Bản án 526/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa; kết quả tranh tụng tại phiên tòa; ý kiến đề nghị của Kiểm sát viên; xét kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Văn C, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Bị đơn ông Nguyễn Văn C kháng cáo và thực hiện thủ tục kháng cáo hợp lệ, trong thời hạn luật định nên được xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. [1.2] Tại phiên tòa phúc thấm, ông Nguyễn Văn V1 có đơn xin xét xử vắng mặt. Căn cứ quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Tòa án tiến hành xét xử vắng mặt ông V1.

[2] Về nội dung: Xét kháng cáo của bị đơn ông Nguyễn Văn C, Hội đồng xét xử xét thấy: [2.1] Nguyên đơn bà Trần Thị T có các thửa đất số 1122, 1124, 1125, 851, 852 cùng tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp B, xã L, tỉnh Vĩnh Long. Bị đơn ông Nguyễn Văn C có các thửa đất số 1123, 1126, 1119, 984 và 986 giáp ranh liền kế với các thửa đất của bà T nêu trên. Trong quá trình sử dụng đất, bà T cho rằng ông C sử dụng lấn qua đất của bà nên bà khởi kiện. [2.2] Theo sơ đồ khu đất, phần đất tranh chấp gồm các phần: 0,8m' (Phần G) và 6,9m' (Phần I) cùng thuộc một phần thửa 1124; 36,8m' (Phần C), 18,8m' (Phần K), 78,9m' (Phần H), 36,4m' (Phần D) cùng thuộc một phần thửa 1125, cùng tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp B, xã L, tỉnh Vĩnh Long. [2.3] Diện tích: 36,8m' (Phần C); 0,8m' (Phần G); 6,9m' (Phần I); 18,8m? (Phần K); 78,9m' (Phần H) nêu trên hiện do ông C đang quản lý sử dụng. Trên đất, ngoài tài sản của bà T, ông C, còn có tài sản của ông Nguyễn Hoàng V.

Tuy nhiên, trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án cấp sơ thấm không xác định rõ trên từng phần đất tranh chấp có những tài sản gì, của ai để giải quyết chính xác. Biên bản xem xét, thẩm định tại chỗ chỉ ghi nhận chung chung. [2.4] Tại Biên bản thẩm định tại chỗ ngày 31/7/2024 (BL 109) và Biên bản định giá 31/4/2024 (BL 113) đều có các nội dung ghi nhận trên đất tranh chấp có tài sản của ông Nguyễn Hoàng V. 5 Tại phiên tòa sơ thẩm, ông V tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của ông C. Trong phần trả lời câu hỏi của Hội đồng xét xử, ông V có trình bày trên đất tranh chấp có tài sản của ông nhưng Tòa án cấp sơ thẩm cũng không đưa ông V tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tại phiên tòa phúc thẩm: Ông V khẳng định hàng rào lưới B40 là của ông, không phải của ông C; ông C đã cho ông thửa đất số 1123 từ năm 1998 đến nay, ông cùng hai con là Nguyễn Quang N1 sinh năm 1997 và Nguyễn Thị Nhựt V2 sinh năm 2004 đang sử dụng thửa đất số 1123. Bà T cũng thống nhất hàng rào lưới B40 trên đất tranh chấp là của ông V và cho rằng bà đã có yêu cầu đưa ông V tham gia tố tụng nhưng hồ sơ không thể hiện. Bà T cũng trình bày bà biết ông C đã cho ông V thửa đất 1123 từ năm 1998 đến nay và hiện tại ông V cùng các con của ông V đang sử dụng phần đất này đúng như ông V trình bày. Như vậy, ông V và các con của ông V đang sử dụng thửa đất số 1123, ông V có tài sản trên đất tranh chấp nhưng trong vụ án này ông Văn C3 tham gia tố tụng với tư cách là người đại diện theo ủy quyền của ông C. Tòa án cấp sơ thấm không đưa ông V và các con của ông V vào tham gia tố tụng, hàng rào lưới B40 là của ông V nhưng lại buộc ông C tháo dỡ là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng và ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của ông V. [2.5] Tại Biên bản thẩm định tại chỗ ngày 31/7/2024 thể hiện: Tài sản trên thửa 1125 - 1123 có 05 cây dừa nhưng bản án sơ thẩm tuyên buộc ông C di dời 04 cây dừa, tại phiên tòa phúc thẩm, bà T trình bày có 04 cây dừa nhưng ông V trình bày chỉ có 03 cây dừa. Bên cạnh đó, bản án sơ thẩm có phần tuyên buộc ông C trả "36,8m' (Phần C); 0,8 m' (Phần G) thuộc một phần thửa 1124" nhưng theo Sơ đồ khu đất 1 (BL 182) thì phần C diện tích 36,8m2 thuộc một phần thửa 1125, không có phần C thuộc một phần thửa 1124. Đồng thời, bản án sơ thẩm tuyên buộc ông C tháo dỡ hàng rào mà không nêu rõ diện tích hàng rào nên cũng không thể thi hành được. [2.6] Theo đơn kháng cáo, bị đơn ông C cho rằng ông và ông Nguyễn Văn L (cha chồng bà T) là hai anh em ruột, trước đây, ông và ông L đã có sự trao đổi đất qua lại với nhau để cho đẹp về mặt hình thể cũng như thuận tiện cho việc sử dụng đất của gia đình hai bên, bên bà T sử dụng đất của gia đình ông, gia đình ông sử dụng đất của gia đình bà T, sử dụng qua lại là có sự thống nhất trao đổi chứ không phải sử dụng do lấn chiếm nên việc buộc ông trả đất lại cho bà T trong khi bà T đang sử dụng đất của gia đình ông ở những vị trí khác là thiệt thòi và không công bằng cho ông. 6

