Bản án 939/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu các tài liệu có trong hồ sơ vụ án, được thẩm tra tại phiên tòa và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định:

[1] Về tố tụng: [1.1] Xét tính hợp lệ của đơn kháng cáo: Đơn kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn T2 đảm bảo nội dung và nộp trong thời hạn quy định tại Điều 272, Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự nên được chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm. 12 [1.2] Về việc vắng mặt đương sự tại phiên tòa phúc thẩm: Các đương sự vắng mặt tại phiên tòa đã được Tòa án triệu tập hợp lệ, thuộc trường hợp có người đại diện theo ủy quyền tham gia phiên tòa hoặc vắng mặt không có lý do, do đó, căn cứ theo quy định tại Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt các đương sự này.

[2] Xét nội dung kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan: [2.1] Về tố tụng: Hội đồng xét xử xét thấy Tòa án cấp sơ thẩm đã thực hiện đúng theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. [2.2] Về xác định diện tích đất hiện đang tranh chấp: [2.2.1] Trong quá trình giải quyết vụ án, ngày 03-12-2020, cấp sơ thẩm đã tổ chức xem xét, thẩm định tại chỗ và đo vẽ phục vụ giải quyết tranh chấp. Tại thời điểm này, người kháng cáo ông Nguyễn T2 chưa được xác định là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trong vụ án.

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, cả phía nguyên đơn và bị đơn là những người tham dự buổi thẩm định, đo vẽ nêu trên đều xác nhận rằng ông Nguyễn T2 và người đại diện hợp pháp là bà Lê Thị Thu H có mặt tại buổi làm việc nhưng vì chưa được xác định là đương sự trong vụ án nên không ghi nhận ý kiến vào biên bản. Ngày 13-12-2021, Tòa án cấp sơ thẩm ban hành Thông báo về việc bổ sung người tham gia tố tụng số 499/2021/CV-TA, trong đó ông Nguyễn T2 được bổ sung tham gia vụ án với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Ngày 28-12-2021, ông Nguyễn T2 có đơn yêu cầu độc lập, được chấp nhận thụ lý và xem xét giải quyết; ngày 07-6-2022, cấp sơ thẩm tổ chức buổi định giá tài sản tranh chấp, tại buổi làm việc có sự tham gia của người đại diện theo ủy quyền của ông Nguyễn T2 là bà Lê Thị Mỹ L2. Như vậy, quá trình giải quyết vụ án cho đến thời điểm hiện nay, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập biết về vị trí thửa đất tranh chấp trên thực địa, đồng ý với kết quả xem xét, thẩm định tại chỗ, đo vẽ và định giá tài sản tranh chấp. [2.2.2] Về việc ban đầu nguyên đơn khởi kiện yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất đối với thửa đất số 24a, tờ bản đồ 19, tại Biên bản hòa giải ở cấp cơ sở, Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai thuộc UBND phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) xác nhận thửa đất số 24a nêu trên, theo trích lục là thửa đất số 1739, tờ bản đồ 19. [2.2.3] Căn cứ Mảnh trích đo địa chính số 128-2021 do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thị xã P (cũ) xác nhận ngày 26-5-2021 và Mảnh xử lý nội nghiệp do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 34 – Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận ngày 23-4-2026 thì diện tích đất tranh chấp là 2.966m2, có các điểm tọa độ (1;2;3;4;5;6;7;8;9;10;11;1), thuộc thửa số 161, tờ bản đồ 205 (cũ là thửa số 1739, tờ bản đồ 19, sau đó đổi thành thửa số 161, tờ bản đồ 71) tại phường T, Thành phố Hồ 13 Chí Minh (cũ là phường T, thành phố P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu). Đối với diện tích 133,6m2 đất, có các điểm tọa độ (5;13;14;15;7;6;5) theo Mảnh xử lý nội nghiệp do Chi nhánh Văn phòng Đ – Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận ngày 23-4-2026, thuộc thửa số 161, tờ bản đồ 205 (cũ là thửa số 1739, tờ bản đồ 19) chồng lấn ranh với Công ty cổ phần P2, tại phiên tòa sơ thẩm, phía nguyên đơn đã rút yêu cầu khởi kiện đối với phần đất này. Xét thấy việc rút một phần yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là hoàn toàn tự nguyện và phù hợp với quy định của pháp luật, do đó, Bản án sơ thẩm đình chỉ giải quyết yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn về nội dung này là có cơ sở. Đối với diện tích đất mà người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn T2 có yêu cầu độc lập công nhận quyền sử dụng cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của ông Nguyễn N3, bà La Thị H4: Tại đơn yêu cầu độc lập, ông T2 xác định diện tích đất tranh chấp là khoảng 2.615m2 thuộc thửa số 1739, tờ bản đồ 19 (cũ).

Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm cũng như phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của ông T2 xác nhận diện tích theo đơn yêu cầu độc lập chỉ là diện tích áng chừng khi ông T2 chưa biết kết quả đo đạc chính xác và xác nhận tranh chấp quyền sử dụng đối với diện tích 2.966m2, có các điểm tọa độ (1;2;3;4;5;6;7;8;9;10; 11;1) theo Mảnh xử lý nội nghiệp do Chi nhánh Văn phòng Đ – Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận ngày 23-4-2026, thuộc thửa số 161, tờ bản đồ 205 (cũ là thửa số 1739, tờ bản đồ 19) tại phường T, Thành phố Hồ Chí Minh (cũ là phường T, thành phố P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu). [2.3] Về tình trạng pháp lý của diện tích đất tranh chấp: Theo Công văn số 1599/CNVPĐK-ĐKCG ngày 20-10-2022 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thị xã P, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) thì “…thửa đất số 1739, tờ bản đồ 19 tại phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu chưa thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai…”. Theo Công văn số 730/UBND-ĐC ngày 22- 12-2023 của UBND phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) thì “…Phần đất tranh chấp phù hợp với quy hoạch sử dụng đất…”. Như vậy, Hội đồng xét xử có căn cứ để xác định diện tích đất tranh chấp hiện nay đang được sử dụng phù hợp với quy hoạch và chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ai. [2.4] Về việc thực hiện nghĩa vụ của người sử dụng đất: [2.4.1] Xét việc thực hiện nghĩa vụ kê khai đăng ký đất đai: Tại Công văn số 3149/CNVPĐK-TTLT ngày 13-11-2020 của Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thị xã P, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) cung cấp thông tin địa chính thể hiện nội dung “…Sổ mục kê thửa đất số 1739 tờ bản đồ 19 tại phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đăng ký ghi tên Trần Văn N…”, kèm theo công văn là bản sao “Sổ mục kê đất” của xã T, huyện P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), theo đó, 14 tại trang số 75, tờ bản đồ 19, thửa đất số 1739 đăng ký tên chủ sử dụng đất là ông Trần Văn N, với diện tích là 3.221m2, loại đất trồng cây lâu năm. Ngoài ra, tại phiên tòa sơ thẩm và phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2 xác nhận cả ông Nguyễn N3 và ông Nguyễn T2 đều không thực hiện việc kê khai đăng ký tại địa phương. [2.4.2] Xét việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với thửa đất tranh chấp: Phía nguyên đơn ông N cung cấp các tài liệu, chứng cứ, gồm: Sổ thuế nông nghiệp gia đình do UBND xã P, huyện T, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cấp; các Biên lai thu thuế sử dụng đất và Thông báo nghĩa vụ nộp thuế. Theo đó, phía nguyên đơn cho rằng ông N có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất tranh chấp.

