Bản án 125/2026/HS-PTBản án 125/2026/HS-PT

Trên cơ sở nội dung vụ án, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án đã được tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử nhận định như sau:

[1] Đối với kháng cáo và ý kiến của bị cáo Hà Thị T về số tiền chiếm đoạt, xét thấy: Số tiền bị cáo đã nộp Kho bạc nhà nước huyện E năm 2019 là 248.697.800 đồng, trong đó bao gồm các khoản: T12 lô sạp chợ là 162.677.800 đồng; tiền thu khoán vệ sinh là 83.920.000 đồng và thu dịch vụ lô tô là 2.100.000 đồng. Riêng số tiền bị cáo thu tiền thuê lô sạp chợ bằng tiền mặt từ các tiểu thương của năm 2019 là 339.925.800 đồng, nhưng bị cáo chỉ nộp vào Kho bạc nhà nước huyện E số tiền là 162.677.800 đồng và chiếm đoạt số tiền 177.248.000 đồng. Qua kiểm tra đối chiếu các Biên lai thu mà bị cáo tự gạch bỏ, tẩy xóa, sữa chữa và các Phiếu thu tự in, không hợp lệ, thì đã xác định chính xác tổng số tiền bị cáo không nộp vào ngân sách nhà nước là 177.248.000 đồng; đồng thời quá trình điều tra và tại phiên tòa sơ thẩm bị cáo cũng đã xác nhận số tiền bị cáo đã chiếm đoạt là là 177.248.000 đồng. Do đó ý kiến của bị cáo cho rằng có sự sai lệch, bất hợp lý giữa số tiền bị cáo đã nộp vào ngân sách và số tiền chiếm đoạt là không có cơ sở. Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Hà Thị T đã khai thừa nhận số tiền bị cáo chiếm đoạt là 177.248.000 đồng theo như bản án sơ thẩm kết luận là đúng và không có ý kiến khiếu nại về nội dung này.

[2] Lời khai của các bị cáo Hà Thị T và Đinh Xuân Đ tại phiên tòa phúc thẩm là phù hợp với lời khai của các bị cáo tại Cơ quan điều tra, cũng như tại phiên tòa sơ thẩm và phù hợp với các chứng cứ, tài liệu khác đã được thu thập có trong hồ sơ vụ án. Như vậy đã có đủ cơ sở kết luận: Lợi dụng chức vụ, quyền hạn được giao và do tư lợi bất chính, nên trong thời gian làm công chức Tài chính - Kế toán tại UBND xã E, huyện E (nay là xã E, tỉnh Đắk Lắk), từ năm 2016 đến tháng 4/2021, Hà Thị T được phân công thu ngân sách và tài chính khác của UBND xã E để nộp vào ngân sách Nhà nước và quyết toán các khoản theo quy định. Trong năm 2019, bị cáo Hà Thị T được giao nhiệm vụ trực tiếp thu tiền thuê lô, sạp của các hộ tiểu thương kinh doanh tại chợ T17 cụm xã E, với tổng số tiền thực tế thu được là 339.925.800 đồng.

