Bản án 354/2026/DS-PTTranh chấp quyền sử dụng đất

Sau khi nghiên cứu toàn bộ các tài liệu, chứng cứ có lưu trong hồ sơ vụ án đã được thẩm tra tại phiên tòa, nghe ý kiến tranh luận của các đương sự và ý kiến phát 7 biểu của đại diện Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Cà Mau, sau khi thảo luận, nghị án, Hội đồng xét xử nhận định: [1.1] Đơn kháng cáo của ông Trần Văn P nộp trong thời hạn luật định, đã đóng tiền tạm ứng án phí phúc thẩm. Căn cứ Điều 273 và Điều 276 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử chấp nhận xét xử vụ án theo thủ tục phúc thẩm. [1.2] Tại phiên tòa, ông L, bà K, ông N1, bà C có mặt; các đương sự khác đã được Tòa án triệu tập hợp lệ 2 lần nhưng vẫn vắng mặt hoặc có đơn yêu cầu xét xử vắng mặt. Căn cứ Điều 296 Bộ luật Tố tụng dân sự, Hội đồng xét xử tiến hành xét vụ án vắng mặt các đương sự nêu trên. [1.3] Về phạm vi khởi kiện Khoản 1 Điều 5 Bộ luật tụng dân sự quy định “1. Đương sự có quyền quyết định việc khởi kiện, yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết vụ việc dân sự. Tòa án chỉ thụ lý giải quyết vụ việc dân sự khi có đơn khởi kiện, đơn yêu cầu của đương sự và chỉ giải quyết trong phạm vi đơn khởi kiện, đơn yêu cầu đó.” Trong vụ án này, Tòa án cấp sơ thẩm đã ban hành các Thông báo thụ lý vụ án, thụ lý yêu cầu phản tố theo đúng nội dung đơn khởi kiện của nguyên đơn, yêu cầu phản tố của bị đơn Cụ thể: Tại các Thông báo số 95/TB-TB-TLVA ngày 8/4/2024; Thông báo về việc thụ lý yêu cầu phản tố ngày 17/5/2024; Thông báo thụ lý phản tố ngày 26/8/2025. Căn cứ quy định nêu trên thì phạm vi khởi kiện trong vụ án này là nội dung theo các Thông báo thụ lý vụ án và Thông báo thụ lý yêu cầu phản tố trên. Ngoài ra cấp sơ thẩm còn xem xét giải quyết việc yêu cầu hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng các phần đất tranh chấp theo yêu cầu của đương sự. Tại biên bản lấy lời khai ngày 21/8/2025, ông Trần Văn P xác định “ Tôi yêu cầu Tòa án xem xét hủy bỏ thủ tục thừa kế quyền sử dụng đất của ông Lê Văn L và hủy bỏ thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất giữa ông Lê Văn L với ông Lê Văn N1 đối với phần đất tranh chấp giữa ông Trần Văn P với ông Lê Văn L ”, khi đó Tòa án có giải thích cho ông P được biết nếu có yêu cầu phản tố mới thì phải làm đơn nộp Tòa án tuy nhiên ông P không có đơn phản tố các yêu cầu nêu trên và Tòa án nhân dân khu vực 9-Cà Mau cũng không thụ lý các yêu cầu phản tố này. Như vậy, các đương sự không có đơn yêu cầu hủy bỏ thủ tục thừa kế quyền sử dụng đất của ông Lê Văn L và hủy bỏ thủ tục tặng cho quyền sử dụng đất giữa ông Lê Văn L với ông Lê Văn N1 đối với phần đất tranh chấp giữa ông Trần Văn P với ông Lê Văn L, cấp sơ thẩm chưa thụ lý các yêu cầu nêu trên theo trình tự quy định tại Bộ luật tụng dân sự nhưng đưa ra xem xét, giải quyết là vượt quá phạm vi khởi kiện ban đầu. [1.4] Về người tham gia tố tụng:

