Bản án 536/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, căn cứ yêu cầu của đương sự tại phiên tòa, ý kiến đề nghị của đại diện Viện Công tố và kiểm sát xét xử phúc thẩm, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về yêu cầu kháng cáo của nguyên đơn bà Đặng Thị Ú thấy rằng: nguyên đơn yêu cầu bị đơn bà Võ Thị P1 trả diện tích đất 212,2m2 và yêu cầu hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số G 793688 mang tên ông Mai Bá Đ1 do Ủy ban nhân dân huyện G cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Quyết định số 489/QĐ-UB ngày 25/11/1995. Chứng cứ đã thu thập thể hiện: Phần đất tranh chấp giữa bà Đặng Thị Ú với bà Võ Thị P1 tọa lạc tại ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu (nay là xã Đ, tỉnh Cà Mau), qua đo đạc và thẩm định thực tế được các đương sự thống nhất theo biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ ngày 13/01/2023; Bản vẽ mặt bằng 6 hiện trạng sử dụng đất của Chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai huyện Đ, xác định phần đất tranh chấp như sau: * Phần đất thứ nhất diện tích 196,9m2 Hiện trạng là phần đất nền trống (trồng cây lâu năm) * Phần đất thứ hai diện tích 3,1m2 * Phần đất thứ ba diện tích 12,2m2 Hiện trạng là phần đất nền trống (trồng cây lâu năm) Tổng diện tích đất tranh chấp là 212,2m2 gồm 03 phần: Phần (1) diện tích 196,9m2 thuộc một phần thửa 232, tờ số 08 (theo bản đồ 299); phần (2) diện tích 3,1m2 thuộc phạm vi đường X – Cái Cùng (theo bản đồ địa chính chính quy lập năm 2006); phần (3) diện tích 12,2m2 thuộc một phần thửa 233, tờ số 08 (theo bản đồ 299). Về giá trị đất tranh chấp: Các bên đương sự thống nhất đất tranh chấp phần đất thứ nhất, phần đất thứ hai có giá 50.000.000 đồng/m ngang, phần đất thứ ba có giá 15.000.000 đồng/m ngang chạy dài đến mé sông.

[2] Về nguồn gốc, quá trình quản lý, sử dụng và kê khai đăng ký quyền sử dụng đất tranh chấp: Bà Ú xác định năm 1996 bà nhận chuyển nhượng đất từ ông Trần Văn C2 trong đó có diện tích đất tranh chấp; theo giấy nhượng đất ngày 16/11/1996 thể hiện: ông C2 sang cho cô M 02 công đất ở bờ sáng với giá 200 giạ lúa, mặt tiền giáp kênh sáng ngang qua 11 tầm, mặt hậu giáp ruộng chú Ú 12 tầm, phía Bắc giáp chú Sáu H4, phía Nam giáp với anh Ú, chiều dài 24 tầm; người nhận đất: Đặng Út M; có xác nhận của Ban nhân dân ấp và UBND xã H (có xác nhận bà Đặng Thị Ú tên thường gọi là Út M).