Tuy nhiên, bị cáo chỉ quyết toán với Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện E và nộp vào Kho bạc Nhà nước huyện E số tiền 162.677.800 đồng. Đối với số tiền còn lại, bị cáo đã thực hiện các thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt. Cụ thể, bị cáo tự ý gạch bỏ, tẩy xóa, sửa chữa nhiều biên lai do Phòng T16, ghi giảm số tiền thực tế đã thu trên biên lai để chiếm đoạt số tiền 123.615.000 đồng, đồng thời sử dụng các phiếu thu tự in, không hợp lệ để thu tiền của các tiểu thương nhưng không hạch toán, không quyết toán và không nộp ngân sách, qua đó chiếm đoạt thêm số tiền 53.633.000 đồng. Tổng số tiền bị cáo không quyết toán, không nộp vào Kho bạc Nhà nước và chiếm đoạt là 177.248.000 đồng. Đối với bị cáo Đinh Xuân Đ là Chủ tịch UBND xã E từ năm 2016 đến tháng 12/2022, là người phụ trách chung hoạt động của UBND, chủ tài khoản, trực tiếp chỉ đạo, điều hành lĩnh vực Tài chính - Ngân sách, nhưng trong thời gian công tác không thực việc xây dựng kế hoạch quy chế tự kiểm tra tài chính tại đơn vị; không 12 thực hiện việc kiểm tra thực tế việc thu các khoản thu lô sạp chợ; không kiểm tra thực tế việc thu thông qua biên lai; ký các bảng kê quyết toán biên lai khi các biên lai đã bị chỉnh sửa, gạch xóa nhưng không kiểm tra để phát hiện; ký duyệt báo cáo quyết toán năm với số tiền thu lô sạp chợ không đúng thực tế; không thực hiện kiến nghị của Phòng Tài chính - Kế hoạch về việc báo cáo cụ thể việc thu tiền thuê lô sạp chợ. Bị cáo Đinh Xuân Đ đã không thực hiện đầy đủ trách nhiệm của Thủ trưởng đơn vị được giao theo quy định của pháp luật dẫn đến việc để bị cáo Hà Thị T thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước số tiền là 177.248.000 đồng.

Do đó, bản án sơ thẩm đã xét xử bị cáo Hà Thị T về tội “Tham ô tài sản” theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 353 của Bộ luật Hình sự và xét xử bị cáo Đinh Xuân Đ về tội “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo quy định tại điểm d khoản 1 Điều 360 của Bộ luật Hình sự là có căn cứ và đảm bảo đúng người, đúng tội.

[3] Xét kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk và kháng cáo của bị cáo Hà Thị T, Hội đồng xét xử nhận thấy: [3.1] Đối với kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk: Sau khi sự việc bị phát hiện, bị cáo Hà Thị T đã tự nguyện đến cơ quan điều tra đầu thú và tự nguyện nộp lại toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt để khắc phục hậu quả thiệt hại; quá trình điều tra và tại phiên tòa bị cáo đã thành khẩn khai báo, tỏ rõ sự ăn năn hối cải; bị cáo là người dân tộc thiểu số, có nhân thân tốt và hiện đang nuôi con nhỏ. Bản án sơ thẩm đã áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quy định tại các điểm b, s khoản 1 và khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự đối với bị cáo là có căn cứ.

Tuy nhiên, ngay sau khi hành vi phạm tội bị phát hiện, bị cáo đã chủ động đến cơ quan có thẩm quyền đầu thú, tích cực phối hợp với cơ quan điều tra trong việc làm rõ toàn bộ nội dung vụ án. Theo hướng dẫn tại khoản 5 Điều 2 Nghị quyết số 04/2023/NQ-HĐTP ngày 24/11/2023 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự về tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, trường hợp người phạm tội có hành động tích cực giúp cơ quan có thẩm quyền phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc nhanh chóng giải quyết vụ án thì được xem xét áp dụng tình tiết giảm nhẹ quy định tại điểm t khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự, nhưng bản án sơ thẩm không áp dụng tình tiết giảm nhẹ này khi quyết định hình phạt là bất lợi cho bị cáo. Do đó Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk, là có căn cứ nên cần chấp nhận. [3.2] Đối với kháng cáo của bị cáo Hà Thị T, xét thấy: Tại phiên tòa phúc thẩm, bị cáo Hà Thị T giao nộp tài liệu mới là Giấy khai sinh con của bị cáo là cháu Cao Như Gia H3, sinh ngày 04/3/2020. Như vậy, đối chiếu với thời điểm mà bị cáo sửa chữa các Biên lai và sử dụng các Phiếu thu để thực hiện hành vi tham ô tài sản (khoảng thời gian các tháng 8, 9 và 10/2019), thì bị cáo đang mang thai, nên được hưởng tình tiết giảm nhẹ “Người phạm tội là phụ nữ có thai” theo quy định tại điểm n khoản 1 Điều 51 của Bộ luật Hình sự, nên ý kiến của Luật sư bào chữa cho bị cáo 13 về các tình tiết giảm nhẹ đề nghị áp dụng đối với bị cáo là có căn cứ, nên cần chấp nhận. [3.3] Xét về mức hình phạt 07 năm tù mà bản án sơ thẩm đã xử phạt đối với bị cáo là có phần nghiêm khắc và nặng so với tính chất, mức độ hành vi phạm tội mà bị cáo đã thực hiện. Đồng thời bị cáo có nhiều tình tiết giảm nhẹ quy định tại các điểm b, s, n, t khoản 1 và khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự và hậu quả của vụ án đã được khắc phục, nên cần xem xét áp dụng khoản 1 Điều 54 của Bộ luật Hình sự, quyết định mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng đối với bị cáo, là phù hợp.

