp ngày 02/4/2003. Đến ngày 13/7/2011, bà Tôn Nữ T đã được cập nhật đăng ký di sản thừa kế trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304, theo đó riêng đối với phần thừa kế của ông Tôn Thất D1 để lại thống nhất tặng cho bà Tôn Nữ T; các phần còn lại do bà T đại diện hộ gia đình đứng tên và được toàn quyền định đoạt đối với phần đất thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304 nêu trên. Như vậy, về thực tế hay về pháp lý thì bà Tôn Nữ T cũng là đại diện hộ gia đình đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; các thành viên khác trong hộ không có khiếu nại và thống nhất tặng cho hoặc ủy quyền cho bà T toàn quyền định đoạt đối với phần đất thuộc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số: W532304. Bà T đủ điều kiện để nhận tiền bồi thường, hỗ trợ từ Ban bồi thường giải phóng mặt bằng khi bị thu hồi đất. Ủy ban nhân dân huyện B (có người kế thừa quyền và nghĩa vị tố tụng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T) không chi trả số tiền bồi thường hỗ trợ 574.512.000 đồng cho bà T làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bà T, gây khó khăn cho người dân trong việc kịp thời nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi bị thu hồi đất.

Do đó, Hội đồng xét xử xét thấy có căn cứ tuyên bố hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh (có người kế thừa quyền và 11 nghĩa vụ tố tụng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T, Thành phố Hồ Chí Minh) về việc không chi trả số tiền bồi thường, hỗ trợ 574.512.000 đồng cho bà Tôn Nữ T theo Quyết định số 5288/QĐ-UBND ngày 01/8/2023 về phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của hộ Tôn Thất D1, là trái pháp luật. [2.2.2] Về yêu cầu buộc Ban bồi thường giải phóng mặt bằng huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh (có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T, Thành phố Hồ Chí Minh) chi trả tiền lãi 0,03%/ngày phát sinh từ số tiền bồi thường cho bà Tôn Nữ T theo quy định tại điểm a, b khoản 2 Điều 59 Luật Quản lý thuế hiện hành tính từ ngày 01/9/2023 đến khi Ban bồi thường trả xong toàn bộ số tiền bồi thường.

Xét thấy, Điều 93 Luật đất đai năm 2013 quy định về chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư như sau: “1. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi.

2. Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khi thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậm trả”. Như đã phân tích ở trên, hành vi không chi trả số tiền bồi thường, hỗ trợ cho bà Tôn Nữ T theo Quyết định số 5288/QĐ-UBND ngày 01/8/2023 về phê duyệt Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của hộ Tôn Thất D1, số tiền là 574.512.000 đồng là trái pháp luật.

Do đó, bà T yêu cầu UBND huyện B (có người kế thừa quyền và nghĩa vị tố tụng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T) phải trả tiền lãi chậm trả trên số tiền bồi thường hỗ trợ 574.512.000 đồng theo Luật Quản lý Thuế tính từ ngày 01/9/2023 đến khi Ban bồi thường trả xong toàn bộ số tiền bồi thường, là có cơ sở. Từ những căn cứ nêu trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm xét và có căn cứ chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bà Tôn Nữ T, sửa bản án sơ thẩm theo hướng chấp nhận toàn bộ yêu cầu khởi kiện của bà T như đề nghị của đại diện Viện kiểm sát tham gia phiên tòa.

[3] Về án phí: Người khởi kiện bà Tôn Nữ T không phải chịu án phí hành chính sơ thẩm và án phí hành chính phúc thẩm do yêu cầu khởi kiện và yêu cầu kháng cáo được chấp nhận. Người bị kiện Ủy ban nhân dân huyện B, Thành phố Hồ Chí Minh (có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng là Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã T, Thành phố Hồ Chí Minh) phải chịu án phí hành chính sơ thẩm theo quy 12 định.