Bản án 412/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

như sau:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Quan hệ pháp luật tranh chấp: Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại diện tích đất lấn chiếm, quyền sử dụng đất tranh chấp tại địa bàn quận Ô (cũ), nay là phường T, thành phố Cần Thơ nên Toà án thụ lý giải quyết là đúng thẩm quyền theo quy định tại khoản 9 Điều 26, khoản 1 Điều 35, khoản 1 Điều 39 Bộ luật tố tụng dân sự như án sơ thẩm xác định là phù hợp. [1.2] Về thủ tục kháng cáo: Sau khi xét xử sơ thẩm, nguyên đơn có đơn kháng cáo đúng theo quy định tại các Điều 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, nộp tiền tạm ứng án phí nên được xem là hợp lệ và được chấp nhận xem xét theo trình tự phúc thẩm. [1.3] Về phạm vi xét xử: Tại cấp sơ thẩm và phúc thẩm, nguyên đơn ông Phạm Phước H chỉ yêu cầu bị đơn ông Phạm Văn Đ trả lại diện tích đất 15,3m² tại vị trí A theo bản trích đo địa chính số 875 ngày 15/10/2024; các phần diện tích khác nguyên đơn đã rút yêu cầu nên không xem xét. Trong quá trình thụ lý phúc thẩm nguyên đơn có đơn yêu cầu thu thập chứng cứ trích lục hồ sơ đăng ký Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất liên quan đến quyền sử dụng đất được cấp cho ông Hà Tấn K1 tại Chi nhánh Văn phòng Đ2 – Thành phố Cần Thơ và xác định lý do vì sao diện tích đất thiếu so với giấy chứng nhận. Nay, Ủy ban nhân dân phường T, thành phố Cần Thơ sau khi kiểm tra rà soát hồ sơ lưu trữ cũng đã có Công văn phúc đáp xác định diện tích cấp giấy hiện nay đang lưu trữ vẫn xác định diện tích cấp cho ông Hà Tấn K1 là 300m2 và Chi nhánh Văn phòng Đ2 – Thành phố Cần Thơ cũng đã cung cấp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho ông Hà Tấn K1 là 300m2.

[2] Xét nguyên đơn kháng cáo cũng là yêu cầu cầu khởi kiện, thấy rằng: [2.1] Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất: Căn cứ tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ xác định: Thửa đất số 688 và 689 đứng tên ông Phạm Phước H theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp năm 2012. Thửa đất số 687 đứng tên ông Phạm Văn Đ, có nguồn gốc chuyển nhượng qua nhiều người, trong đó vợ chồng ông Huỳnh Văn T, bà Phạm Thị T1 sử dụng ổn định từ khoảng năm 1985, đã xây dựng nhà ở và hàng rào kiên cố từ khoảng năm 1997. Sau đó, thửa đất được chuyển nhượng qua nhiều chủ và đến năm 2020 ông Đ nhận chuyển nhượng, tiếp tục sử dụng theo hiện trạng cũ, không thay đổi 6 ranh giới sử dụng đất. Như vậy, quá trình sử dụng đất thửa 687 thể hiện việc quản lý, sử dụng liên tục, công khai, ổn định theo hiện trạng hàng rào đã được thiết lập từ trước. [2.2] Về ranh giới và phần diện tích tranh chấp: Nguyên đơn cho rằng phần diện tích 15,3m² bị lấn chiếm căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và kết quả trích đo địa chính. Tuy nhiên: Nguyên đơn không cung cấp được tài liệu, chứng cứ xác định ranh giới cụ thể giữa hai thửa đất tại thời điểm ban đầu; việc khai về kích thước đất chỉ là nghe cha nói lại, không có cơ sở chứng minh. Chính nguyên đơn thừa nhận việc xây dựng hàng rào của ông T1, bà T1 từ khoảng năm 1997 và không có tranh chấp trong thời gian dài do quan hệ gia đình. Bị đơn và những người chuyển nhượng trước đó đều sử dụng đất theo hiện trạng hàng rào ổn định, không có việc lấn chiếm mới. Đối với các trụ ranh mà nguyên đơn cho là mốc giới, lời khai thể hiện việc cắm và thay đổi mốc diễn ra sau này (năm 2010, 2013), không phải là mốc giới gốc được các bên thừa nhận.