Căn cứ vào hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đối với phần đất tranh chấp thì ông L đã được Sở Tài nguyên và trường tỉnh B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số CC519591 đối với thửa 1637, tờ bản đồ 8 số 3, diện tích 1.051,8m2 ngày 25/10/2021, sau đó thửa 1637, thửa 268 đã được sang tên chuyển quyền cho ông Nguyễn Văn N6 và ông N6 đã được Sở Tài nguyên và trường tỉnh B cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DĐ369469 đối với thửa đất trên. Như phân tích tại mục [1.3]do đương sự có yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất liên quan đến thửa đất 1637 nên cần thiết phải đưa Sở Tài nguyên và trường tỉnh B (người kế thừa quyền, nghĩa vụ tố tụng là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh C) vào tham gia tố tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan theo quy định tại khoản 4 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự. Việc cấp sơ thẩm không đưa Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh C vào tham gia tố tụng là thiếu sót, làm ảnh hưởng đến quyền, nghĩa vụ của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh C. Ngoài ra, quá trình giải quyết vụ kiện từ khi thụ lý đến khi có bản án, cấp sơ thẩm xác định bị đơn trong vụ án là ông Trần Văn P. Khoản 3 Điều 68 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định: “Bị đơn trong vụ án dân sự là người bị nguyên đơn khởi kiện hoặc bị cơ quan, tổ chức, cá nhân khác do Bộ luật này quy định khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự khi cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn bị người đó xâm phạm”. Như vậy, ông L xác định ông P là người lấn đất ông nên yêu cầu ông P trả, Tòa án cũng thụ lý xác định tư cách của ông P là bị đơnnhưng tuyên buộc người trả đất là ông Trần Văn N2 mà không có nội dung nhận định căn cứ liên quan là chưa phù hợp. [1.5] Qua xem xét thẩm định tại chỗ vào ngày 01/8/2024 phần đất mà ông L yêu cầu anh P giao trả được có tứ cạnh, diện tích cụ thể như sau: - Hướng Đông giáp phần đất của bà Bùi Thị D, cạnh dài 3,50m. - Hướng Tây giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 12,40m. - Hướng Nam giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 167,80m. - Hướng Bắc giáp phần đất của ông Lê Thực A có cạnh dài 167,80m Tổng diện tích: 1.324,9m2 Hiện trạng trên phần đất tranh chấp tại thời điểm khảo sát ngày 01/8/2024 có 05 trụ đá do anh Trần Văn P, anh Trần Văn N2, anh Trần Văn N3 cùng . Ngoài ra không còn tài sản gì khác trên đất. Tại Mãnh trích đo địa chính số 17-2024 và phụ chú kèm theo mãnh trích đo; Công văn số 132/CNVPĐKĐĐ ngày 21/11/2024 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện H kết luận phần đất tranh chấp nêu trên cụ thể như sau: Thửa đất số 1: Diện tích 903,0m2 - Hướng Đông giáp thửa đất tranh chấp số 2, cạnh dài 7,60m. - Hướng Tây giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 12,40m. - Hướng Nam giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 90,60m. - Hướng Bắc giáp phần đất của ông Lê Thực A có cạnh dài 91,70m Thửa đất số 2: Diện tích 308,7m2 - Hướng Đông giáp thửa đất tranh chấp số 3, cạnh dài 4,95m. - Hướng Tây giáp thửa đất tranh chấp số 1 có cạnh dài 7,60m. 9 - Hướng Nam giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 49,85m. - Hướng Bắc giáp phần đất của ông Lê Thực A có cạnh dài 49,55m Thửa đất số 3: Diện tích 113,2m2 - Hướng Đông giáp phần đất của bà Bùi Thị D, cạnh dài 3,50m. - Hướng Tây giáp thửa đất tranh chấp số 2 có cạnh dài 4,95m. - Hướng Nam giáp phần đất của ông Lê Văn L có cạnh dài 27,35m. - Hướng Bắc giáp phần đất của ông Lê Thực A có cạnh dài 26,55m.

Căn cứ vào hồ sơ địa chính xã N thành lập qua các năm có cơ sở xác định: Thửa số 1, diện tích 903,0m2: Nằm trong một phần thửa 268 tờ bản đồ số 3 do ông Lê Văn N1 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thửa số 2, diện tích 308,7m2: Nằm trong một phần thửa 1116 tờ bản đồ số 3 do chị Lê Thị C đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Thửa đất số 3, diện tích 113,2m2: Nằm trong một phần thửa 1637 tờ bản đồ số 3 do ông Lê Văn N1 đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Như vậy, đối với thửa số 1 và thửa số 3, ông Lê Văn L đã tặng cho ông Lê Văn N1 và ông N1 đã được Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh B cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất như phân tích tại mục [1.4].

Do đó, ông P không còn là chủ sử dụng thửa đất 1637, thửa 268 nên không có quyền và nghĩa vụ đối với các thửa đất tranh chấp, nhưng cấp sơ thẩm vẫn xem xét chấp nhận yêu cầu khởi kiện của ông L và buộc giao trả đất cho ông L là không đảm bảo quyền lợi của những người đứng tên trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Mặc khác, hồ sơ vụ án thể hiện ngoài ông P còn có ông N2 và ông N3 cùng cắm trụ đá tranh chấp quyền sử dụng đất với ông L và cả ba người cùng có hành vi lấn chiếm đất, cản trở việc sử dụng đất của ông L.

Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm phía bị đơn lại xác định ông N2 là người trực tiếp quản lý sử dụng đất.

Xét thấy, lời trình bày của bị đơn tại phiên tòa không thống nhất với chính lời khai của mình trong quá trình giải quyết vụ án nhưng cấp sơ thẩm không làm rõ để xác định thực tế người trực tiếp sử dụng đất mà căn cứ vào lời trình bày tại phiên tòa của ông P để tuyên buộc ông N2 giao trả đất là không đảm bảo thi hành án. Cấp phúc thẩm không thể bổ sung buộc các đương sự còn lại, như vậy sẽ làm mất đi quyền kháng cáo của các đương sự.

[2] Từ những nhận định trên, Hội đồng xét xử xét thấy cấp sơ thẩm đã có những vi phạm nghiêm trọng về thủ tục tố tụng ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự mà cấp phúc thẩm không thể thực hiện bổ sung được. Do vậy, Hội đồng xét xử không xem xét đến nội dung vụ án mà cần huỷ toàn bộ Bản án dân sự sơ thẩm số: 09/2026/DS-ST ngày 26 tháng 01 năm 2026 của Tòa án nhân dân khu vực 9 - Cà Mau và giao hồ sơ về cho Tòa án nhân dân khu vực 9 - Cà Mau giải quyết lại vụ án theo thủ tục sơ thẩm; chấp nhận ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên. Do huỷ án sơ thẩm nên không xem xét yêu cầu kháng cáo của bị đơn là ông Trần Văn P.

[3] Án phí dân sự phúc thẩm: Đương sự không phải chịu. Vì các lẽ trên, 10