Bản án 133/2026/DS-PTTranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất

[1] Về thủ tục tố tụng: [1.1] Ông T3, bà L và ông N5 đã được Toà án triệu tập hợp lệ lần hai nhưng vắng mặt, tuy nhiên bà L và ông N5 đề nghị giải quyết vắng mặt. Căn cứ Điều 296 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vắng mặt theo thủ tục chung. [1.2] Quan hệ tranh chấp giữa các bên đã được Tòa án cấp sơ thẩm xác định đúng pháp luật. Đơn kháng cáo của nguyên đơn nộp trong thời hạn luật định, thủ tục kháng cáo được thực hiện theo đúng quy định tại các Điều 271, 272, 273 của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nên đủ điều kiện để Hội đồng xét xử xem xét giải quyết theo thủ tục phúc thẩm. [2.] Xét kháng cáo của nguyên đơn ông Phạm Văn T, bà Trịnh Thị T1: [2.1] Nguyên đơn và những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của cụ Q, cụ N đều thừa nhận ngày 23-12-2001 giữa cụ Q và cụ N có lập giấy sang nhượng viết tay chuyển nhượng diện tích đất có chiều rộng 05m, chiều dài 09m, phía Bắc giáp đường N, phía Đông giáp nhà ông H cho ông Phạm Văn T, bà Trịnh Thị T1, xác nhận chữ ký trong giấy thỏa thuận sang nhượng đất thổ cư chính là chữ ký của cụ Q, cụ N. Do các bên có tranh chấp liên quan đến việc phần diện tích có chiều dài là 19m và 09m nên phát sinh tranh chấp. Tại phiên tòa phúc thẩm, các bên đều thống nhất tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất ngày 23-12-2001 giữa cụ Q, cụ N lập giấy sang nhượng viết tay chuyển nhượng diện tích đất với ông T, bà T1 là vô hiệu và đề nghị giải quyết hậu quả của hợp đồng vô hiệu. Hội đồng xét xử ghi nhận các tình tiết được các bên thừa nhận và tuyên hợp đồng nói trên vô hiệu như Tòa án cấp sơ thẩm nhận định là có căn cứ. [2.2] Xét lỗi dẫn đến hợp đồng vô hiệu: Tại thời điểm ký kết hợp đồng trên vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật. Theo quy định tại Điều 146 của Bộ luật Dân sự năm 1995 và các bên tranh chấp sau năm 2015 khi giao dịch dân sự vô hiệu các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận, bên có lỗi gây thiệt hại phải bồi thường. Do cụ Q, cụ N đã chết nên những 6 người kế thừa quyền và nghĩa vụ của cụ Q, cụ N gồm các ông bà: Hoàng Đức N1, Hoàng Đức T3, Hoàng Đức T4, Hoàng Thị Bích N2, Hoàng O có nghĩa vụ trả lại số tiền đã nhận của ông T, bà T4 là 28.000.000 đồng. Ông T, bà T4 có nghĩa vụ trả lại phần diện tích đất theo đúng hiện trạng tại giấy sang nhượng viết tay ngày 23-12-2001 và diện tích đo đạc thực tế là 68,14m2 cho các ông bà: Hoàng Đức N1, Hoàng Đức T3, Hoàng Đức T4, Hoàng Thị Bích N2, Hoàng O như Tòa án cấp sơ thẩm là có căn cứ. Xét nguyên nhân dẫn đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu do lỗi của cả hai bên.

Tuy nhiên, xem xét các tình tiết có trong hồ sơ vụ án cũng như lời trình bày của các bên và Luật sư bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn thể hiện: sau khi sang nhượng đất nguyên đơn đã trả đủ tiền chuyển nhượng, bị đơn đã giao đất, sau đó ông T, bà T4 đã tác động đến phần diện tích đất này bằng hình thức đóng góp tiền để hình thành nên con đường tiếp giáp với đường T, vấn đề này bị đơn và những người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng của bị đơn cho rằng không biết nhưng trên thực tế là có việc nguyên đơn đóng góp để sửa chữa đường, đổ đá xây bờ taluy. Như vậy, cần xem xét yếu tố lỗi như phân tích trên và tính theo mức độ lỗi là nguyên đơn cũng có lỗi trong quá trình nhận chuyển nhượng đất khi đất chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và bị đơn cụ Q, cụ N xác định phần diện tích đất chuyển nhượng chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng nhận toàn bộ số tiền của nguyên đơn theo tỷ lệ lỗi 4/6 (nguyên đơn 4 phần; bị đơn 6 phần) là phù hợp. Theo kết quả chứng thư thẩm định giá của Công ty thẩm định giá Năm Thành Viên ngày 19-12-2025 được các bên thống nhất giá trị lô đất nông nghiệp là 2.544.716.000 đồng. Cụ thể: 2.544.716.000 đồng - 28.000.000 đồng (tiền chuyển nhượng đã thanh toán) = 2.516.716.000 đồng theo tỷ lệ 4/6 và buộc những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của bị đơn gồm các ông, bà: Hoàng Đức N1, Hoàng Đức T3, Hoàng Đức T4, Hoàng Thị Bích N2, Hoàng O phải trả lại cho ông T, bà T4 số tiền 1.510.029.600 đồng (số tiền lỗi theo tỷ lệ 6/4) + 28.000.000 đồng (tiền chuyển nhượng đất đã thanh toán) = 1.538.029.600 đồng. [2.3]

Từ những phân tích trên, cần chấp nhận một phần kháng cáo của nguyên đơn ông T, bà T4. Sửa bản án sơ thẩm theo hướng đã nhận định.

[3] Đối với các quyết định khác của bản án sơ thẩm không có kháng cáo, kháng nghị đã có hiệu lực pháp luật, kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị.

[4] Về chi phí tố tụng: 7 Tổng chi phí tố tụng 44.776.100 đồng (trong đó chi phí thẩm định giá tại giai đoạn phúc thẩm 31.200.000 đồng + chi phí tố tụng tại giai đoạn sơ thẩm 13.576.100 đồng). Do xác định lỗi dẫn đến hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu nên mỗi bên chịu ½ chi phí tố tụng là phù hợp. Do vậy cần buộc các ông bà: Hoàng Đức N1, Hoàng Đức T3, Hoàng Đức T4, Hoàng Thị Bích N2, Hoàng O có trách nhiệm liên đới trả lại cho ông Phạm Văn T, bà Trịnh Thị T1 22.388.050 đồng.

[5] Về án phí: Do kháng cáo của nguyên đơn được chấp nhận một phần nên không phải chịu án phí dân sự phúc thẩm. Nguyên đơn phải chịu 300.000 đồng án phí do tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu. Những người kế thừa quyền và nghĩa vụ của bị đơn gồm các ông bà: Hoàng Đức N1, Hoàng Đức T3, Hoàng Đức T4, Hoàng Thị Bích N2, Hoàng O phải chịu án phí dân sự sơ thẩm trên tổng số tiền thanh toán là 58.140.888 đồng.