Do đó, kết quả trích đo địa chính chỉ phản ánh số liệu kỹ thuật tại thời điểm đo, chưa đủ cơ sở để khẳng định bị đơn có hành vi lấn chiếm đất của nguyên đơn, nhất là trong bối cảnh ranh giới sử dụng thực tế đã tồn tại ổn định trong thời gian dài. [2.3] Theo quy định của pháp luật đất đai và án lệ thực tiễn xét xử, trong trường hợp ranh giới đất đã được các bên sử dụng ổn định, lâu dài, công khai mà không có tranh chấp, thì cần ưu tiên xác định ranh giới theo hiện trạng sử dụng ổn định đó. Trong vụ án này: Ranh giới giữa hai thửa đất đã được xác lập bằng hàng rào từ năm 1997; Nguyên đơn biết nhưng không phản đối trong thời gian dài; Bị đơn nhận chuyển nhượng và sử dụng đất ngay tình, liên tục theo hiện trạng;

Vì vậy, không có căn cứ xác định bị đơn lấn chiếm diện tích 15,3m² như yêu cầu của nguyên đơn. Thấy rằng: ông Phạm Phước H hiện là chủ sử dụng đất của thửa 688, 689, diện tích theo giấy chứng nhận của cả 02 thửa đất trên là 1600m2+9160m2 = 10.760m2, so sánh với hiện trạng thực tế đo đạc theo bản trích đo địa chính số 875 là 11241,5m2 thì diện tích 02 thửa đất 688, 689 của nguyên đơn đang thừa, không thiếu so với giấy chứng nhận được cấp. [2.4] Ngược lại, diện tích thửa đất số 687 của bị đơn được cấp theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là 300m2, so sánh với hiện trạng thực tế đo đạc theo bản trích đo địa chính số 875 là 164,3m2 thì diện tích thực tế thửa 687 của bị đơn 7 thiếu so với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nếu cộng thêm diện tích đất tranh chấp 15,3m2 (vị trí A) thì diện tích đất bị đơn vẫn thiếu. [2.5] Đối với ý kiến của nguyên đơn cho rằng căn cứ vào giấy mua bán đất giữa bà Trần Thị B với ông T1 để làm căn cứ khởi kiện, thấy nguyên đơn cung cấp là bản photocopy, không phải bản chính, việc chuyển nhượng giữa bà B với ông T1 là giao dịch độc lập với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa ông Đ với ông Y, ông Đ hiện là người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên cấp sơ thẩm căn cứ vào Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho các đương sự làm cơ sở giải quyết vụ án. Đối với tài liệu là trích đo địa chính số 847 ngày 20/7/2010 không phải là Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, không phải là giấy tờ hợp pháp chứng minh quyền sử dụng đất nên không xem xét.

[3] Tòa án cấp sơ thẩm đã bác yêu cầu khởi kiện là có căn cứ, đúng pháp luật. Kháng cáo của nguyên đơn không có cơ sở chấp nhận.

[4] Quan điểm của luật sư nguyên đơn đề nghị đo đạc lại nhưng vì cấp sơ thẩm đã thu thập đầy đủ lời khai và đủ điều kiện để xét xử; về nội dung yêu cầu sửa án như phân tích nêu trên nên yêu cầu này cũng không có cơ sở để chấp nhận.

[5] Đề nghị của đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Cần Thơ là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[6] Về án phí dân sự phúc thẩm: Do kháng cáo của nguyên đơn không được chấp nhận, nên phải chịu án phí theo quy định của pháp luật.