Bản án 710/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa; ý kiến tranh luận tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện kiểm sát, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: 6 [1.1] Về tính hợp lệ của kháng cáo: Đơn kháng cáo của bị đơn ông Trần Phi H thực hiện đúng theo quy định tại các 271, 272, Điều 273 và 276 của Bộ luật Tố tụng dân sự nên được xem xét theo trình tự phúc thẩm. [1.2] Về phạm vi xét xử phúc thẩm: Căn cứ nội dung đơn kháng cáo của ông Trần Phi H. Cấp phúc thẩm xem xét lại toàn bộ bản án sơ thẩm bị kháng cáo theo quy định tại Điều 293 Bộ luật Tố tụng dân sự.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của ông Trần Phi H yêu cầu sửa bản án sơ thẩm theo hướng không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Đỗ Thị Mộng T, đồng thời chấp nhận yêu cầu phản tố của ông H, thấy rằng: [2.1] Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất: Các đương sự đều thống nhất phần đất của bà Đỗ Thị Mộng T và ông Trần Phi H có nguồn gốc từ cụ Trịnh Thị H1 để lại. Sau khi cụ H1 chết, ngày 12/12/2015, những người thuộc hàng thừa kế của cụ H1 đã lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế. Theo nội dung thỏa thuận này, bà Trần Thị Y1 là mẹ của bà Đỗ Thị Mộng T được chia thửa đất số 322, tờ bản đồ số 6, diện tích 175m² và ông Trần Phi H được chia thửa đất số 321, tờ bản đồ số 6, diện tích 137,7m² cùng tọa lạc tại khu phố L, phường T, thị xã T, tỉnh Tây Ninh, nay là khu phố L, phường T, tỉnh Tây Ninh. Trên cơ sở văn bản thỏa thuận phân chia di sản, bà Trần Thị Y1 được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS05533 ngày 14/01/2016 đối với thửa đất số 322, tờ bản đồ số 6, diện tích 175m² và ông Trần Phi H được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CB 303966 ngày 14/01/2016 đối với thửa đất số 321, tờ bản đồ số 6, diện tích 137,7m². Sau đó, bà Đỗ Thị Mộng T nhận thừa kế quyền sử dụng đất từ mẹ là bà Trần Thị Y1 và được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CS06430 ngày 05/9/2017 đối với thửa đất số 322, tờ bản đồ số 6, diện tích 175m² tọa lạc tại khu phố L, phường T, thị xã T, tỉnh Tây Ninh, nay là khu phố L, phường T, tỉnh Tây Ninh. [2.2] Theo kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ và đo đạc của Công ty TNHH MTV T4 - Chi nhánh T5 xác định phần đất tranh chấp có diện tích thực tế 61,5m², thuộc một phần thửa đất số 322, tờ bản đồ số 6, tại khu phố L, phường T, tỉnh Tây Ninh. Trong đó gồm phần diện tích 9,5m² có mái che, phần diện tích 15,4m² có mái che tạm và phần diện tích 36,6m² đất trống. Các bên đương sự thống nhất với kết quả đo đạc này. Như vậy, có đủ căn cứ xác định toàn bộ diện tích đất tranh chấp 61,5m² nằm trong thửa đất số 322 đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà T, không thuộc thửa đất số 321 của ông H. [2.3] Ông H cho rằng phần đất tranh chấp là phần đất gia tộc để lại làm lối đi vào khu mộ, không phải đất của bà T. Đồng thời, cho rằng quá trình sử dụng đất ổn định lâu dài nên yêu cầu công nhận quyền sử dụng đối với diện tích 9,5m² và công nhận 52m² làm lối đi chung.

Tuy nhiên, lời trình bày này không có tài liệu, chứng cứ hợp pháp chứng minh. Hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, văn bản phân chia di sản thừa kế ngày 12/12/2015 và kết quả đo đạc đều thể hiện phần đất tranh chấp thuộc thửa đất số 322 của bà T. Nếu cho rằng việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho bà Trần Thị Y1, sau đó cấp cho bà T là không đúng, ông H phải cung cấp được chứng cứ chứng minh. 7 Mặt khác, theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số AĐ 908524 ngày 09/12/2015, thửa đất số 39, diện tích 422,3m², tờ bản đồ số 6 đã được tách thành các thửa gồm: thửa đất số 320, diện tích 109,6m²; thửa đất số 321, diện tích 137,7m² và thửa đất số 322, diện tích 175m². Việc tách thửa và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được thực hiện trước thời điểm các đồng thừa kế lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản ngày 12/12/2015.

Do đó, có căn cứ xác định khi phân chia di sản, các đồng thừa kế đã biết rõ diện tích, vị trí các thửa đất được phân chia. Việc ông H cho rằng khi làm thủ tục cấp giấy không đo đạc, không biết có chừa lối đi vào mộ là không phù hợp với tài liệu có trong hồ sơ. [2.4] Đối với yêu cầu công nhận diện tích 9,5m² thuộc thửa đất số 322 cho ông H sử dụng: Ông H cho rằng đã dựng mái che, sử dụng ổn định và bà T không phản đối.

Tuy nhiên, việc sử dụng một phần đất của người khác, dù có thời gian sử dụng thực tế, cũng không làm phát sinh quyền sử dụng đất nếu không có căn cứ chuyển quyền hợp pháp, không được người có quyền sử dụng đất đồng ý bằng văn bản, không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận. Bà T không thừa nhận việc chuyển nhượng, tặng cho hoặc cho ông H quyền sử dụng phần đất này.

Do đó, yêu cầu phản tố của ông H về việc công nhận diện tích 9,5m² thuộc một phần thửa đất số 322 cho ông H là không có căn cứ chấp nhận. [2.5] Đối với yêu cầu công nhận diện tích 52m² thuộc một phần thửa đất số 322 làm lối đi chung. Điều 254 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định chủ sở hữu bất động sản bị vây bọc bởi các bất động sản của chủ sở hữu khác mà không có hoặc không đủ lối đi ra đường công cộng thì có quyền yêu cầu chủ sở hữu bất động sản vây bọc dành cho mình một lối đi hợp lý. Trong vụ án này, ông H yêu cầu công nhận lối đi để đi vào khu mộ của gia tộc, không phải yêu cầu lối đi cho bất động sản bị vây bọc ra đường công cộng. Hơn nữa, theo sơ đồ hiện trạng sử dụng đất, thửa đất số 35 là đất nghĩa địa còn có hướng tiếp giáp đường nhựa để ra ngoài.

Vì vậy, không có căn cứ xác định thửa đất nghĩa địa bị vây bọc đến mức bắt buộc phải mở lối đi trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà T. [2.6] Đối với các tài sản trên đất gồm mái che diện tích 9,5m², mái che tạm diện tích 15,4m² và hàng rào B40, móng trên phần đất tranh chấp. Các tài sản này do phía ông H tạo lập trên phần đất thuộc quyền sử dụng của bà T, có kết cấu đơn giản, có thể tháo dỡ, di dời. Cấp sơ thẩm buộc ông H di dời các tài sản trên đất để trả lại diện tích 61,5m² cho bà T là phù hợp.

[3]

Từ những phân tích trên, không có căn cứ chấp nhận kháng cáo của ông Trần Phi H, giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm. Ý kiến của đại diện Viện kiểm sát tại phiên tòa đề nghị không chấp nhận kháng cáo của ông Trần Phi H, giữ nguyên bản án sơ thẩm là có căn cứ, phù hợp nên được chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo không được chấp nhận nên ông Trần Phi H phải chịu án phí dân sự phúc thẩm theo khoản 1 Điều 148 Bộ luật Tố tụng dân sự và Điều 29 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14.

[5] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, không bị kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật kể từ khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. 8