Tuy nhiên, xét tính chất, mức độ và hậu quả do hành vi phạm tội của bị cáo đã gây ra, thì cần thiết phải cách ly bị cáo với xã hội một thời gian nhất định để đảm bảo việc cải tạo, giáo dục bị cáo và đảm bảo tác dụng răn đe, phòng ngừa chung trong xã hội. Do đó kháng cáo của bị cáo đề nghị được hưởng án treo, là không có cơ sở chấp nhận. [3.4] Như đã phân tích và nhận định trên, Hội đồng xét xử cần chấp nhận Quyết định kháng nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk và chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Hà Thị T, sửa bản án sơ thẩm theo hướng giảm một phần hình phạt đối với bị cáo Hà Thị T, là phù hợp với quy định của pháp luật.

[4] Đối với kháng cáo của bị cáo Đinh Xuân Đ: Về mức hình phạt 09 tháng tù mà bản án sơ thẩm đã xử phạt đối với bị cáo là phù hợp và tương xứng với tính chất, mức độ hành vi phạm tội của bị cáo.

Tuy nhiên, bản án sơ thẩm buộc cách ly bị cáo với xã hội là có phần nghiêm khắc, bởi lẽ bị cáo phạm tội do thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý, không có động cơ vụ lợi hay hưởng lợi cá nhân từ hành vi phạm tội; bị cáo phạm tội nhưng có nhiều tình tiết giảm nhẹ là: Đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; bị cáo có nhiều thành tích xuất sắc trong quá trình công tác, được các cấp, ngành tặng thưởng nhiều Bằng khen và Giấy khen, như: Trung ương Hội chữ thập đỏ Việt Nam tặng Bằng khen và Kỷ niệm chương vì sự nghiệp nhân đạo; Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh E tặng Bằng khen; Bộ trưởng Bộ C3 tặng Kỷ niện chương Bảo vệ an ninh Tổ quốc; được Giám đốc Công an tỉnh Đ, Ban Chấp hành đảng bộ huyện E, Ban T13 tặng Giấy khen; bị cáo có cha đẻ là Đinh Xuân Đ2 là người có công với Cách mạng, được tặng thưởng Huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất và có chú ruột là người có công với Cách mạng. Ngoài ra, bị cáo còn được Bộ trưởng Bộ C3 tặng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp xây dựng cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư, nhưng bản án sơ thẩm chưa xem xét, áp dụng đối với bị cáo.

Xét thấy, bị cáo Đinh Xuân Đ phạm T11 lần đầu, có nhiều tình tiết giảm nhẹ được quy định tại các điểm s, v khoản 1 và khoản 2 Điều 51 của Bộ luật Hình sự, nên không cần thiết phải cách ly bị cáo với xã hội mà cho bị cáo được hưởng án treo cũng bảo đảm việc cải tạo, giáo dục bị cáo và cũng đảm bảo tác dụng răn đe, phòng ngừa chung. Do đó cần chấp nhận một phần kháng cáo của bị cáo Đinh Xuân Đ và sửa bản án sơ thẩm về biện pháp chấp hành hình phạt đối với bị cáo, là phù hợp.

[5] Về án phí: Do kháng cáo được chấp nhận nên các bị cáo Hà Thị T và Đinh Xuân Đ không phải chịu án phí hình sự phúc thẩm. 14

[6] Các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.