Bản án 993/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất
Tóm tắt nhanh
Trích nguyên văn đoạn đầu phần Quyết định
1. Hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 98/2025/DS-ST ngày 26 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực X, Thành phố Hồ Chí Minh. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.
Nhận định của Tòa án
Căn cứ vào tài liệu, chứng cứ đã được xem xét tại phiên tòa, trên cơ sở kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định:
[1] Về tố tụng: [1.1] Đơn kháng cáo của bị đơn nộp trong thời hạn luật định nên được chấp nhận xem xét theo thủ tục phúc thẩm. [1.2] Đương sự vắng mặt thuộc trường hợp hoặc có đơn đề nghị xét xử vắng mặt hoặc đã ủy quyền tham gia tố tụng hoặc được Tòa án triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai nhưng vẫn vắng mặt không vì sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan. Do vậy Hội đồng xét xử vụ án vắng mặt các đương sự này.
[2] Xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị H3 (do bà Dương Ngọc N là người đại diện): [2.1] Trong vụ án này có các yêu cầu của đương sự, cụ thể như sau: Nguyên đơn có yêu cầu khởi kiện: - Hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số K 7844898 do Ủy ban nhân dân huyện L cấp cho ông Nguyễn N3 ngày 06-11-1997 đối với diện tích đất 668m² thuộc thửa đất số 27 và hủy một phần Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số V 068751 do Ủy ban nhân dân huyện L cấp cho bà Tô Thị M ngày 04-9-2002 đối với diện tích đất 668m² thuộc thửa đất số 27. 12 - Hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DL 347544, số vào sổ cấp GCN CS 16019 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 15-5-2023 cho bà Nguyễn Thị H3. - Công nhận diện tích đất theo đo vẽ thực tế là 208,1m² thuộc thửa đất số 37 và thửa đất số 265 (trong đó diện tích đất 192,3m² thuộc thửa đất số 265 và diện tích đất 15,8m² thuộc thửa đất số 37) thuộc quyền sử dụng của ông Hà Tấn L và bà Trần Thị Thanh L . Bị đơn có yêu cầu phản tố: - Công nhận cho bà Nguyễn Thị H3 được quyền sử dụng đối với phần đất có diện tích 484,3m² thuộc thửa đất số 265 đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DL 347544 số vào sổ cấp giấy chứng nhận CS 16019 ngày 15-5- 2023 và phần diện tích đất 15,8m² thuộc thửa đất số 37. - Buộc ông Hà Tấn L bà Trần Thị Thanh L1 và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan tháo dỡ toàn bộ công trình xây dựng trên phần đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp của bà Nguyễn Thị H3, hoàn trả nguyên trạng diện tích đất mà ông Hà Tấn L bà Trần Thị Thanh L1 và những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đang chiếm giữ trái pháp luật nằm trong tổng diện tích đất 484,3m² thuộc thửa đất số 265 và phần đất có diện tích 15,8m² thuộc thửa đất số
37. Những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập: - Ông Đặng Đ1 và bà Trần Thị P yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DL 347544 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 15-5-2023 cho bà Nguyễn Thị H3; Công nhận phần đất diện tích theo đo vẽ thực tế là 101,4m² thuộc một phần thửa đất số 265 thuộc quyền sử dụng của ông Đặng Đ1 bà Trần Thị P. - Bà Trương Thị G2 yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DL 347544 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 15-5-2023 cho bà Nguyễn Thị H3; Công nhận phần đất diện tích theo đo vẽ thực tế là 86,3m² thuộc một phần thửa đất số 265 thuộc quyền sử dụng của bà Trương Thị G2. - Bà Lê Thị N1 ông Trần Ngọc H5 yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất số DL 347544 do Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp ngày 15-5-2023 cho bà Nguyễn Thị H3; Công nhận phần đất diện tích theo đo vẽ thực tế là 104,3m² thuộc một phần thửa đất số 265 thuộc quyền sử dụng của ông Trần Ngọc H5 bà Lê Thị N1. Thấy rằng các yêu cầu nêu trên của đương sự đều là tranh chấp đất đai, bắt buộc phải tiến hành hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã/phường nơi có đất, tuy nhiên hồ sơ vụ án chỉ có có thủ tục hòa giải cơ sở đối với tranh chấp đất đai liên quan đến yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn đối với bị đơn và phần yêu cầu phản tố của bị đơn đối với nguyên đơn, còn tranh chấp theo yêu cầu phản tố của bị đơn đối với yêu cầu độc lập của người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan thì chưa được tiến hành hòa giải tại Ủy ban nhân dân nơi có đất. [2.2] Như mục [2.1] đã nêu về yêu cầu phản tố của bị đơn đối với người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập. Những người có quyền lợi 13 nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập về việc công nhận quyền sử dụng đất cho họ. Theo ông Đặng Đ1 bà Trần Thị P thì diện tích đất ông bà đang