Tuy nhiên, trên các tài liệu nói trên đều không nêu rõ về số thửa, số tờ của diện tích đất được thực hiện nghĩa vụ nộp thuế sử dụng đất. Đồng thời, tại Công văn số 730/UBND-ĐC ngày 22-12-2023 của UBND phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) và Công văn số 8371/CCT-KTNDP ngày 06-12-2023 của Chi cục Thuế thị xã P, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) thì các cơ quan có thẩm quyền có liên quan đều xác nhận không có cơ sở để xác định quá trình đóng thuế như trên của ông N có phải thực hiện đối với diện tích đất hiện đang tranh chấp hay không. Ngoài ra, tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2 xác nhận cả ông Nguyễn N3 và ông Nguyễn T2, từ trước đến nay, đều không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất hiện đang tranh chấp. Phía ông T2 cho rằng lý do không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với phần đất này là do phía ông T2 và ông N đã tranh chấp quyền sử dụng đất này từ lâu và trong quá trình tranh chấp thì không được nộp thuế sử dụng đất. Hội đồng xét xử xét thấy ý kiến trình bày của phía người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan như nêu trên là không phù hợp với quy định của Luật Đất đai nên không xem xét. [2.5] Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất: Phía nguyên đơn cho rằng, diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc do ông N nhận chuyển nhượng từ ông Trần Văn T5 vào năm 1985 và sử dụng ổn định để trồng điều, tràm từ đó cho đến nay, ngoài ra, liên quan đến việc chuyển nhượng thì hai bên thực hiện giao dịch miệng, không lập thành giấy tờ, văn bản. Phía bị đơn ông Phương Thành T1 cho rằng, diện tích đất tranh chấp do ông nhận chuyển nhượng từ cha con ông Nguyễn N3 và ông Nguyễn T2 theo “Giấy bán đất” đề ngày 25-6-1998. Phía người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn T2 xác nhận về việc ông và ông N3 đã chuyển nhượng đất cho ông T1 như ông T1 đã trình bày và trình bày bổ sung thêm rằng diện tích đất tranh chấp có nguồn gốc do ông Đặng Văn T10 chuyển nhượng lại cho ông Nguyễn N3 vào năm 1976 theo “Tờ bảo đảm” được UBND xã P xác nhận ngày 11-6-1976 và “Phiếu nhận tiền” đề ngày 10-7-1976. Liên quan quá trình sử dụng đất, phía ông T2 cung cấp nhiều lời khai 15 khác nhau về khoảng thời gian sử dụng đất, tại cấp sơ thẩm, phía ông T2 khai canh tác trên đất đến khoảng năm 1980 thì không tiếp tục sử dụng, tại phiên tòa phúc thẩm, phía ông T2 khai canh tác trên đất đến khoảng năm 1985.