Xét thấy, trong quá trình giải quyết vụ án tại cấp sơ thẩm (biên bản hòa giải ngày 27/6/2024) và tại phiên tòa phúc thẩm, bà T cũng thừa nhận bà đang sử dụng một phần thửa đất số 1126 của ông C, thống nhất có việc đổi đất tại thửa 1125 và 1126 của cha chồng bà và ông C, bà sử dụng bao nhiêu thì ông C sử dụng bấy nhiêu. Tại biên bản kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ ngày 27/6/2024, người đại diện theo ủy quyền của ông C là ông V có trình bày: "Nếu Tòa án tiến hành đo đất các thửa đất còn lại thuộc thửa đất của bà T thì cha tôi sẽ trả. Còn phần đất đổi thì tôi yêu cầu công nhận việc đổi đất này cho cha tôi theo hiện trạng sử dụng".

Tuy nhiên, Tòa án cấp sơ thấm không xem xét nội dung này, khi đo đạc cũng không đo các thửa đất để xác định có việc tăng hay giảm diện tích các thửa đất của hai bên hay không và lý do tăng, giảm diện tích (nếu có tăng hoặc giảm); không làm rõ việc đổi đất mà chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, buộc bị đơn trả đất là không phù hợp, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của bị đơn. [2.7] Thửa đất số 1125, tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp B, xã L, tỉnh Vĩnh Long đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho nguyên đơn. Tại phiên tòa phúc thẩm, nguyên đơn và bị đơn đều cho rằng đang quản lý sử dụng phần đất diện tích 36,4m' (Phần D) thuộc thửa 1125, tờ bản đồ số 4, tọa lạc tại ấp B, xã L, tỉnh Vĩnh Long. Theo hồ sơ vụ án, bà T không có yêu cầu công nhận đất, bà T cũng đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận quyền sử dụng đất nhưng Tòa án cấp sơ thẩm tuyên công nhận cho bà T đối với phần diện tích 36,4m (Phần D) thuộc thửa 1125 là không phù hợp. Trường hợp này, lẽ ra, Tòa án cấp sơ thẩm xem xét nếu bà T đang sử dụng đất thì cần làm rõ trên diện tích đất 36,4m (Phần D) có tài sản của người khác hay không, nếu có tài sản của người khác và bà T có yêu cầu giải quyết đối với tài sản đó thì chỉ buộc người có tài sản tháo dỡ, di dời tài sản ra khỏi đất; trường hợp ông C đang sử dụng đất mà có căn cứ xác định đất thuộc quyền sử dụng của bà T và có tài sản của ai trên đất thì buộc người có tài sản tháo dỡ, di dời tài sản (nếu có thể tháo dỡ, di dời) để trả lại đất cho bà T nếu bà T có yêu cầu nhưng vấn đề này cũng chưa được thực hiện. Do có vi phạm thủ tục tố tụng và việc thu thập chứng cứ không đầy đủ như phân tích trên nên cần hủy bản án sơ thẩm và chuyển hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo thủ tục sơ thẩm.

[3] Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Vĩnh Long tại phiên tòa là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử nên được chấp nhận.

[4] Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng khác sẽ được Tòa án cấp sơ thẩm xem xét giải quyết khi giải quyết lại vụ án. 7

[5] Về án phí dân sự phúc thẩm: Bị đơn không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm.