Bản án 08/2026/HC-STBản án 08/2026/HC-ST

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tạiphiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, ý kiến của đại diện Viện Kiểm sát tham gia phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về thời hiệu khởi kiện: Ngày 25/4/2025 Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) ban hành Quyết định số: 1237/QĐ-UBND, của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) về việc cưỡng chế thu hồi đất và Quyết định này cho ông B ngày 28/4/2025 (theo biên bản giao quyết định cưỡng chế thu hồi đất). Ngày 13/10/2025, Tòa án nhân dân Khu vực 16 – Thành phố Hồ Chí Minh nhận đơn khởi kiện của ông B. Căn cứ theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 116 Luật Tố tụng hành chính, xác định còn thời hiệu khởi kiện. [1.2] Về đối tượng khởi kiện: Ông Nguyễn Văn B khởi kiện đối với Quyết định số: 1237/QĐ-UBND ngày 25/4/2025, của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) về việc cưỡng chế thu hồi đất. Đây là văn bản do Chủ tịch UBND ban hành trong lĩnh vực quản lý đất đai được áp dụng đối với cá nhân ông Nguyễn Văn B. Văn bản này làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền lợi của ông Nguyễn Văn B là đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính theo quy định tại Điều 30 Luật Tố tụng Hành chính. [1.3] Về xác định quan hệ pháp luật và thẩm quyền giải quyết vụ án: Ông Nguyễn Văn B khiếu kiện Quyết định số 1237/QĐ-UBND của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành 6 phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) về việc cưỡng chế thu hồi đất, thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nhân dân Khu vực 16 - Thành phố Hồ Chí Minh theo quy định tại khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng hành chính năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2019, 2024, 2025 và Điều 2 Luật số 85/2025/QH15 ngày 25/6/2025 của Quốc Hội. [1.3] Về sự có mặt của các đương sự tại phiên tòa: Người đại diện hợp pháp của người bị kiện vắng mặt và có văn bản đề nghị Tòa án xét xử vắng mặt. Căn cứ khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 158 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 Tòa án vẫn tiến hành xét xử vắng mặt người bị kiện.

[2]. Về nội dung: [2.1] Xét yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn B đối với Quyết định số: 1237/QĐ- UBND, của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) về việc cưỡng chế thu hồi đất thấy rằng: [2.2] Về thẩm quyền ban hành quyết định hành chính bị khởi kiện: Căn cứ Điều 23 Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 65/2025/QH15 ngày 19/02/2025 và Điều 69, khoản 3 Điều 71 Luật Đất đai năm 2013 việc Chủ tịch UBND thành phố D ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất là có căn cứ, phù hợp về thẩm quyền và hình thức văn bản. [2.3] Về trình tự, thủ tục và căn cứ ban hành quyết định hành chính bị khởi kiện: [2.3.1]. Quyết định số 4653/QĐ-CT ngày 13/11/2003 của Chủ tịch UBND tỉnh B về việc thu hồi đất của các tổ chức, hộ gia đình cá nhân tại xã Đ, xã B, huyện D; giao cho Đại học Quốc gia để tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng theo quy hoạch chi tiết là nhằm thực hiện Dự án xây dựng Đại học Q đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Đây là Dự án nhằm phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng nên việc thu hồi đất phù hợp với quy định tại Điều 23 Luật Đất đai năm 1993 (được sửa đổi, bổ sung năm 1998 và 2001). Quyết định số 4653/QĐ-CT không ghi tên người phải thi hành và số thửa đất, số tờ bản đồ theo Danh sách các thửa đất thu hồi cùng với số thửa và số tờ bản đồ thể hiện trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Nguyễn Văn B, nhưng căn cứ vào bản đồ quy hoạch chi tiết và tờ bản đồ địa chính tỷ lệ 1/2000 do Trung tâm Dịch vụ Địa chính lập ngày 08/3/1995 thì toàn bộ các thửa đất số: 629 tờ bản đồ số 4 với tổng diện tích 6778m2 thuộc xã Đ, huyện D (nay là phường Đ, thành phố D), tỉnh Bình Dương mà ông Nguyễn Văn B đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 2064/QDSĐ ngày 30/12/1999 thuộc phạm vi thu hồi và giải tỏa để làm Dự án ban hành kèm theo Quyết định số 4653/QĐ- CT ngày 13/11/2003 của Chủ tịch UBND tỉnh B. Có sự khác nhau của số thửa theo Quyết định số 4653 và số thửa theo Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông Nguyễn Văn B là do: Quyết định số 4653/QĐ-CT ngày 13/11/2003 của Chủ tịch UBND tỉnh B về việc thu hồi đất của các tổ chức, hộ gia đình cá nhân tại xã Đ và xã B, huyện D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, TP .); giao cho Đại học Q để tiến hành bồi thường giải phóng mặt bằng theo ranh giới bản đồ quy hoạch chi tiết và 04 tờ bản đồ địa chính tỷ lệ 1/2000 do Trung tâm Dịch vụ Địa chính tỉnh S xác lập ngày 08/3/1995 và Sở Địa chính tỉnh Sông Bé xác nhận ngày 09/12/1995 (04 tờ bản đồ địa chính được scan vẽ có chỉnh lý bổ sung và đánh lại số tờ, số thửa để phục vụ riêng cho công tác thu hồi đất thực hiện dự án Xây dựng Đại học Quốc gia Thành phố H). Số thửa đất, số tờ bản đồ thể hiện trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 2064/QDSĐ cấp ngày 30/12/1999 do UBND huyện D cấp GCN QSDĐ cho ông Nguyễn Văn B được lấy theo hệ thống bản đồ địa chính thành lập năm 1995. Do việc 7 đánh số thứ tự thửa đất, số tờ bản đồ ở 2 loại tài liệu bản đồ nêu trên khác nhau dẫn đến số thửa đất, số tờ bản đồ thể hiện trên danh sách kèm theo Quyết định số 4653/QĐ-CT và số thửa đất, số tờ bản đồ thể hiện trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có sự khác nhau. Hơn nữa, quá trình thực hiện Dự án, Hội đồng bồi thường giải phóng mặt bằng đã nhiều lần làm việc và thông báo cho ông Nguyễn Văn B biết việc thu hồi đất và bàn giao mặt bằng. Đồng thời, Theo Báo cáo tiến độ công tác giải quyết tồn đọng dự án xây dựng Đại học Quốc Gia Thành phố H và dự án tái định cư Đại học Quốc gia Thành phố H ngày 23/09/2014 của Tổ giải quyết tồn động theo Quyết định số 2642 thì đối với diện tích đất của ông Nguyễn Văn B thu hồi không thuộc một trong 14 trường hợp thu hồi đất ngoài ranh giải tỏa và không thuộc một trong 57 hồ sơ thu hồi đất không có trong danh sách quyết định thu hồi đất số Quyết định số 4653/QĐ-CT ngày 13/11/2003 của Chủ tịch UBND tỉnh B. Vì vậy có căn cứ xác định diện tích thửa đất số 629, tờ bản đồ số 4 với diện tích 6.778m2 thuộc xã Đ, huyện T (nay là phường Đ, Thành phố Hồ Chí Minh mà ông Nguyễn Văn B đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 2064 QDSDD/CQ-ĐH ngày 30/12/1999 thuộc phạm vi thu hồi và giải tỏa để làm Dự án xây dựng Đại học Quốc gia Thành phố H. [2.3.4]. Đồng thời, Theo Báo cáo tiến độ công tác giải quyết tồn đọng dự án xây dựng Đại học Quốc Gia Thành phố H và dự án tái định cư Đại học Quốc gia Thành phố H ngày 23/9/2014 của Tổ giải quyết tồn động theo Quyết định số 2642 thì đối với diện tích đất của ông Nguyễn Văn B thu hồi không thuộc một trong 14 trường hợp thu hồi đất ngoài ranh giải tỏa và không thuộc một trong 57 hồ sơ thu hồi đất không có trong danh sách quyết định thu hồi đất số Quyết định số 4653/QĐ-CT ngày 13/11/2003 của Chủ tịch UBND tỉnh B. Vì vậy có căn cứ xác định diện tích đất thuộc thửa đất số: 629 tờ bản đồ số 4 (tương ứng theo thứ tự là các thửa đất số 1050 tờ bản đồ số I theo Quyết định 4653/QĐ-UBND) với tổng diện