Tuy nhiên, phía ông T2 đều thống nhất xác nhận, khoảng từ năm 1985 cho đến nay, ông N là người trực tiếp sử dụng, canh tác trên phần đất hiện đang tranh chấp. Đối chiếu lời trình bày của các đương sự với các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án và lời trình bày của những người làm chứng, Hội đồng xét xử xét thấy: Phía ông T1 và ông T2 trình bày về nguồn gốc đất như nêu trên nhưng không cung cấp được cho Tòa án bản chính các tài liệu chứng minh thực tế có giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất như đã trình bày. Đồng thời, tại tài liệu tham khảo do ông T1 cung cấp là bản photo “Giấy bán đất” đề ngày 25-6-1998 thì ông N3 và ông T2 chuyển nhượng cho ông T1 “…diện tích đất 8 sào rưỡi (8.500m2), giáp ranh: Bà Tư B1 và ông Trần Văn M2. Có đường vào 3m, chiều dài 80m…”. Tại “Giấy bán đất” không xác định cụ thể vị trí của đất chuyển nhượng nhưng xác định phần đất đó có chiều dài 80m, trong khi đó, qua đo đạc thực tế xác định chiều dài các cạnh của thửa đất đang tranh chấp là 120m và 117,54m. Như vậy, Hội đồng xét xử không có căn cứ để xác định diện tích đất theo “Giấy bán đất” nêu trên có phải thửa đất hiện đang tranh chấp hay không. Người làm chứng ông Trần Văn T5 xác nhận nguồn gốc đất tranh chấp do bà Hoàng Thị K khai phá từ trước năm 1975, sau đó chuyển nhượng lại cho ông T5 vào năm 1985 và trong cùng năm 1985, ông T5 tiếp tục chuyển nhượng lại cho ông N. Xét hồ sơ đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông N, tại phần xác nhận của UBND phường của “Bản kê khai về nguồn gốc đất”, “Đơn đăng ký cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất” và tại Phiếu lấy ý kiến của khu dân cư, UBND phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đều xác nhận về nguồn gốc phần đất tranh chấp là “…Do bà Hoàng Thị K tự khai phá từ trước năm 1975. Đến năm 1985, bà K bán lại cho ông Trần Văn T5. Tại thời điểm năm 1985, ông T5 tiếp tục bán lại cho ông Trần Văn N trực tiếp canh tác sử dụng ổn định cho đến nay...”. Người làm chứng ông Hồ Văn T6 là chủ sử dụng thửa đất số 24, tờ bản đồ 19 theo Sổ mục kê năm 1997 và được UBND huyện T cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2000. Tại Biên bản làm việc ngày 07-6-2022 về việc xác minh thực địa, ông T6 chỉ ranh đối với phần diện tích mà ông đã trình bày về việc thấy ông N trực tiếp canh tác, sử dụng, Tòa án cấp sơ thẩm ghi nhận phần đất ông T6 chỉ ranh tại buổi làm việc nói trên trùng khớp với vị trí đất tranh chấp. Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ông T2 cho rằng ông T6 khai thấy ông N canh tác trên đất tranh chấp từ năm 1983 là không phù hợp với thời điểm ông N khai nhận chuyển nhượng đất tranh chấp năm 1985. Hội đồng xét xử xét thấy ông T6 khai ông đến cư trú tại khu vực có đất tranh chấp từ năm 1983 chứ không khai rằng ông thấy ông N 16 canh tác trên đất từ năm 1983 như cách hiểu của phía ông T2. Đồng thời, ông N và người chuyển nhượng đất là ông T5 thừa nhận, không tranh chấp về việc chuyển nhượng đất nên Hội đồng xét xử không xem xét. Mặt khác, theo Biên bản lấy lời khai ngày 01-6-2023, ông T6 cũng cho rằng diện tích đất mà ông được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với thửa đất số 24, tờ bản đồ 19 phù hợp với diện tích mà ông kê khai đăng ký, ranh giới giữa thửa đất số 24 nói trên với phần đất tranh chấp là hàng cây tràm do chính ông T6 trồng và từ trước đến nay phía ông T6 và ông N không tranh chấp về ranh cũng như quyền sử dụng đối với diện tích đất hiện đang tranh chấp trong vụ án này.

Do đó, Hội đồng xét xử xét thấy có cơ sở để xác định phần đất tranh chấp không thuộc một phần thửa đất số 24, tờ bản đồ 19 (cũ) đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận quyền sử dụng hợp pháp cho ông Hồ Văn T6. Người làm chứng ông Tăng B và ông Nguyễn Văn G đều xác nhận có nghe nói về việc ông Đặng Văn T10 bán đất cho ông Nguyễn N3 nhưng đều không biết về diện tích, số tờ, số thửa, vị trí trên thực địa phần đất đó và cũng không biết rõ về phần đất hiện đang tranh chấp giữa các đương sự.