Tuy nhiên, khi chuyển nhượng ông C2 chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đến nay bà Ú cũng chưa đăng ký kê khai để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Qua đo đạc thực tế thì trong phần đất đang tranh chấp có diện tích 196,9m2 do ông Mai Bá Đ1 đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đất nằm ở giữa, giáp ranh các diện tích đất thuộc quyền quản lý sử dụng của bà P1 và bà Ú. [2.1] Căn cứ bộ hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Đ1 do Trung tâm C4 cung cấp thì ông Đ1 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số G 793688 tại các thửa số 232, 299, 458, 503, 600, 601, 602, 631, tờ bản đồ số 8, 7, đất tại ấp H, xã L, huyện Đ theo Quyết định số 489/QĐ-UB ngày 25/11/1995. Như vậy, theo giấy nhượng đất ngày 16/11/1996, không đủ căn cứ chứng minh phần đất bà Ú nhận chuyển nhượng có diện tích đất tranh chấp; bà Ú nhận chuyển nhượng đất từ ông C2 là sau thời điểm ông Đ1 được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và khi chuyển nhượng thì đất chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đến nay bà Ú cũng chưa được cấp Giấy, thực tế phần đất tranh chấp bà Ú không quản lý sử dụng mà do bà Võ Thị P1 quản lý sử dụng từ trước đến nay nên bà Ú cho rằng bà P1 lấn chiếm đất của bà là không có cơ sở. 7 [2.2] Đối với diện tích đất tranh chấp 12,2m2: Theo bản vẽ hiện trạng đất là thuộc một phần thửa 533, tờ bản đồ 9, bản đồ chính quy 2006 (một phần thửa 233, tờ bản đồ 08, bản đồ 299) chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ai. Căn cứ Công văn số 77 ngày 10/7/2024 của UBND xã L trả lời Tòa án (bút lục-97): “Phần đất tranh chấp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không nằm trong dự án hay quy hoạch. - Phần đất tranh chấp UBND xã không có yêu cầu thu hồi. - Phần đất tranh chấp UBND xã không cung cấp được người kê khai đăng ký đứng tên trong sổ mục kê, lý do: sổ mục kê đất đai tại UBND xã chỉ photo không được đóng dấu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và không có giá trị pháp lý chính xác. Hiện nay sổ mục kê đất đai tại UBND xã không dùng để cấp giấy chứng nhận QSD đất vì không chính xác. - … Về phần đất tranh chấp do không được sự thống nhất ranh đất giữa hai bên cho nên chưa xác định được về pháp lý thuộc về ai. Đề nghị Tòa án nhân dân huyện Đông Hải tiếp tục xác minh làm rõ để giải quyết tranh chấp đất đai đúng theo quy định của pháp luật. ” Từ văn bản trả lời của Cơ quan có thẩm quyền cho thấy, diện tích đất 12,2m2 chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ai; không xác định được ai đứng tên trên sổ mục kê, không thuộc quyền quản lý sử dụng của bà P1 vì bà P1 đã bán đất cho bà Ngô Thị V nhận quản lý từ khoảng 20 năm nay; đồng thời như đã phân tích, bà Ú không quản lý sử dụng đất, cũng không chứng minh được phần đất tranh chấp nằm trong diện tích đất mà bà chuyển nhượng từ ông C2 nên không có căn cứ chấp nhận yêu cầu của bà Ú buộc bà P1 trả lại diện tích đất 12,2m2 này. [2.3] Xét yêu cầu của bà Võ Thị P1 yêu cầu huỷ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 196,9m2 đã cấp cho ông Mai Bá Đ1, nhận thấy: Theo lời trình bày của bà Mai Cẩm H1 (con ông Mai Bá Đ1 chết năm 2004) thì diện tích đất tranh chấp do ông nội bà là Mai Bá T4 cho lại cha bà và cha bà cho lại vợ chồng bà P1 sử dụng đến nay hơn 40 năm, ông Đ1 được cấp Giấy chứng nhận nhưng người sử dụng thực tế là bà P1. Căn cứ lời trình bày của ông Dương Quốc L2 - Trưởng ấp H đã xác định: Nguồn gốc đất tranh chấp là của ông Mai Bá T4 cho vợ chồng ông Mai Bá T5 và bà Võ Thị P1, cho diện tích bao nhiêu thì ông không biết. Còn đất của bà Ú là sang của ông Nguyễn Văn C3 nhưng từ trước đến nay do con bà Ú là anh Quách Văn T3 sử dụng và cách đây khoảng 20 năm, khi bà P1 bán đất cho bà V thì anh T3 có ký giáp ranh đất, không có tranh chấp. Lời trình bày của ông L2 phù hợp lời trình bày của bà Mai Cẩm H1 về nguồn gốc diện tích đất tranh chấp 196,9m2 do vợ chồng bà P1 quản lý sử dụng từ trước đến nay, cách đây khoảng 20 năm thì bán lại cho bà Ngô Thị V quản lý đến nay cũng như phù hợp lời trình bày của bà Ngô Thị V là khi bà P1 chuyển nhượng diện tích đất (có diện tích 196,9m2) thì con bà Ú là anh Quách Văn T3 ký giáp ranh. 8 Căn cứ Công văn số 978 ngày 28/02/2025 của UBND huyện Đ trả lời Tòa án: “…Theo trình tự trên, ông Mai Bá Đ1 được Ủy ban nhân dân huyện G cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Quyết định số 489/QĐ-UB ngày 25/11/1995, tại thửa số 232, 299, 458, 503, 600, 601, 602, 631, tờ bản đồ số 8, 7, địa chỉ thửa đất ấp H, xã L, huyện Đ, tỉnh Bạc Liêu, số giấy chứng nhận G 793688 là đúng theo trình tự quy định của pháp luật tại thời điểm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Toàn bộ quá trình xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ dân năm 1995 do Đoàn công tác của Sở Địa chính tỉnh M (cũ) xét cấp dựa trên bản đồ không ảnh năm 1995, do hộ dân kê khai đăng ký xin cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đại trà.

Do đó, việc phát sinh tranh chấp nêu trên đề nghị Tòa án nhân dân huyện Đông Hải xác minh làm rõ và xử lý theo đúng quy định của pháp luật.” Như vậy, diện tích đất tranh chấp ông Mai Bá Đ1 đã cho vợ chồng bà P1 quản lý sử dụng hơn 40 năm; trong khi đến năm 1995, ông Đ1 mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; lời trình bày giữa bà H1, bà P1 và ông L2 là phù hợp với thực tế người sử dụng đất là bà P1, giữa bà P1 và ông Đ1 không tranh chấp đất, nhưng cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy cho ông Đ1 đã không xác minh người sử dụng đất trên thực tế, không xác minh nguồn gốc đất, không đo đạc thực tế, cấp đại trà dẫn đến cấp không đúng đối tượng.

[3] Từ những căn cứ và tài liệu nêu trên đã cho thấy, việc Tòa án cấp sơ thẩm không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có căn cứ. Phía nguyên đơn kháng cáo nhưng không xuất trình được chứng cứ, tài liệu nào mới làm thay đổi bản chất của vụ án, vì vậy không có cơ sở để chấp nhận, cần giữ nguyên quyết định của bản án sơ thẩm.

[4] Quan điểm của đại diện Viện công tố và kiểm sát xét xử phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Ú là người cao tuổi, vì vậy được miễn án phí.