Bản án 340/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

* Về thủ tục tố tụng:

[1] Nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn trả lại diện tích đất lúa 4.092,7m2 theo đo đạc thực tế, do chiếm dụng của gia đình nguyên đơn; bị đơn phản tố yêu cầu công nhận quyền sử dụng đất vì không phải do chiếm dụng đất của nguyên đơn. Cấp sơ thẩm xác định “Tranh chấp quyền sử dụng đất” theo khoản 9 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự là có căn cứ.

[2] Các đương sự liên quan đã được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt, cũng như có những đương sự không ảnh hưởng đến việc giải quyết kháng cáo.

Do đó, căn cứ khoản 3 Điều 296 Bộ luật tố tụng dân sự, phiên tòa phúc thẩm vẫn tiến hành theo quy định. * Về nội dung: Xét kháng cáo thấy rằng:

[3] Theo các tài liệu, chứng cứ trong hồ sơ thể hiện nguồn gốc phần đất mà hai bên tranh chấp là của ông Lê Văn T1 được nhà nước cấp từ năm 1977, đến năm 1991 gia đình ông T1 về quê gốc ở Bến Tre nên chuyển nhượng lại cho mẹ ông V là bà Nguyễn Thị T4. Mặc dù phần đất này ông D được cấp giấy chứng nhận QSDĐ vào năm 1997, nhưng theo Công văn phúc đáp số 861/UBND- NNMT ngày 02/4/2025 của UBND huyện L không xác định được việc cấp giấy chứng nhận QSDĐ cho ông D tại thửa 707 có đúng trình tự, thủ tục hay không. Mặt khác, qua xem xét đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận QSDĐ ngày 16/6/1996 của ông D không có ký tên và cũng không có xác nhận của Hội đồng đăng ký đất đai xã tại thời điểm đăng ký có đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận hay không, ông D có phải là người trực tiếp sử dụng toàn bộ thửa đất 707 hay không. Trong khi thửa 707 ông V đã sử dụng từ năm 1994, phần còn lại do gia đình ông D sử dụng, nhưng lại cấp giấy chứng nhận toàn bộ diện tích thửa 707 cho ông D là không đúng quy định của pháp luật về đất đai.

[4] Bên cạnh đó, gia đình ông V canh tác, sử dụng đất từ năm 1991 và cất nhà ở từ năm 1994. Ông D là người sống tại địa phương, thậm chí con gái và 7 con rễ ông D là người được ông cho ở nhờ trên đất liền kề với đất ông V tất yêu phải biết nhưng hoàn toàn không có động thái nào phản đối hay tranh chấp để chứng tỏ đất này thuộc quyền của ông hoặc của gia đình ông, phía ông V chiếm dụng hoặc lấn chiếm sử dụng như vậy là bất hợp pháp. Rõ ràng phía nguyên đơn đã mặc nhiên thừa nhận việc sử dụng đất giữa các bên là ổn định nên mới xác định ranh, mốc giới sử dụng vào năm 2008 khi Đoàn đo đạc của Sở TNMT tỉnh H xuống địa phương để lập bản đồ chính quy cho xã T.

[5] Đối với việc ông D cho rằng sau khi ông và ông V hoàn trả đất cho nhau, đến năm 2023 ông mới phát hiện việc ông V trả đất bị thiếu. Như cấp sơ thẩm đã phân tích, thực tế đất giữa hai bên đổi với nhau đều là đất ruộng, nhưng hiện tại phần đất tranh chấp còn có phần đất ông V đã cất nhà ở ổn định từ năm 1994. Đồng thời bà Y là người cố đất cho ông V xác định phần đất bà cố là ngang sông cặp nhà ông D, lúc này ông V đã có cất nhà ở… Do đó có căn cứ xác định phần đất ông V đổi với ông D không phải là phần đất đang tranh chấp. Còn việc ông D cho rằng ông có các biên lai đóng thuế sử dụng đất, nhưng các biên lai này không thể hiện được nộp thuế cho phần đất nào trong toàn bộ diện tích theo giấy chứng nhận QSDĐ của ông nên chưa đủ cơ sở để cấp sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, mà chấp nhận yêu cầu phản tố công nhận quyền sử dụng đất cho phía bị đơn là có cơ sở. Mặt khác, nếu xét theo Điều 236 Bộ luật dân sự về xác lập quyền sở hữu theo thời hiệu, thì việc gia đình ông V sử dụng phần đất này đã trên 30 năm ngay tình, liên tục, công khai nên cũng được công nhận quyền sử dụng theo quy định của pháp luật về đất đai.

[6] Nguyên đơn kháng cáo nhưng không cung cấp thêm được tài liệu, chứng cứ gì mới nên không có cơ sở chấp nhận.

Do đó, bác toàn bộ kháng cáo giữ nguyên quyết định của án sơ thẩm là có căn cứ. Quan điểm của đại diện Viện kiểm sát chưa đủ căn cứ nên không được chấp nhận. Các nội dung khác không có kháng cáo, kháng nghị nên không xem xét.

Tuy nhiên, do cấp sơ thẩm không kiến nghị cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh thửa 707 trong giấy chứng nhận QSDĐ của ông D, sẽ gây khó khăn khi ông V làm thủ tục đăng ký cho diện tích mà gia đình ông đang sử dụng một phần trong thửa 707, nên cấp phúc thẩm cần bổ sung thêm nội dung này.

[7] Về án phí phúc thẩm: mặc dù kháng cáo không được chấp nhận, nhưng do nguyên đơn là người cao tuổi nên được miễn.