Bản án 52/2026/HC-STBản án 52/2026/HC-ST

Căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được xem xét tại phiên tòa, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và ý kiến của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lâm Đồng, Hội đồng xét xử (HĐXX) nhận định:

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Về việc vắng mặt người tham gia tố tụng: Tại phiên tòa, người bị kiện Chủ tịch UBND tỉnh L, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người bị kiện Chủ tịch UBND tỉnh L và Ban Chỉ huy quân sự xã B vắng mặt nhưng các đương sự đã có văn bản đề nghị xét xử vắng mặt nên Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt những người tham gia tố tụng này như đề nghị của kiểm sát viên theo quy định tại khoản 1 Điều 157, khoản 1 Điều 158 Luật Tố tụng hành chính. [1.2] Về đối tượng khởi kiện và thẩm quyền giải quyết của Tòa án: Ông Nguyễn Thành T khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết: - Hủy Quyết định số 4030/QĐ-UBND ngày 30/12/2022 của Chủ tịch UBND huyện T, tỉnh Bình Thuận (Cũ) về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Thành T (Lần hai); - Hủy Quyết định số 534/QĐ-UBND ngày 06/10/2022 của Chủ tịch UBND xã B về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Thành T (Lần đầu); - Hủy Công văn số 63/UBND ngày 14/6/2022 của UBND xã B về việc trả lời đơn xin cấp quyền sử dụng đất của ông Nguyễn Thành T; - Buộc Chủ tịch UBND xã B tiếp tục giải quyết đơn xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ông T. [1.3] Các văn bản này có nội dung điều chỉnh các hoạt động trong lĩnh vực quản lý Nhà nước về đất đai, cụ thể là xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã ảnh hưởng đến quyền lợi của ông Nguyễn Thành T, là đối tượng khởi kiện vụ án hành chính. Căn cứ theo quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 01/2025/NQ-HĐTP ngày 27/6/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Điều 3, Điều 30, Điều 32 Luật Tố tụng hành chính, quan hệ pháp luật 7 tranh chấp là “Khiếu kiện quyết định hành chính trong lĩnh vực quản lý đất đai” và vụ án thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận (Nay là Tòa án nhân dân tỉnh Lâm Đồng). [1.4] Tại phiên tòa ông Nguyễn Thành T xác định rút yêu cầu khởi kiện về các hợp đồng giao nhận thầu ao bàu, đất dự phòng đã ký kết với UBND xã B nên HĐXX đình chỉ xét xử các hợp đồng này. [1.5] Từ ngày 01/7/2025 xã B, tỉnh Lâm Đồng được thành lập từ 02 đơn vị hành chính: Xã M và xã B, huyện T, tỉnh Bình Thuận (Cũ). Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Nghị định số 151/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 của Chính phủ; Điều 14, Điều 16 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ và theo khoản 1 Điều 3 Quyết định số 16/2026/QĐ-UBND ngày 25/3/2026 của UBND tỉnh L thì người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của Chủ tịch và UBND xã B (C) là Chủ tịch UBND xã B (Mới). Người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của Chủ tịch UBND huyện T về việc giải quyết khiếu nại lần 2 là Chủ tịch UBND tỉnh L. Về người bị kiện là người có quyết định hành chính bị khởi kiện. Trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án đã xác định chưa chính xác về người bị kiện. Tại phiên tòa HĐXX xác định lại tư cách tham gia tố tụng của các đương sự, đương sự đã được tống đạt văn bản tố tụng, tham gia đầy đủ vào quá trình đối thoại, cung cấp chứng cứ cho Tòa án. Do đó việc xác định lại người bị kiện không ảnh hưởng đến quyền lợi của các đương sự. Chủ tịch UBND xã B thống nhất với việc xác định lại người bị kiện vì đã tham gia tố tụng từ ban đầu. Việc thay đổi tư cách đương sự không ảnh hưởng tới quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, không ảnh hưởng đến việc giải quyết vụ án. [1.6] Về thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính: Ngày 30/12/2022 Chủ tịch UBND huyện T ban hành Quyết định số 4030/QĐ–UBND về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Thành T. Ngày 15/5/2023, ông T nộp đơn khởi kiện tại Tòa án nhân dân tỉnh Bình Thuận. Như vậy, thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính được bảo đảm theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 116 của Luật Tố tụng hành chính.