tích 6778m2 thuộc xã Đ, huyện D (nay là phường Đ, thành phố D), tỉnh Bình Dương mà ông Nguyễn Văn B đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số vào sổ 2064 QDSDD/CQ-ĐH ngày 30/12/1999 thuộc phạm vi thu hồi và giải tỏa để làm Dự án xây dựng Đại học Quốc gia Thành phố H. [2.3.2] Đối với ý kiến của đại diện hợp pháp của người khởi kiện cho rằng ông B không nhận được bất cứ quyết định nào liên quan việc thu hồi diện tích đất nêu trên của ông B không chính xác bởi lẽ: Tại biên bản lấy lời khai đối với đại diện theo ủy quyền của người khởi kiện và các biên bản giao nhận, các quyết định giải quyết khiếu nại đối với ông B xác định ông B đã nhận được thông báo thu hồi đất, đã tham gia kiểm kê xác định đất bị thu hồi, tài sản gắn liền trên đất, đã nhận tiền bồi thường về quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền trên đất, đã nhận các suất đất tái định cư; trong suốt quá trình từ khi quyết định được công bố cho đến khi ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất gần 20 năm, ông B chỉ khiếu nại liên quan đến những vấn đề như: giá cả đền bù về đất, tái định cư, hỗ trợ... không khiếu nại về việc các thửa đất bị thu hồi nằm ngoài ranh dự án, cho đến khi Chủ tịch UBND phường Đ ban hành Quyết định cưỡng chế mới khởi kiện cho rằng không thuộc diện tích đất bị thu hồi. Đồng thời người khởi kiện không cung cấp được tài liệu, chứng cứ chứng minh các thửa đất bị thu hồi nằm ngoài ranh quy hoạch. [2.3.3] Quá trình thực hiện Dự án, do ông B không hợp tác tự nguyện bàn giao mặt bằng để thực hiện dự án, UBND thị xã (nay là thành phố ) đã có nhiều văn bản thông báo cho ông B nhận tiền và bàn giao mặt bằng để thi công công trình Dự án, nhưng ông B không thực hiện. Tổ công tác do Trung tâm phát triển quỹ đất thị xã D chủ trì phối hợp với 8 các cơ quan chức năng và M của phường Đ cũng đã mời các hộ dân chưa bàn giao mặt bằng (trong đó có ông B) để làm việc, vận động và thuyết phục nhưng ông B không tham gia phiên làm việc. Ngày 16/11/2021, Phòng Tài nguyên và Môi trường thành phố D đã lập Tờ trình số 429/TTr-PTNMT về việc cưỡng chế thu hồi đất đối với 18 trường hợp chưa bàn giao đất, trong đó có ông B là phù hợp hướng dẫn tại khoản 2 Điều 11 Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 02/6/2014 của Bộ T1 quy định về hồ sơ giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, thu hồi đất. Ngày 18/5/2023, UBND thành phố D ban hành Thông báo số 345/TB-UBND về yêu cầu ông B bàn giao mặt bằng thi công công trình thuôc dự án Xây dựng Đại học Quốc gia Thành Phố H. Việc ông B không tự nguyện bàn giao đất là thuộc trường hợp phải bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại khoản 2 Điều 71 (Điều 87 Luật Đất đai năm 2025) và phù hợp tại Điều 40 Nghị định 102/2024/NĐ-CP ngày 30/7/2024 của Chính Phủ. Vì vậy Quyết định số 1237/QĐ-UBND của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố D, tỉnh Bình Dương (nay là phường Đ, thành phố Hồ Chí Minh) về việc cưỡng chế thu hồi đất đối với ông Nguyễn Văn B là có căn cứ pháp luật và đúng thẩm quyền theo phân tích nêu trên.

[3] Quan điểm của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 16 - Thành phố Hồ Chí Minh tại phiên tòa đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận các yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Văn B là phù hợp với nhận định của Hội đồng xét xử.

[4] Về án phí: Ông Nguyễn Văn B là người cao tuổi nên được miễn tạm ứng án phí hành chính sơ thẩm theo quy định tại Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 quy định về mức thu, miễn, giảm, thu, nộp, quản lý và sử dụng án phí và lệ phí Tòa án. Chủ tịch UBND phường Đ không phải chịu.