Vì vậy, Hội đồng xét xử không có cơ sở để xác định nguồn gốc mà ông B và ông G trình bày có phải đối với phần đất đang tranh chấp trong vụ án này hay không. Người làm chứng ông Đỗ Tấn H2 và ông Nguyễn H3 cho lời khai làm chứng về việc khoảng hơn 20 năm trước, ông N và ông N3 đã phát sinh tranh chấp về đất đai, tuy nhiên, cả hai người làm chứng đều không biết vị trí phần đất tranh chấp thời điểm đó, không biết về kết quả giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, ông Nguyễn H3 khai rằng diện tích đất tranh chấp thời điểm trước đây khoảng 02 công (2.000m2), điều này là không phù hợp với tài liệu tham khảo do phía ông T2 cung cấp là “Tờ tường trình” đề ngày 10-7-1998 cũng như lời trình bày của phía ông T2 trong suốt quá trình giải quyết vụ án rằng từ hơn 20 năm trước thì ông N3 và ông N phát sinh tranh chấp với diện tích khoảng “8 công rưỡi” (8.500m2). Ngoài ra, Tòa án cấp sơ thẩm đã tiến hành xác minh việc ông N3 và ông N phát sinh tranh chấp quyền sử dụng đất từ khoảng năm 1999, theo đó, tại Công văn số 269/UBND ngày 04-5-2021 và Công văn số 730/UBND-ĐC ngày 22-12-2023 thì UBND phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đều xác nhận “…biên bản thế hiện tranh chấp… không còn lưu trữ…”. Đối với các thư mời, giấy mời “hòa giải về tranh chấp đất” mà phía ông T2 cung cấp thì cũng không thể hiện rõ diện tích, số tờ, số thửa, vị trí đất tranh chấp nên Hội đồng xét xử không có căn cứ để xem xét. Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử xét thấy nguồn gốc và quá trình sử dụng diện tích đất tranh chấp như phía nguyên đơn ông Trần Văn N trình bày là phù hợp với thực tế và hồ sơ vụ án, có cơ sở để xem xét, công nhận. [2.6] Tại phiên tòa phúc thẩm, người đại diện hợp pháp và người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập 17 ông Nguyễn T2 có trình bày, tranh luận về các nội dung liên quan đến trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Trần Văn N đối với thửa đất số 25, tờ bản đồ 19 tại phường T, thị xã P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (nay là phường T, Thành phố Hồ Chí Minh).

Tuy nhiên, đối với thửa đất số 25 nói trên, các đương sự không có đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp trong vụ án này, do đó, Hội đồng xét xử không xem xét. [2.7] Theo Mảnh trích đo địa chính số 128-2021 do Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai thị xã P (cũ) xác nhận ngày 26-5-2021 và Mảnh xử lý nội nghiệp do Chi nhánh Văn phòng Đ –Thành phố Hồ Chí Minh xác nhận ngày 23-4-2026 thì diện tích đất tranh chấp là 2.966m2, có các điểm tọa độ (1;2;3;4;5;6;7; 8;9;10;11;1), thuộc thửa số 161, tờ bản đồ 205 (cũ là thửa số 1739, tờ bản đồ 19) tại phường T, Thành phố Hồ Chí Minh (cũ là phường T, thành phố P, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu), là đã trừ đi phần diện tích 133,6m2 chồng lấn với Công ty cổ phần P2, thuộc một phần thửa số 161 nêu trên. Do người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông Nguyễn T2 kháng cáo toàn bộ Bản án sơ thẩm nên Hội đồng xét xử xem xét và sửa lại phần này của Bản án sơ thẩm. [2.8]

Từ những phân tích nêu trên, Hội đồng xét xử xét thấy, yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn là có cơ sở để chấp nhận, yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là không có căn cứ để chấp nhận. [2.9] Về chi phí tố tụng: Nguyên đơn ông N đã nộp tạm ứng chi phí xem xét thẩm định tại chỗ, đo vẽ, sao lục tài liệu và định giá tài sản là 10.000.000 đồng, do yêu cầu độc lập của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2 không được chấp nhận nên ông T2 phải chịu. Bản án sơ thẩm tuyên bị đơn ông T1 phải trả lại chi phí tố tụng cho ông N là chưa phù hợp. [2.10] Về án phí dân sự sơ thẩm: Bị đơn ông T1 phải chịu án phí đối với yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn được chấp nhận. Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2 phải chịu án phí đối với yêu cầu độc lập không được Tòa án chấp nhận với số tiền là 300.000 đồng.

Tuy nhiên, ông T2 là người cao tuổi, có đơn xin miễn giảm tiền tạm ứng án phí, án phí nên ông T2 được miễn số tiền trên.

[3] Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận nội dung kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, sửa một phần Bản án sơ thẩm như nội dung đã nhận định nêu trên.

[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Kháng cáo của người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan ông T2 không được chấp nhận nên phải chịu án phí là 300.000 đồng nhưng ông được miễn vì thuộc trường hợp người cao tuổi. 18 Vì các lẽ trên, căn cứ khoản 2 Điều 308 Bộ luật Tố tụng dân sự;