[2] Xét tính hợp pháp của các nội dung quyết định hành chính bị khiếu kiện: [2.1] Về thẩm quyền ban hành quyết định hành chính: Quyết định số 4030/QĐ-UBND ngày 30/12/2022 của Chủ tịch UBND huyện T về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Thành T (Lần hai); Quyết định số 534/QĐ- UBND ngày 06/10/2022 của Chủ tịch UBND xã B về việc giải quyết đơn khiếu nại của ông Nguyễn Thành T (Lần đầu) thì việc ban hành các quyết định giải quyết khiếu nại đúng trình tự, thủ tục theo quy định Điều 204 của Luật Đất đai năm 2013 và theo quy định Điều 17, 18, 28, 29, 30 Luật Khiếu nại. 8 [2.2] Đối với thẩm quyền và trình tự ban hành Công văn số 63/UBND ngày 14/6/2022 của UBND xã B về việc trả lời đơn xin cấp quyền sử dụng đất của ông Nguyễn Thành T. Trường hợp của ông Nguyễn Thành T là việc đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu. Theo quy định tại Điều 70 Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ; Khoản 2 Điều 11a Thông tư số 33/2017/TT-BTNMT ngày 29/9/2017 của Bộ T7 hướng dẫn việc từ chối hồ sơ đề nghị đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thì sau khi nhận hồ sơ đăng ký đất đai, UBND cấp xã có trách nhiệm và thẩm quyền kiểm tra hồ sơ và thực hiện các thủ tục quy định và gửi hồ sơ đến Văn phòng Đăng ký đất đai. Nhưng UBND xã B sau khi nhận hồ sơ của ông Nguyễn Thành T lại ban hành Công văn số 63/UBND chuyển trả hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông Nguyễn Thành T, với lý do đất ông Nguyễn Thành T yêu cầu cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đất do UBND xã B quản lý và trực tiếp trả hồ sơ cho ông T. Trong trường hợp này, lẽ ra sau khi UBND xã B thực hiện các công việc thuộc thẩm quyền của mình thì UBND xã B phải chuyển toàn bộ hồ sơ của ông Nguyễn Thành T lên Chi nhánh Văn phòng Đ3 để Chi nhánh thực hiện chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của mình là kiểm tra hồ sơ đăng ký; Xác minh thực địa trong trường hợp cần thiết; Xác nhận đủ điều kiện hay không đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất vào đơn đăng ký của ông T. Trường hợp đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì Chi nhánh Văn phòng Đ3 chuyển hồ sơ cho UBND huyện T; Nếu không đủ điều kiện được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì chuyển hồ sơ để UBND xã B trả lại cho ông Nguyễn Thành T. Có như vậy thì hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của ông T mới đảm bảo được tính khách quan, đúng trình tự, thủ tục do pháp luật quy định. Việc UBND xã B không chuyển toàn bộ hồ sơ của ông Nguyễn Thành T lên Chi nhánh Văn phòng Đ3 mà lại ban hành công văn trả lại đơn đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho ông T là trái pháp luật. [2.3] Về nội dung của quyết định hành chính bị khiếu kiện: Đối tượng có tranh chấp trong vụ án là thửa đất số 99 (Tờ 01-HTX2) với diện tích 19.000 m2 đất xứ đồng Hai Cô - Đồng Lớn, nay là thửa đất số 40, 41, 42, 43, 45 với tổng diện tích 23.789m² theo bản đồ địa chính xã B. Về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất, theo hồ sơ giải quyết khiếu nại và lời khai của các đương sự, người làm chứng cũng như sự thừa nhận của UBND xã B, thửa đất ông Nguyễn Thành T khởi kiện có nguồn gốc do ông Bùi Văn C, ông Bùi Văn Ứ và ông Bùi Văn L1 khai hoang để sử dụng làm nông nghiệp, sau đó cho ông Bùi Văn Ứ sử dụng, bà 9 T5 (Vợ ông Ứ) cho biết có bán lại cho ông T để tiếp tục canh tác vào năm 1997, đến nay gia đình ông C không tranh chấp với ông T. Tại bản đồ 299, thửa đất số 99/19.000m2 đất trồng lúa được ghi tên ông C. Đồng thời, sổ dã ngoại và sổ mục kê cũng thể hiện thửa đất số 99 quy chủ cho ông Bùi Văn C. Đến bản đồ 920 đo đạc năm 2015 và sổ dã ngoại thì vị trí các thửa đất số 40/392m2, thửa đất số 41/7.499m2, thửa đất số 42/756m2, thửa đất số 43/13.937m2, thửa đất số 45/1.205m2 được quy chủ cho ông Nguyễn Thành T. Như vậy, các thửa đất ông Nguyễn Thành T khởi kiện có nguồn gốc đã được gia đình ông Bùi Văn C, ông Bùi Văn Ứ và ông Bùi Văn L1 khai hoang sử dụng từ năm 1987, được quy chủ trên bản đồ và sổ mục kê, đến năm 1997 được ông Nguyễn Thành T sử dụng là ổn định, liên tục và không có tranh chấp. Việc UBND xã B cho rằng thửa đất này quản lý bằng bản đồ 299 là không đúng với nội dung ghi tên C trong sổ dã ngoại và sổ mục kê.