yêu cầu công nhận có nguồn gốc là do ông Hà Tấn L khai phá, sau đó ông Hà Tấn L cho ông Lê Văn B1 sử dụng và đến năm 1998 thì ông Lê Văn B1 cho cháu ruột là bà Phan Thị C phần đất này. Đến năm 1999 bà Phan Thị C chuyển nhượng lại cho vợ chồng ông Đặng Đ1 theo giấy sang nhượng đất viết tay ngày 30-6-1999. Từ năm 1999 vợ chồng ông Đặng Đ1 xây nhà cấp 4, sinh sống ổn định trên phần đất này cho đến nay, không xảy ra tranh chấp với ai. Bà Trương Thị G2 xác định diện tích đất bà đang yêu cầu công nhận có nguồn gốc là do ông Hà Tấn L khai phá, sau đó ông Hà Tấn L cho ông Lê Văn B1 sử dụng và đến năm 1998 thì ông Lê Văn B1 chuyển nhượng lại cho vợ chồng bà Trương Thị G2 ông Lê Văn C3 phần đất này theo giấy sang nhượng đất viết tay ngày 11-3-1998. Từ năm 1998 vợ chồng bà Trương Thị G2 xây dựng nhà, sinh sống ổn định trên đất cho đến nay, không xảy ra tranh chấp với ai. Về phía bà Lê Thị N1 ông Trần Ngọc H5 cho rằng diện tích đất ông bà đang yêu cầu công nhận có nguồn gốc là do ông Hà Tấn L khai phá, sau đó ông Hà Tấn L cho ông Lê Văn B1 sử dụng và đến năm 1998 thì ông Lê Văn B1 cho vợ chồng con gái là bà Lê Thị Ngọc Á ông Nguyễn Văn Đ2 phần đất này. Năm 2010, vợ chồng bà Lê Thị Ngọc Á chuyển nhượng lại cho vợ chồng bà Lê Thị N1 theo giấy sang nhượng nhà đất ngày 23-7-2010, lúc đó trên đất đã có sẵn căn nhà cấp 4 do ông Lê Văn B1 xây dựng từ năm 1991. Từ năm 2010 thì vợ chồng bà Lê Thị N1 sinh sống ổn định trên diện tích đất này cho đến nay, không xảy ra tranh chấp với ai. Như vậy những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất cho họ là xuất phát từ việc họ đã nhận chuyển nhượng các phần đất này bằng giấy tay của người sử dụng đất trước đó. Nên khi giải quyết tranh chấp liên quan đến yêu cầu độc lập của những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan cũng như yêu cầu của bị đơn đối với những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập thì cần phải đưa những người đã chuyển nhượng (tặng cho) các diện tích đất này cho những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập vào tham gia tố tụng. Trường hợp có người đã chết thì đưa những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của họ vào tham gia để giải quyết triệt để vụ án. [2.3] Theo yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và qua kết quả đo đạc thực tế thì diện tích đất nguyên đơn và bị đơn đang tranh chấp là 208,1m² thuộc thửa đất số 265 và diện tích đất 15,8m² thuộc thửa đất số
37. Đối với diện tích đất 15,8m2 chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ai. Tòa án cấp sơ thẩm công nhận cho nguyên đơn được quyền sử dụng diện tích đất này nhưng chưa thực hiện thủ tục xác minh tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền về điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất 15,8m2 . 14 [2.4] Ngoài ra theo lời khai của bà Trương Thị G2 thì diện tích đất bà đang yêu cầu công nhận là tài sản chung của bà cùng chồng là ông Lê Văn C3, nhưng cách đây 07-08 năm do bà và ông Lê Văn C3 có mâu thuẫn vợ chồng, ông Lê Văn C3 bỏ đi khỏi địa phương cho đến nay không rõ tung tích. Tòa án cấp sơ thẩm công nhận quyền sử dụng đất cho bà Trương Thị G2 nhưng cũng chưa làm rõ các vấn đề liên quan đến việc ông Lê Văn C3 bỏ đi khỏi địa phương. Tòa án cấp sơ thẩm có vi phạm về thủ tục tố tụng và chưa thu thập đầy đủ chứng cứ mà cấp phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Từ phân tích và nhận định trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm thống nhất chấp nhận kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị H3, hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm, giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.
[3] Về án phí dân sự sơ thẩm và chi phí tố tụng: Được xem xét khi Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại vụ án.
[4] Về án phí dân sự phúc thẩm: Kháng cáo của bà Nguyễn Thị H3 (do bà Dương Ngọc N là người đại diện) được chấp nhận nên không phải chịu án phí.
Quyết định
Căn cứ Khoản 3 Điều 308 và Điều 310 Bộ luật Tố tụng dân sự; Tuyên xử: Chấp nhận yêu cầu kháng cáo của bị đơn bà Nguyễn Thị H3 (do bà Dương Ngọc N là người đại diện).
1. Hủy toàn bộ bản án dân sự sơ thẩm số 98/2025/DS-ST ngày 26 tháng 9 năm 2025 của Tòa án nhân dân Khu vực X, Thành phố Hồ Chí Minh. Giao hồ sơ vụ án cho Tòa án cấp sơ thẩm giải quyết lại theo đúng quy định của pháp luật.
2. Về án phí dân sự phúc thẩm: Bà Nguyễn Thị H3 (do bà Dương Ngọc N là người đại diện) không phải chịu, hoàn trả cho bà Nguyễn Thị H3 số tiền 300.000 (ba trăm nghìn) đồng tạm ứng án phí đã nộp theo biên lai thu tiền số 0001522 ngày 03 tháng 7 năm 2025 của cơ quan Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Bản án dân sự phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án (ngày 20-5-2026).