[3] Trong quá trình giải quyết vụ án, UBND xã B và Chủ tịch UBND huyện T không chứng minh được nguồn gốc thửa đất của ông Nguyễn Thành T hình thành từ quỹ đất 5%, cũng như quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất công ích 5% đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Chỉ sau khi ông T ký vào Hợp đồng thuê đất năm 2015 thì UBND xã mới bắt đầu tiến hành các thủ tục hành chính để quản lý thửa đất. Ngoài ra tứ cận xung quanh thửa đất của ông T không có thửa đất nào do UBND xã quản lý, tất cả các thửa đất đều đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân.

Do đó, không có cơ sở để xác định UBND xã B có đất công ích và đã quản lý toàn bộ diện tích đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích theo quy định tại Điều 58 Luật Đất đai năm 1993; Khoản 7 Điều 1 Luật Đất đai sửa đổi năm 1998; Điều 96 Luật Đất đai năm 2003; Điều 4 Nghị định số 04/2000/NĐ-CP ngày 11/02/2000 của Chính phủ; Điều 74, 91 Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ; Điều 132 Luật Đất đai năm 2013 (Nay là Điều 179 Luật Đất đai năm 2024).

[4] Việc chỉ dựa vào hợp đồng thuê đất để cho rằng đây là đất công ích 5% do UBND xã quản lý để ban hành các quyết định giải quyết khiếu nại đối với đơn của ông Nguyễn Thành T là không có cơ sở và căn cứ pháp luật như đã viện dẫn ở trên.

Do đó, yêu cầu khởi kiện của ông Nguyễn Thành T có căn cứ để chấp nhận. Đối với các quyết định giao nhận thầu đất mà ông T đã ký kết với UBND xã B hiện nay đã hết hiệu lực do các bên đã thực hiện xong hợp đồng, không có tranh chấp nên không còn giá trị. Vì vậy không cần thiết phải hủy.

[5] Đối với ông Nguyễn Trung T6 là con của ông Nguyễn Thành T có tên trong bản đồ 920, ông T xác định chỉ nhờ con đứng tên phụ giúp canh tác nên Tòa án không đưa ông T6 vào tham gia tố tụng trong vụ án. 10

[6] Đối với các văn bản liên quan đến Ban Chỉ huy quân sự xã B đến nay đã hết hạn hợp đồng giao thầu, thực tế cũng không có thực hiện, không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của ông T và ông không yêu cầu giải quyết. Vì vậy HĐXX không cần phải hủy bỏ.

[7] Về chi phí tố tụng: Người khởi kiện tự nguyện chịu không yêu cầu hoàn trả nên HĐXX không xét.

[8] Về án phí: Do yêu cầu của người khởi kiện được chấp nhận nên người bị kiện phải chịu án phí hành chính sơ thẩm theo quy định tại Điều 348 Luật Tố tụng hành chính và khoản 2 Điều 32 Nghị quyết số 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Vì các lẽ trên;

1. Căn cứ: